24.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Hep beraber Kur’ân ve insanı anlamaya, hayat kitabımız Kur’ân’la olan bağımızı öğrenmeye çalışıyorduk.
Kur’ân’ı anladığımız kadarıyla insanı, insanı anlayıp tanıdığımız kadarıyla Kur’ân’ı anlamış oluruz. Aynı şekilde rabbimizi tanıdığımız kadarıyla kendimizi, kendimizi tanıdığımız kadarıyla da rabbimizi anlamış ve tanımış oluruz.
Hitap Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’edir. “(Resulüm!) İşte böylece sana da emrimizden bir Rûh (olan bu Kur’ân’ı) vahyettik. (Bundan önce sen) Kitâb nedir, iman nedir bilmezdin.”919 Kur’ân’ı, kitabı anlamadan imanı anlayamayız. İmanı başka yerde değil, Kur’ân’da aramamız lazım. Kendimizi de rabbimizi de başka yerde değil yine Kur’ân’da, dolayısıyla kendimizde aramamız lazım.
Rabbimizi istediğimiz kadar dışarıda arayalım, onu bulamayız. Evet, rabbimizin tecellilerine, yaratmasına, rahmetine, güzelliğine, ikramına şahid oluruz; ama rabbimizi bulamayız; çünkü rabbimizi bulmamız gereken yer dışarısı değil, Rahmân’ın arşı olan gönlümüzdür.
Hepimiz görmemizin Allah’ın Basîr isminin tecellisi olduğunu, işitmemizin onun Semi’ isminin tecellisi olduğunu, konuşmamızın, gücümüzün, kuvvetimizin, rahmetimizin, ikramımızın, yardımımızın, affımızın, mağfiretimizin, güzelliğimizin, her sıfatımızın, güzel hâlimizin; Allah’ın isimlerinin, güzelliğinin tecellisi olduğunu, Allah’ın bize rûhundan nefhettiği hakikatimizin de zatının tecellisi olduğunu biliyoruz. Bütün bunları rabbimiz bize haber vermiştir. Bize düşen de; önce bilmek, sonra bulmak, daha sonra ise olmaktır. Bilmeyenler bulamaz, bulmayanlar da olamaz.
Nasıl?
Her şeyi rabbimizden öğrenip bileceğiz sonra bildiklerimize iman edip hepsini amele, ahlaka dönüştürüp bulacağız. Daha sonra ise rabbimizin güzelliği, tecellisi olacağız. Diğer türlü bilgiyi birbirimize aktararak “ben biliyorum şu şöyledir” demekle bir şey kazanamayız; çünkü mesele birbirimize bilgi aktarmak değil, sırât-ı mustakîmde yolu yürümektir.
Rabbimiz bize yolu göstermiştir. Yol Kur’ân’dır, dinimiz Kur’ân’dır. Kur’ân olmazsa din olmaz. İmanımız yine Kur’ân’dır. Allah’ın, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “bundan önce kitap nedir, iman nedir bilmezdin” buyurduğu gibi, Kur’ân olmazsa imanın ne olduğunu bilemeyiz.
“Resul, Rabbinden kendisine indirilene iman etti, mü’minler de (onun iman ettiği gibi iman ettiler).”920
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz daha önceden de bir bilgiye sahipti; ama Kur’ân’ı bilmeyen kimselerin bilgisi kadar biliyordu. İbadet ediyor, rabbini zikrediyor, tesbih ediyor, namaz kılıyor, secde ediyordu; ama imanın aşk olduğunu bilmiyor, rabbini El Esmâu’l Husnâ’sıyla, kendini tanıttığı gibi tanımıyordu. Tabir-i caizse kenarından, köşesinden anlamaya çalışıyor ve feryad ediyordu. Zaten feryad etmek için insanlardan uzaklaşıp Hira Mağarası’na sığınıyor “bana öğret, kendini tanıt ya rabbi” deyip rabbine dönüyor, rabbi ile beraber oluyordu ve bu altı ay sürmüştü.
Üç aydan beridir biz de hep beraber rabbimizin vahyini tefekkür etmeye, anlamaya çalışıyoruz. Hamd olsun bu konuda rabbimiz bize büyük bir imkân vermiştir, biz de rabbimizin verdiği imkânı değerlendirmeye ve bize indirdiğini okumaya, anlamaya, dinlemeye, onunla bir olmaya çalıştık.
Bir olmak demek tevhid demektir. Allah âyet-i kerimede “Biz senden önce hiçbir resul göndermedik ki ona (şöyle) vahyetmiş olmayalım, muhakkak ki Benden başka ilâh yoktur, öyleyse Bana âbd olun (kulluk sorumluluğunuzu bilip yerine getirmeye çalışın).”921 Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmayın, sadece, yalnız Allah’a âbd olun, buyurmuştur.
