close

TEBÜK GAZVESI (KASIM 630)

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in Bizans imparatoru Herakleios’a elçi göndermesi ve imparatorun da elçiyi hoş karşılayarak hediyelerle yollaması ilk başta Müslümanlarla Bizanslılar arasında iyi bir ilişki kurulmasını sağlamıştı; ama daha sonra Mute Savaşı’nın yapılması Bizans ile Müslümanların arasını açmıştı.

Suriye’den Medine’ye gelen tüccarlar, Bizans’ın Müslümanlara saldırmak üzere bir ordu kurduğunu haber verince, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Bizans üzerine sefere çıkmaya karar verdi.

Yalnız gidilecek mesafenin uzak olması, savaşın sıcak aylara ve hurma hasadı zamanına denk gelmesi, bir de savaşılacak ordunun Bizans olması bu savaşı öncekilerden daha zor bir konuma getirdi. Bu sebeplerden dolayı Efendimiz yapacakları savaşın önemini sahabelere anlatarak herkese gerekli hazırlıkları yapmalarını ve orduya yardım etmelerini emretti. Böylelikle Müslümanlar arasında büyük bir seferberlik başladı.

Bu seferberlikte Hz. Ömer (r.a.) malının yarısını, Hz. Ebubekir (r.a.) de malının tamamını getirip orduya infak etti. Hz. Osman (r.a.) ise Şam’a göndereceği kervanını göndermeyip üç yüz devesini üzerindeki mallarla beraber infak etti. Ayrıca elli at ve bin altın daha infak ederek ordunun üçte birini donattı. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Hz. Osman (r.a.)’ın bu fedakarlığı için “Allah’ım ben Osman’dan razıyım, sen de Osman’dan razı ol” buyurdu.

O sırada binekleri olmayan bazı sahabeler Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in mübarek huzuruna gelerek kendisinden sefere katılmak için binek vermesini istediler; ama zaten durumlar iyi olmadığından ve binek sayısı yeterli olmadığından Resulullah (s.a.v.) Efendimiz onlara fazladan bineklerinin olmadığını söyledi. Onlar da savaşa katılamamanın üzüntüsüyle ağladılar. Bunun üzerine Allah Tevbe Sûresi 92. Âyet’ini indirerek “kendilerini (savaşa katılmak üzere bir bineğe) bindirmen için sana geldiklerinde, ‘sizi bindirecek bir şey bulamıyorum’ deyince, (bu uğurda) infak edecek bir şey bulamadıklarından dolayı üzüntüden gözleri yaş dökerek geri dönen kimselere de (bir günah yoktur)”131 buyurdu.

Bekaun denilen bu sahabelerin sayısı yediydi. Haklarında âyet inince sahabeler onların durumundan haberdar oldular. Peşinden üç kişiye Hz. Osman (r.a.), iki kişiye Hz. Abbas (r.a.) ve kalan diğer iki kişiye de Yemin Bin Ümeyr (r.a.) binek hediye etti. Böylelikle onların da sefere katılmaları sağlandı.

Abdullah Bin Selul ise ortalığı karıştırarak “bu sıcakta savaşa mı gidilir” diye fitne çıkarmaya çalıştı. Bunun üzerine Allah Tevbe Sûresi 81. Âyet’ini indirdi.

“(Tebük Seferi’nden) Geride bırakılan (münâfık)lar, Allah’ın resulüne muhâlefet ederek (sefere çıkmayıp) oturmalarıyla sevindi(ler). Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihad etmekten hoşlanmadılar ve (mü’minlere), ‘bu sıcakta sefere çıkmayın’ dediler. De ki: Cehennem ateşi daha sıcaktır! Ne olurdu (bunu) fıkhed(erek düşünüp idrak etmeye çalış)salardı.”132

Bu savaşa gitmek istemeyen seksenden fazla münafık vardı. Bu münafıklar Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e gelip sefere katılmama hususunda kendisinden izin istediler. Efendimiz de onlara izin verdi ve münafıkları orduya almadı. Onlar hakkında da Tevbe Sûresi 45, 47 ve 49. Âyetleri nazil oldu.

