close

MEDİNE DÖNEMİ

Medine’nin hicretten önceki ismi Yesrib’di. Yesrib isminin şehre ilk yerleşen kişi olduğu rivâyet edilen Yesrib Bin Vâil Bin Kâyine Bin Mehlâbil’in isminden alındığı söylenmektedir. Yesrib kelime manası olarak fesat anlamına geldiği için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu ismi “şehir, kent” manasına gelen Medine adıyla değiştirmiştir.

Medine’nin nüfusu yaklaşık on bin civarındaydı ve burada bir kısmı mü’minlerden bir kısmı da müşriklerden oluşan Evs ve Hazreç kabileleri yaşıyordu. Hristiyanların yok denecek kadar az olduğu Medine’de Yahudiler ise Beni Kaynuka, Beni Kurayza ve Beni Nadir olmak üzere üç kabile hâlinde yaşamaktaydı.

Müşriklerin bitmek bilmeyen nefret ve baskıları nedeniyle Mekke’deki sahabeler hicret etmek için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den izin istediler. Efendimiz de sahabelere dönerek “sizin, hicret edeceğiniz yerin iki kara taşlık arasında, hurmalık bir şehir olduğu bana bildirildi. Mekke’den hicret etmek isteyen oraya gitsin ve Yesrib’li (Medineli) Müslüman kardeşleriyle birleşsin. Allah, onları sizlere kardeş yaptı ve Medine’yi sizler için huzur bulacağınız bir vatan kıldı”66 buyurdu. Böylece Medine’ye hicret başladı.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, sahabelerin hicretine müşriklerin mâni olmaları ve onlara zarar vermeleri tehlikesinden dolayı küçük gruplar hâlinde Medine’ye gitmelerini sahabelere tavsiye etti. Onlar da birer, ikişer ve üçer gruplar hâlinde bütün mal varlıklarını Mekke’de bırakarak Medine’ye doğru yola çıktılar.

Sahabeden Suheyb Bin Sinan (r.a.) Medine’ye giderken müşrikler ona engel oldu ve Mekke’den çıkmasına izin vermedi. O da kendilerini serbest bırakmaları karşılığında müşriklere bütün servetinin bulunduğu yeri söylemeyi teklif etti. Suheyb’in teklifini duyan müşrikler bunu seve seve kabul ettiler ve kendisinden servetinin saklı olduğu yeri öğrendikten sonra onu serbest bıraktılar.

Suheyb’in hicret etme karşılığında müşriklere bütün servetini verdiğini duyan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “Suheyb Bin Sinan, Allah ile çok kârlı bir iş yaptı” buyurdu.

Sahabeler Medine’ye gizli hicret ederken yalnız Hz. Ömer (r.a.) müşriklerin gözü önünde, hicretini ilan ederek yola çıkmıştır. Hz. Ali (r.a.), Hz. Ömer (r.a.)’in hicretini anlatırken ‘‘Ömer Bin Hattab hariç muhacirlerin hepsi gizli hicret ettiler. O, hicret edeceği zaman kılıcını kuşandı, yayını omuzuna attı, oklarını ve mızrağını eline alıp Kâbe’ye gitti. Kureyş müşriklerinin ileri gelenleri o sırada Kâbe’nin yanında oturuyorlardı. Ömer Bin Hattab önce Kâbe’yi tavaf etti, ardından müşriklerin yanına gelip ‘ben Yesrib’e gidiyorum! Anasını evlatsız, hanımını dul, çocuklarını yetim bırakmak isteyen arkamdan gelsin ve şu vadinin arkasında karşıma çıksın’ dedi. Bu sözünden sonra müşriklerden kimse Hz. Ömer (r.a.)’i takip etmeye cesaret edemedi’’67 buyurmuştur.

Medine’ye ilk hicret eden Ebû Seleme Bin Abdil Esed (r.a.)’den sonra üç ay içinde Mekkeli Müslümanların Medine’ye hicreti tamamlandı. Geride sadece Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ve çocuklarından Hz. Ümmü Gülsüm (r.a.) ile Hz. Fatıma (r.a.) Annemiz, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in eşi Hz. Sevde (r.a.) Annemiz ile önceki evliliğinden doğan çocukları, Hz. Zeyd (r.a.)’ın ailesi, Hz. Ebubekir (r.a.) ve ailesi, Hz. Ali (r.a.) ve son olarak yolculuk yapmaya gücü olmayan yaşlı, hasta ve müşrikler tarafından hapsedilenler kaldı.

İman edenlerin Mekke’den ayrılması üzerine müşrikler büyük bir panik yaşadılar; çünkü iman edenlerin sayısının artıp kendilerine karşı tehdit olabileceğini ve Medine güzergahında bulunan devamlı kullandıkları Şam ticaret yolunun tehlikeye girebileceğini düşündüler. Bu nedenle acilen Dâru’n Nedve’de toplanma kararı aldılar. Yüze yakın müşrikin katıldığı bu toplantıya, alınacak kararların Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e bildirilmesinin önüne geçmek için Ebû Leheb haricinde Haşimoğullarından hiç kimse dâhil edilmedi.

Dâru’n Nedve’de toplanan Müşrikler, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e karşı ne tür tedbirler uygulayacaklarını aralarında tartışmaya ve korktuklarının başlarına gelmemesi için önlemler aramaya başladılar. Kimi Efendimiz hakkında “onu zincire vurup hapsedelim” fikrinde bulundu. Kimi de “memleketimizden sürelim” dedi; ama Ebû Cehil daha sert bir yöntem öne sürerek Efendimiz’i şehid etme fikrini ortaya attı ve “her kabileden güçlü birer genç seçip ellerine keskin bir kılıç verelim. Seçtiğimiz bu gençler hep birlikte Muhammed’i öldürsünler. Bu sayede hem Muhammed’i kimin öldürdüğü belli olmaz. Hem de gençlerin her biri farklı bir kabileden olduğu için Haşimoğulları Muhammed’in intikamını almak gayesiyle bütün kabilelerle çarpışmayı göze alamaz. Biz de kan diyetini Haşimoğullarına verir, kurtuluruz” dedi. Toplantıda bulunan müşrikler Ebû Cehil’in görüşünü kabul ettiler ve hepsi kendi üzerine düşen görevi yerine getirmek adına hazırlığa başladılar.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Buhârî, Kefâle 4; Menâkıbu’l-Ensâr 45 ↩
  2. İbn-i Esir, Üsdül Gabe, IV, 152-153 ↩