Allah’a hiçbir şeyi şirk koşmamak tevhiddir, vahdettir. Tevhid de nereye bakarsak bakalım her şeyde rabbimizin tecellisini görmektir; yani yaratılmışlardan önce onları yaratanı görmek, hangi olay, mesele, hadisat olursa olsun orada onun sahibini görmektir. Bununla beraber “böyle olmasında mutlaka Allah’ın bir muradı vardır” deyip her şeyde rabbimizin muradını görmeye, anlamaya çalışmaktır. Böyle olunca tevhid olur, biz de “lâ ilâhe illallah” demiş oluruz. İlâh bir tek Allah’tır. Güç, kuvvet, kudret sahibi, mülkün sahibi, maliki, meliki, idare edeni odur. Tecelli eden ve bizi imtihanlara tabi tutan odur. İşte lâ ilâhe illallah demek budur.
Bütün varlıkta rabbimizin tecellisini, güzelliğini görmek; kesrette vahdet; yani çoklukta tevhid, birlik, çoklukta bir olanın tecellisini, kudretini, yaratmasını, muradını görmek demektir. Vahid; isimlerinde tek olandır. Bütün varlıkta Allah’ın isimleri tecelli etmiştir. Bu yüzden bütün varlıkta rabbimizin tecellisini görmek, çoklukta birliği görmektir ki bu da kesrette vahdettir, tevhiddir. Böyle olunca kul “lâ ilâhe illallah” dediğinde doğru söylemiş olur.
Sebepleri görüp sebeplerin sahibini görmeyenler “lâ ilâhe illallah” diyemezler; çünkü her bir sebebe farkında olsalar da olmasalar da ilâhlık vermiş olurlar ki bu da rabbimizi görememektir, dolayısıyla şirktir. Zaten biri sebebin sahibini görürse sebepleri de görür; ama onları mutlaka rabbine bağlar.
Bir de vahdette kesret vardır; yani o çoklukta yine birlik vardır. İkisini birbirinden ayırınca, her birine hakkını teslim edince rabbimizi anlamış oluruz. Rabbimiz çokluğu görmemizi; ama bu çokluğu tevhid, vahdet içinde görmemizi, varlığı görürken onda her şeyin sahibini, rabbimizin ne yaptığını, muradının ne olduğunu, ne yapmak istediğini anlamamızı ve böyle bir şuurla şuurlanmamızı istiyor. Kur’ân bizi şuurlandırır. Bu dengeyi kuramazsak, sadece tevhidde kalıp çokluğu göremezsek ya da çoklukta kalıp tevhidi göremezsek eksik yapmış, yanlış yapmış oluruz. Böyle olmadan şirke düşmekten kurtulmak mümkün olmayacak kadar zordur.
“(Resulüm!) De ki: İşte bu, benim yolumdur. Ben basiret üzere (Allah’ın yarattığı her şeyde ve her imtihanda El Esmâu’l Husnâ’sını müşahede etmek üzere) Allah’a davet ediyorum, Ben ve bana tabi olanlar (böyleyiz) ve Allah Subhân’dır (zahiri gözle görülmekten münezzehtir). Ben de müşriklerden değilim.”922
Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “böyle söyle” buyuruyor. Bunun dışına çıkıp rabbimizi basiret üzere görmeyince, her halükârda ona şahid olup şehadet etmeyince, rabbimize şirk koşmuş ve müşrik olmuş oluruz.
Peki, rabbimize neyi şirk koşarız? -Tabii ki sebepleri, insanları şirk koşarız. Rabbimize her neyi şirk koşarsak koşalım, her halükârda bize müşriklik bulaşmış olur.
“Şüphesiz ki Allah kendisine şirk koşulmasını asla bağışlamaz, bunun dışında kalan (günah)ları ise (kendi rahmet ve mağfiretinden) dilediği kimse için bağışlar.”923
Şirk gönülde yapılandır ve nefsin kötü hâlidir. Mesela; Allah, bir yanlışı, günahı affediyorsa; ama biz bize yapılan bir yanlışı affetmiyorsak ya da Allah’ın affetmediği bir şeyi affediyorsak bu durumda kendimizi Allah’a şirk koşmuş oluruz. Eğer Allah bütün günahları affediyorsa, o zaman bizim de bize karşı yanlış yapıldığında affetmemiz gerekir.
