ÂLİMLERİN AYETLER HAKKINDA TARTIŞIP REDDİYE VERME HAKKI VAR MIDIR?
Allah’ın dininin kitabı Kur’an’dır, dolayısıyla hiçbir mü’min Allah’ın ayetleri üzerinde tartışamaz. Bu nedenle Allah ayet-i kerimede “kâfirlerden başkası Allah’ın ayetleri hakkında mücadele etmez”38 buyurur. Herhangi bir ayeti anlamak için o ayetin tartışma konusu yapılması yanlıştır. Bunun adına mezhep, meşrep ya da içtihat denilebilir, bu hiç fark etmez, unutmamamız lazım ki mezhep ve meşrepler din değildir, bunlar Allah’ın vahyini ve dinini anlamak içindir.
Herkes Allah’ın kuludur. Biri bir konuda içtihat edebilecek durumdaysa o konuda içtihat eder. Biri de isterse onun içtihadını kabul eder, isterse de etmez. Bir âlim herhangi bir konuda farklı anlamış, öteki daha farklı anlamış olabilir, bu yüzden birbirlerini reddetmeleri, mü’min ya da Müslüman olarak kabul etmemeleri ya da bu fikir yanlıştır demeleri doğru değildir.
Mezheplerde de böyle farklılıklar vardır. Mesela; hak mezhepler denilir. Hak mezhepler denilince diğer mezhepler aslında reddedilmiş olunur. Oysaki mezhep âlimleri “bence, bu böyle daha doğru görünüyor, bence böylesi takvaya daha yakındır ya da böyle yaparsak daha güzel kazanırız” demiş; yani dini anlamak veya ibadeti yerine getirmek için birtakım kurallarda içtihat etmişlerdir.
Mü’minler “la ilahe illallah muhammedun resulullah” diyor, Kur’an’ı, Allah’ın resulünü kabul ediyor, ona tabi oluyorsa bu Müslüman olmak için yeterlidir. Tabi ki müslümanlar arasında içtihat farkı olabilir, içtihadı Allah serbest bırakmıştır; ama hiç kimse kimseyi reddedemez, kimseye reddiye veremez, böyle bir hakka sahip değildir; çünkü “la ilahe illallah muhammedun Resulullah” diyen herkes bizim kardeşimizdir.
Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu zamanda gelse hangi cemaate, hangi âlime gider ya da hangi mezhebe tabi olur? -Hiçbirine gitmez, bunun yerine “la ilahe illallah muhammedun resulullah diyenler yanıma gelsin” der.
Hep beraber Allah’ın kitabına sarılıp resulüne tabi olmamız gerekir. Eğer derdimiz Allah’ın rızası olursa Allah bize yolu gösterir. Tartışanlar, kavga edenler, birbirlerini tekfir edip küfür ve nifakla itham edenler; Allah’a karşı samimi olmayanlar, Allah’ı bilmeyenler, anlamayanlar ve tanımayanlardır.
Evet, bir âlimin başka bir âlime reddiye vermesi yanlıştır. Hiç kimse, kimsenin Allah’a kendisinden daha yakın olup olmadığını bilemez bunu anlayamaz, bunu bir tek Allah bilir ve onun hakkındaki hüküm de Allah’a aittir. Bu yüzden her birimize düşen; Allah’a itaat etmek ve resulüne tabi olmaktır, Allah’ın gönderdiği vahiyden kana kana içmek, onunla dirilmek, nur olmak, onunla Allah’ın vahyi; Kur’an olmaya çalışmaktır.
Derdimiz; Allah’ı sevmek, Allah için sevmek, Allah’ın yolunda yürümek olmalıdır. İşimiz başkalarının hesabını görmek, birilerini tekfir etmek, birilerine reddiye vermek değildir. İşimiz; Allah’a kul olmaktır, insanlar arasında anladığımız kadarıyla hakkı, hakikati onların kazanması için ortaya koymaktır; ama tercih yine de onlarındır ve onların hesabı da Allah’a aittir, bize ait değildir.
İnsanların hesabını biz görmeye kalkışırsak ne olur?
Kendimizi Allah’ın yerine koyup “hükmü ben veririm” demiş, dolayısıyla kendimizi, nefsimizi, ilmimizi ve bilgimizi Allah’a şirk koşmuş oluruz.
Kulun, Allah’a karşı edepli olması, haddini aşmaması, nefsini, ilmini ve aklını Allah’a şirk koşmayıp “işittik ve itaat ettik”39 demesi gerekir. Bu nedenle bir kul asla kimsenin hesabını görüp “sen yanlış yaptın, dinden çıktın, cehennemi hak ettin” diyemez; ama yolu yürürken anladığı kadarıyla insanlara Allah’ın yolunu öğretip hakkı, sabrı ve rahmeti tavsiye edebilir.