“Ancak Allah’a ve âhiret gününe iman etmeyen ve kalpleri şüpheye düşüp de o şüpheleri içinde bocalayıp duranlar senden izin isterler.”133

“Eğer onlar sizin içinizde (sefere) çıksalardı, bozgunculuğu arttırmaktan başka bir iş yapmazlardı ve mutlaka fitne çıkarmak isteyerek aranızda koşuşurlardı. İçinizde onlara iyice kulak verecekler de vardır. Allah, (nefsine zulmeden) zalimleri en iyi bilendir.”134

“Onlardan öylesi de vardır ki ‘bana izin ver de (bu sefere katılmayayım) beni fitneye (ve sıkıntıya) düşürme’ der. Dikkat edin, (onlar zaten böyle söyleyerek asıl) fitneye (belanın tam içine) düşmüşlerdir! Hiç şüphesiz (hesap günü) cehennem, kâfirleri (çepeçevre) kuşatıcıdır.”135

Sonunda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, Hz. Ali (r.a.)’yi yokluklarında güvenliği sağlaması için Medine’de bıraktı. Hz. Ali (r.a.) Efendimiz “ya Resulullah! Ben de sizinle gelmek istiyorum” deyince, Fahr-i Kâinat Efendimiz ona “Mûsâ için Hârûn neyse, sen de benim için osun” buyurdu ve sayısı otuz bini bulan orduyla Tebük Seferi’ne çıktı.

İslam ordusu Tebük’e geldiklerinde Bizans ordusunu karşılarında bulamadı. Bizans’a bağlı Araplar da Müslümanlara karşı bir saldırı girişiminde bulunmadı. Detaylı yapılan incelemelerden sonra Bizans’ın Müslümanlar üzerine bir saldırı planı olmadığı ve haberin asılsız olduğu anlaşıldı.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Tebük’ten ayrılmadan sahabelere bir hutbe verip “size insanların en hayırlısını ve en şerlisini haber vereyim mi? İnsanların hayırlısı; atının ve devesinin sırtında ya da iki ayağının üzerinde son nefesine kadar Allah yolunda çalışan kimsedir. İnsanların en şerlisi de Allah’ın kitabını okuyup ondan hiç faydalanmayan azgın kimsedir. İyi bilin ki kelamın doğrusu Allah’ın kelamıdır, yapışılacak sağlam hâlka takvâ kelimesidir, dinlerin hayırlısı İslamiyet’tir, sünnetlerin hayırlısı Muhammed’in sünnetidir, sözlerin şereflisi zikrullahtır, kıssaların güzeli Kur’ân’daki kıssalardır. Amellerin hayırlısı Allah’ın yapılmasını emrettiği farzlardır, amellerin kötüsü de bid’atlerdir, yolun güzeli Nebîlerin yolu ve yaşayışıdır, ölümlerin şereflisi şehidlerin ölümüdür. Körlüğün körü hidâyeti bulduktan sonra dalâlete sapmaktır. Amellerin hayırlısı faydalı olandır, doğru yolun hayırlısı kendisine uyulan yoldur. Körlüğün kötüsü kalp körlüğüdür. Veren el alan elden hayırlıdır. Az olup yetişen şey, çok olup Allah’a itaatten alıkoyan şeyden hayırlıdır. Özür dilemenin en kötüsü, ölüm gelip çattığı zamanki özürdür. Pişmanlığın kötüsü kıyamet günündedir. Yanlışları en çok olan, dili en çok yalan söyleyendir. Zenginliğin hayırlısı gönül zenginliğidir. Hikmetin başı marifetullahtır”136 buyurdu. Ardından üç sefer “Allah’ım beni ve ümmetimi mağfiret eyle” diye dua etti.

Efendimiz; Tebük’teyken Hâlid Bin Velid (r.a.)’i 400 süvari ile birlikle Demetü’l Cendel’e gönderdi. Onlar da Kindelerin Hristiyan kralını Tebük’e getirdiler. Hristiyan Kinde kralı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e teslim olduklarını bildirince cizyeye bağlandı ve memleketine geri gönderildi. Ayrıca Eyke, Cerba ve Erzuh halkı da teslim olarak cizyeye bağlandı.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Tevbe /92 ↩
  2. Tevbe /81 ↩
  3. Tevbe /45 ↩
  4. Tevbe /47 ↩
  5. Tevbe /49 ↩
  6. Müsned, 3:37; İbn-i Kesîr, Sîre, 4:23-25. ↩