Zaten Allah başkalarının günahını araştırmayı yasaklamış ve bize casusluk yapmayın, günaha düşen birini eleştirmeyin,924 buyurmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de bununla ilgili olarak “birini günahından dolayı kınar, eleştirirsen Allah onu sana yaşatmadan canını almaz”925 demiştir. Yardım etmek başka, eleştirmek, kötülemek, küçümsemek başka bir şeydir. Kul tövbe, istiğfar edince Allah onu affeder. Hatta hiç tövbe etmese bile Kıyamet günü Allah dilediği kimseyi yine affeder; ama şirki affetmez. Bunu Allah söylüyor.
Eğer nefsimizi şirkten, küfürden temizlemeden ahirete gidersek kurtuluşumuz olmaz. Kurtulmak için bize lazım olan şey; rabbimizin kelamını dinlemek, okumak, ona iman etmek ve onu ahlaka, amele dönüştürmektir. Mesele; ahlakımızın Kur’ân olmasıdır. Ahlakımız Kur’ân olunca amelimiz de Kur’ân olur, Kur’ân’dan olur.
Hz. Ayşe (r.a.) Annemize “bize Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i anlatır mısınız” diye sorduklarında, Hz. Ayşe Annemiz onlara “siz Kur’ân okuyor musunuz” diye sorar. “Evet” dediklerinde ise “işte, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakı Kur’ân’dır” buyurur.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakı da konuşması da Kur’ân’dır. Bu yüzen Allah âyet-i kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i anlatırken “o, (nefsinin) hevâsından konuşmaz. O(nun söyledikleri Allah tarafından ona) vahyedilen bir vahiyden başkası değildir”926 buyurmuştur. Sünnet dediğimiz şey Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in âdeti demektir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in âdeti de Kur’ân’dır; çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hayatı Kur’ân’dır, daveti de Kur’ân’adır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz istisnasız her hâliyle rabbinin kendisine vahyettiği Kur’ân’ı üzerinde göstermiştir. Onun ahlakı Kur’ân, konuşması Kur’ân’dır, daveti Kur’ân’adır. Kendisi de canlı Kur’ân’dır. Bu, insanın sırât-ı mustakîmde yürümesi gereken yoludur. İnsan farkında olsa da olmasa da bu böyledir.
Rabbimizin bize ne vahyettiğini mutlaka bilmemiz gerekir. Elbette ki “Kur’ân’ın hepsini ezberleyelim” demiyoruz. Zaten rabbimiz de bizden böyle bir şey istememiştir; rabbimiz bunu emretseydi Kur’ân’ı ezberlemek zorunda olurduk; ama rabbimizin bize emri Kur’ân’ı ezberlemek değil, onu okuyup anlamamızdır. Misal; rabbimiz iki yüz küsur âyette namazı emretmiştir. Bu durumda iki yüz âyeti ezbere bilmemiz gerekmez. En azından namaz konusundaki âyetlerin hepsini bir sefer de olsa dinlememiz ya da okumamız yeterlidir. Sonra bu âyetlere iman edip namazımızı ikame etmeye çalıştığımızda, namaz kıldığımız, secde ettiğimiz için namazla ilgili bütün âyetler bizde tecelli etmiş olur.
Aynı şekilde zekâtla ilgili âyetleri de bir sefer okuyup anlamamız yeterlidir. Sonra zekâtımızı verince zekâtla ilgili bütün âyetler üzerimizde tecelli eder. Emirlerle, hükümlerle ilgili âyetler böyledir; ama Kur’ân’ın bütün âyetleri emirlerden ibaret değildir. Allah kitabında kendini bize tanıtmış, bizi bize tanıtmıştır. Bu âyetleri bir sefer okuyup anlamaya çalışmamız yeterli değildir. Onları tekrar tekrar okuyup anlamaya çalışmamız gerekir.
Örnek vermek gerekirse; benden en az yüzlerce defa insanın kim olduğunu dinlemişsinizdir, sohbetlerimiz boyunca tekrar tekrar “ben kimim” sorusuna cevap vermeye çalıştık. Peki, kendimizi tanıyabildik mi? -Hayır. O zaman başka bir şey lazım. Kendimizi tanımaya ve hakikatimizi anlamaya, arif olmaya marifetü’l nefis denir. Kendimizi tanımamız için sürekli dönüp dönüp kendimize hatırlatmamız gerekir; yani sürekli zikretmemiz ve Kur’ân okumamız gerekir.
Yatmadan önce, uyanınca yatağımızdan kalkmadan önce, rabbimizi, kim olduğumuzu, rabbimizin huzurundan geldiğimizi ve rabbimizin bize verdiği kıymeti, değeri, şerefi hatırlamamız şarttır. Aynı şekilde rabbimizin bizim için bir imtihan sahnesi hazırlayıp bizi dünyaya gönderdiğini, her günümüzün bizim için yeni bir hayat olduğunu hatırlamamız gerekir. Bununla beraber “bakalım rabbim bugün benim için hangi tecellilerde bulunacak” deyip rabbimizin tecellileri ile muhatap olacağımızı bilerek yataktan kalkmamız, tabir-i caizse muhabbetle, heyecanla dirilmemiz gerekir. Yataktan çıkınca, yeni güne başladığımızda her şeye hazır olmalıyız; çünkü o gün ne olacağını asla bilemez, tahmin edemeyiz.
“Hiçbir şey için sakın, ‘ben yarın şunu mutlaka yapacağım’ deme! Ancak, ‘(inşallah) Allah dilerse (yapacağım)’ (de).”927
Allah her neyi hükmetmişse hayatımızı yaşarken ancak onu görürüz. Bu yüzden “yarın şunu şöyle yaparım” demek olmaz. Bizim kendimiz için öyle bir niyetimiz olsa da bu niyetimiz kendimiz için yaptığımız takdirimizdir ve bu takdirimiz, Allah’ın sonsuz takdiri içindedir. Allah’ın bizim için ne takdirde bulunduğunu yaşamadan, anlamadan bunu bilemeyiz.
Elbette ki bir şey bizim tahmin ettiğimiz gibi olabilir; ama tam tersi de olabilir ya da hiç beklemediğimiz bambaşka bir şey de yaşayabiliriz. Biz Allah’tan bağımsız bir varlık değiliz. Hayatı yaşarken ille de bizim kendimiz için takdir ettiklerimiz gerçekleşecek diye bir hüküm yoktur. Hüküm sadece Allah’ındır. Bizim takdirimiz de Allah’ın takdiri içindedir. Kendimiz için takdir ettiklerimizi Allah da takdir ederse olur, takdir etmezse olmaz.
Evet, Kur’ân aynı zamanda bizim kader kitabımızdır, kaderimizi tayin eden kitabımızdır. İnsanın kaderi bellidir. Allah, insanın kaderini yazmış, takdir etmiş, vahyetmiştir. Bu takdirimiz, kaderimiz elimizde, önümüzdedir.
Peki, kaderimiz nedir?
Allah bizim için cenneti takdir etmiştir. Eğer iman eder, salih amel işler, Allah’a ve resulüne itaat eder, Allah’a karşı takvâ sahibi olur, muhsinlerden, güzel yapıp güzel olanlardan olur, hayırda yarışır, birbirimize yardım eder ve birbirimizi seversek yolculuğumuzu cennete yaparız, dolayısıyla kaderimiz cennet olur. Tam tersine Allah’tan, Kur’ân’dan, vahyinden, resulünden yüz çevirir, onu unutur, ciddiye almaz, anlamamış gibi yaparsak, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i örnek almaz, şeytana tabi olur ve şeytanın verdiği vesvesenin peşinden gidersek bu defa yolculuğumuz şeytanla beraber cehenneme olur. Allah bize takdirini böyle yapmış ve bize “işte sana hem cennetin hem de cehennemin yolu, istediğini takdir et, tercih et” buyurmuştur.
Allah âyet-i kerimelerde “de ki: Hak Rabbinizdendir. Öyle ise dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin.”928 İman da bellidir, küfür de bellidir, dileyen iman etsin, dileyen kâfir olsun. “Şüphesiz ki Biz, ona (hidâyet) yolu(nu da) gösterdik. (O artık, ona ikram ettiğimiz maddi ve manevi tüm nimetlerimize) İster şükreder (mü’min olur) ister inkâr eder (kâfir olur).”929 Dileyen şükretsin, dileyen nankörlük yapsın, buyurur. Allah takdiri yapmış ve bizi bu iki yol arasına bırakıp “tercih senindir. Haydi tercihini yap. Kendi kaderini kendin için takdir et. Ben senin takdirine karışmıyorum, sen ne istiyorsan öyle yap. Ben zaten senin için takdirde bulunmuş; seni cennet için, bana âbd olman, iman etmen, âşık olman, Hz. İnsan olman için yaratmışım, dünyaya da bunun için göndermişim. Seni manevi olarak kazanman, rüştüne, kemale ermen, imanını ispatlaman, rabbini dinlemen, rabbinle konuşman, istediğini rabbinden istemen, dua etmen ve dua olman için de imtihanlara tabi tutuyorum. Artık tercih senin, takdir senindir. Benim senin için takdirim senin Hz. İnsan olman ve cenneti kazanmandır. Sen de ya benim senin için takdir ettiğimi takdir eder, benimle olur, benim âbdim olur, sevdiğim, razı olduğum kullardan olursun ya da benden yüz çevirir, nefsini, şeytanın sana verdiği vesveseyi veya şeytanın vesvese verdiği insanların tercihini kendin için tercih eder, onlardan olursun” buyurmuştur.
İnsan ya Allah’a kul olur ya da şeytana kul olur; çünkü kul olmak insanın kaderinde vardır. İnsan, Allah’ın kuludur; ama rabbine âbd, kul olmayıp ondan yüz çevirince şeytana kul olur.
Şeytan bütün kullarını kullanır ve onlara kötülük yaptırır, bozgunculuk yaptırır, dedikodu yaptırır, düşmanlık yaptırır, iftira attırır, kan döktürür. Tek kelimeyle; insanı insan olmaktan çıkarır ve ona insanlığını kaybettirir. Şeytanın bizim için tercihi budur.
“(Münafıkların durumu ise tıpkı) Şeytanın durumuna benzer. Çünkü şeytan, insana ‘(Allah’ın âyetlerini ve resulünü) inkâr et’ der. (İnsan) İnkâr edince de, ‘şüphesiz ben senden uzağım; çünkü ben âlemlerin Rabbi olan Allah’tan korkarım’ der.”930
Kâfir, örten demektir. Şeytan, insanın sadece kaybetmesini ister. Bunun için de insana “hakikati inkâr et, perdele, ört ve kâfir ol” der. İnsan, kâfir olunca ise şeytan ona “ben senden uzağım, ben âlemlerin rabbinden korkarım; çünkü ben rabbimi inkâr etmedim. Ben sadece bir sefer rabbimin emrine itiraz ettim. Rabbim, Âdem’e secde etmemi söyledi; ama ben ona secde etmedim.931 Sen ise rabbini inkâr ediyor, rabbinin emrini, hükmünü, takdirini, nebîsini, resulünü, indirdiği Kur’ân’ı, vahyi yok sayıyorsun. Ben senin bu yaptıklarından uzağım; çünkü ben âlemlerin rabbinden korkarım” der.
Allah âyet-i kerimede “şüphe yok ki münafıklar (cehennem) ateşin(in) en alt tabakasındadırlar”932 buyurmuştur. Cehennemin en alt katında münafıklar, üstünde müşrikler, onun üstünde ateşe tapanlar, onun üstünde ise şeytanlar ve iblis vardır. Demek ki şeytan yer olarak bayağı yukarıdaymış!
Allah, kâfirleri anlatırken “inkâr edenler zaman zaman, keşke biz de Müslüman olsaydık, diye arzu ederler”933 buyurur. Onlar da hakikati örtüp gizlerler. Hepsi birbirine karışıktır. Eğer birinin münafıklığı ağır geliyorsa münafık olur, küfrü, şirki ağır geliyorsa o zaman da müşrik ve kâfir olur. Netice itibariyle şeytandan bile çok daha aşağı durumdadırlar. Bundan dolayı şeytan onlardan Allah’a sığınıyor!
Evet, rabbimizin vahyine sarılır, sırât-ı mustakîmde yürür, koşarsak rabbimize varırız inşallah. Bu Ramazan ayında hepimiz böyle yapmaya çalıştık, inşallah son nefesimize kadar da Rabbimizin bize ikram ettikleriyle yolu yürümeye ve rabbimize koşmaya devam edeceğiz. Kur’ân’a sarıldıkça, Allah bizi onunla şeytanın verdiği bütün vesveselerden korur, biz de şeytandan kurtulmuş oluruz. Ramazan’ın son on günü kurtuluş ve saadettir, rabbimizin buyurduğu gibi yapıp Kur’ân’a sarılırsak kurtulur, saadete ereriz inşallah.
Her ne olursa olsun Kur’ân’ı hiçbir zaman bırakmayalım ve onu sürekli okumaya, anlamaya çalışalım; çünkü rabbimize onunla yürüyecek, gönlümüzü onunla nûrlandıracağız. Hakla bâtılı Kur’ân ile birbirinden ayıracağız. İmanın, küfrün, hakkın, bâtılın, doğrunun, yanlışın, güzelin, çirkinin, bize kazandıran ve kaybettiren şeylerin ne olduğunu Kur’ân’dan; yani rabbimizden öğrendik, öğrenmeye de devam edeceğiz inşallah. Bunun için sürekli rabbimizi dinleyecek, nerede olursak olalım “acaba rabbim benden nasıl yapmamı istiyor” diyeceğiz.
Kur’ân’a baktığımızda rabbimizin bizden ne yapmamızı istediğini anlarız. Kur’ân’ı tekrar tekrar okuduğumuzda, güzel yapmamız, doğru yapmamız gereken bir muameleyle karşılaştığımız zaman gönlümüze döndüğümüzde onunla ilgili âyetler kelime itibariyle olmasa bile mana itibariyle açılır ve gönlümüzdeki Kur’ân bize ne yapmamız gerektiğini söyler; çünkü gönlümüzdeki Kur’ân’la rabbimizin indirdiği Kur’ân karşı karşıya gelmiş ve bir olmuştur. Bu yüzden neyin doğru neyin yanlış olduğunu Kur’ân’a sorduğumuzda “bu doğrudur, şu yanlıştır” der, biz de onun Allah’tan olduğunu biliriz.
Evet, Kur’ân ile nûrlanmaya ve onunla yolculuk yapmaya devam ediyoruz. Allah âyet-i kerimede “dileyen Rabbine varan bir yol tutar”934 buyurmuştur. Biz de hep beraber onunla varan yolu tutuyor, rabbimizi dinliyor, hayatı yaşarken her konuda “rabbim bana ne buyurmuş, neyi emretmiş, nasıl yapmamdan razıdır, nasıl yapmamı istiyor, seviyor” dediğimizde gerekeni yapmış ve Kur’ân ile rabbimize yaklaşmış oluruz.
Kur’ân bizim vuslat yolculuğu kitabımızdır. Vuslata Kur’ân’la yürür, Kur’ân’la ereriz. Manevi olarak önce aşka; yani aşkı kazanmaya yolculuk yaparız. Sonra rabbimizin emrettiğini yapmaya çalıştıkça, Allah’ın sevgisini, aşkını kazanırız ve kazandığımız aşkla yolculuğumuz devam eder, biz de rabbimize yaklaşırız. Aşkla yolculuktan sonra ise aşkta yolculuk yaparız, böylelikle hayatımız aşk olur. Bu aşk gönlümüzden, imanımızdan tecelli eden aşk ve muhabbettir ki rabbimizden gönlümüze tecelli etmiştir.
Allah’ın her emrini davetini aşkla, muhabbetle yerine getirmeye çalışırken bir de bakarız ki âşık olmuşuz, hatta tamamen aşk olmuşuz. Aşk olmak; canlı Kur’ân olmak, rabbimizin tecellisi, güzelliği olmak ve hakikatimize ermek demektir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “din, güzel ahlaktır”935 buyurmuştur. Din, Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sının tecellisidir. Aşk olan biri uyusa bile uykusu ibadettir. Bu hâlinden dolayı gece sabaha kadar ibadet, gündüz ise oruçlu sevabı alır;936 yani sürekli Allah yolundadır, Allah’a koşar.
Bununla ilgili olarak bir kıssa anlatayım.
Hz. Mûsâ (a.s.) mescide giderken, mescidin kapısında iblisin durup içeri baktığını görür. Hz. Mûsâ (a.s.) da ona “neye bakıyorsun” diye sorar. Sonra mescidin içine bakınca birinin uyuduğunu, birinin de namaz kıldığını görür. İblis, Hz. Mûsâ (a.s.)’a “içerdekini bekliyorum” der. Bu defa Hz. Mûsâ (a.s.) “hangisini, namaz kılanı mı bekliyorsun” diye sorar. Bunun üzerine iblis, “yok, uyuyanı bekliyorum. Namaz kılan kişi zaten cahildir. Ben onu seviyorum, o da beni seviyor. O cahil olduğu için bizdendir; ama uyuyan zat âlimdir. Kendisini de kendisiyle beraber yüzlerce insanı da kurtarabilir. Benim asıl düşmanım odur” der.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bu kıssayı rivayet ederken devamında “âlimin uykusu, cahilin ibadetinden eftaldir”937 demiştir. Bu yüzden Allah âyet-i kerimelerde “hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?”938 “Hiç körle gören bir olur mu?”939 buyuruyor.
Bir bilgiyle bilenler vardır, bir bildiğinin şuurunda olanlar vardır, bir de bildikleri imana, ahlaka, amele dönüşenler vardır ki işte onlar canlı Kur’ân olmuş, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakına bürünmüş ve Allah’ın El Esmâu’l Husnâ’sının nûru, güzelliği kendilerinde tecelli etmiştir. Şeytan onlara yaklaşırsa yanar. Eğer şeytan birine yaklaştığında yanmıyorsa, şeytanın onu kullanması kolaydır, ipini o kişinin boynuna geçirir ve ona bin bir türlü vesvese verip onu cehenneme doğru sürükler; ama biri Allah’ın ipine, Kur’ân’a sımsıkı sarıldıysa şeytanın ipi ona zarar veremez, şeytan da ipini onun boynuna geçiremez; çünkü o kul, Allah’ın ipine sarılmıştır.
Evet, Allah’ın ipine sarılmayan, Allah’ın ipi kendisinde tecelli etmeyen; yani Kur’ân olmayan, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ahlakı, güzelliği, rabbimizin El Esmâu’l Husnâ’sı kendisinde tecelli etmeyen, nûrdan, güzellikten, aşktan, muhabbetten bir varlık olmayanları ateşten olan şeytan ateşe sürükler. Ateşten yaratılanla beraber olmak insanı ateşten başka yere götürmez. Bu nedenle şeytana arkadaş olanlar ateşe, cehenneme arkadaş olurlar.
“Artık (o gün) kimin (hayırda) tartıları ağır gelirse o, razı olacağı bir hayat içindedir. Fakat kimin de (hayırda) tartıları hafif gelirse onun anası (varacağı yer ve sığınağı) Hâviye’dir. Hâviye’nin ne olduğunu biliyor musun? O, kızgın bir ateştir.”940
Kâfirlerin, müşriklerin, münafıkların anası neden haviyedir?
Herkesin anası zahiri olarak bellidir. Burada rabbimizin kastettiği ana manevi anadır. Ebediyen kaybedenleri şeytan emzirmiş ve onları verdiği vesveselerle büyütmüştür. Bu yüzden onların anası şeytandır, dolayısıyla ateştir.
Nasıl ki şeytan, insanı emzirip büyütebiliyor, onların anası olabiliyorsa, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de manevi olarak sahabeler için öyledir. Eğer sahabeler, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e “anam, babam sana feda olsun ya Resulullah” diyorlarsa, bu sözleri şaka değildir. Her defasında böyle söylemelerinin mutlaka bir hikmeti vardır.
Sahabelerin anne, babalarını feda ettikleri şey; Allah’ın tecellisidir. Sahabeler kendileri için gerçek manada anne ve baba olan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in manevi tarafını tercih etmişler, bundan ötürü zahiri taraflarını onun manevi tarafına kurban etmişlerdir. “Nebî(miz olan Muhammed), mü’minlere kendi canlarından daha evlâdır (daha önemli ve yakındır)”941 İmanın, asıl yakınlığın ne olduğunu işte bu âyetten anlamamız gerekir. Zahiri olanı, fani olanı, baki olana kurban etmedikçe kimse baki olanı alamaz, kazanamaz.
Rabbimizle beraber olmayınca neleri kaybettiğimizi anlarız.
Peki, neyi kaybediyoruz?
Elbette ki hayatımızı, vaktimizi, zamanımızı, günlerimizi, aylarımızı, yıllarımızı kaybediyoruz. Sonra on sene geçer ve geriye dönüp bakarız ki hâlâ eski yerimizdeyiz, hatta belki de geri gitmişizdir! Oysaki Allah’ın verdiği bu hayatı rabbimize yürüyerek, yaklaşarak, kendi hakikatimize ererek, rabbimizden geldiğimiz gibi rabbimize dönerek, manevi olarak büyüyüp rüştümüze, kemale ererek yaşamamız lazımdı.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in “ya rabbi! Yarın bana tekrar hayat verir ve beni diriltirsen inşallah yarınım bugünden daha güzel olacak” buyurduğu gibi her gün, rabbimize yaklaşmak için biraz daha ileri gitmemiz gerekir.
Ramazan aylarına karşı bakışımız böyle olmalıdır. Geçen Ramazan ayında çok şey kazanmıştık. Ondan önceki Ramazan ayında da çok şey kazanmıştık; ama bu seferki Ramazan ayımız hepsinden daha güzel ve daha kâmildi; çünkü şimdiye kadarki ramazanlarımız birikti, biz de hayatı yaşarken rüştümüze, kemale doğru yürüdük ve büyüdük.
Kemalat; rabbimize, resulüne, Kur’ân’a, kendi hakikatimize, Allah’ın tecellisine, güzelliğine yakınlıktır. Hepsi bizi rabbimize götürür ve bizim için olmazsa olmaz olan vesilelerdir.
Evet, Kur’ân, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Hepimiz biliyoruz ki Mürşid-i kâmille beraber yolu yürüdüğümüzde mürşidimiz bizi irşad eder. Takdiri böyle yapan Allah’tır ve bu, rabbimizin ikramıdır.
Hamdolsun biz de hep beraber yürüdük. İnşallah bundan sonra da Allah’ın ipine hep birlikte öyle bir şekilde sımsıkı sarılacağız ki bir daha onu asla bırakmayacağız.
Nerede olursak olalım, neyle karşılaşırsak karşılaşalım “rabbim benden ne istiyor, bu konuda rabbimiz hangi âyeti indirmiş” deyip rabbimizin bize ne buyurduğuna bakacağız. Bir imtihanla karşılaştığımızda onunla ilgili olan âyet o anda bize inmiş ve rabbimiz bize o konuda ne yapmamız gerektiğini vahyetmiştir. Bütün hayatımız böyle olmalıdır. “Rabbim şu anda bana ne söylüyor” dediğimizde o âyet bize o anda inmiştir. Bununla beraber o imtihanlar gibi yüz tane hâl yaşamış olabiliriz; ama her defasında o âyet bize o anda inmiştir. Biz de âyeti hayatımıza geçirip gerekeni yaptığımızda nefsimizin hevasına uymamış, rabbimizin bize indirdiği vahye tabi olmuş, Allah ile aramızdaki perdeleri kaldırmış, Kur’ân’ın nûruyla, Allah’ın emriyle, hükmüyle nûrlanmış ve rabbimizin sevgisine layık olmuş oluruz, dolayısıyla imanımız artar, rabbimizin sevgisine layık oluruz. O anda rabbimizin sevgisi, muhabbeti, rahmeti, ikramı gönlümüze tecelli eder; çünkü Allah seriu’l hisabtır, hesabı anında, seri olarak görendir.942
“Biz her insanın kuşunu (kazandığı amelini) onun boynuna astık ve kıyamet günü (bunu) onun için açılmış bulacağı bir kitap olarak (karşısına) çıkarırız.”943
Boynumuzdaki bizim amelimizin kitabıdır ve mutlaka üzerimizde görünür. Bu yüzden herkes kendine baktığında hangi hâlde olduğunu bilir, bilmelidir. Öyle sanki karanlıkta kalmış gibi “ben hangi hâlde olduğumu bilmiyorum” diye bir şey yoktur.
Kur’ân bizim hesap kitabımızdır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “hesaba çekilmeden evvel kendinizi hesaba çekin”944 buyurmuştur. Kendimizi hesaba çekersek rabbimiz bizim hesabımızı görür; ama rabbimizin hesabını kabul etmez, “bence ben böyleyim” dersek kendimizi kandırmış oluruz. Sonra Kıyamet günü Allah perdeleri aralayınca, Kur’ân ortaya konunca ve onunla hesaba çekilince bizim düşüncemiz bir işe yaramaz. Hatta rabbimiz bize günahımızı bile sormaz.
Allah âyet-i kerimede “mücrimlerden günahları sorulmaz (çünkü Allah onların hepsini bilir)”945 buyurmuştur. Allah, birine günahını bile sormuyorsa, o kişi bu kadar bile ciddiye alınmıyor demektir; çünkü o da dünyadayken Allah ile konuşmamış, rabbini dinlememiştir. Allah da Kıyamet günü onu ciddiye almaz ve onunla konuşmaz. Bu duruma düşmemek için nerede olursak olalım, rabbimizle konuşacak, sohbetimizi onunla yapacak, rabbimizi dinleyecek, davetine icabet edecek ve her halükârda “işittik ve itaat ettik” diyeceğiz inşallah.
Evet, hep birlikte Kur’ân ve İnsanı anlamaya, hayat kitabımız Kur’ân’la olan bağımızı öğrenmeye çalıştık.
Allah bizi Kur’ân’ı muhacir bırakanlardan, terk edenlerden ve ondan yüz çevirenlerden eylemesin inşallah. Allah bizi kendi şerefinden mahrum kalanlardan eylemesin. Allah bizi Kur’ân’ı okuyanlardan, dinleyenlerden ve rabbine duayla, tövbeyle, istiğfarla cevap verenlerden eylesin. Allah bizi “işittik ve itaat ettik” diyenlerden, Kur’ân’a sımsıkı sarılanlardan ve Kur’ân’ın nûruyla nûrlananlardan eylesin inşallah.
Allah bizi; Kur’ân’ı hayat kitabı olarak kabul edip, ona iman edenlerden, hayatı Kur’ân ile yaşayanlardan eylesin. Allah bizi canlı Kur’ân olan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e benzeyenlerden, onun ahlakına bürünenlerden, onun iman ettiği gibi iman edenlerden, teslim olduğu gibi teslim olanlardan, âbd olduğu gibi âbd olmaya çalışanlardan ve canlı Kur’ân olanlardan eylesin inşallah.
Allah bizi, kendisine nimet verdiği kullar olan nebîlere, sıddıklara, şahidlere, salihlere arkadaş eylesin ve onların kazandığını kazanmayı ikram eylesin. Allah bize; rabbimize yürürken yardım eylesin ve bizi rabbinin yoluna, rabbini dinlemeye davet edenlerden eylesin. Allah bizi, rabbinin vahyini üzerinde, gönlünde, önce ailesine, akrabasına, yakınlarına, sonra da ulaşabildiği her yere taşıyanlardan eylesin. Allah bizi şerefine sımsıkı sarılıp Kur’ân ile şereflenen kullarından eylesin inşallah.
Allah hepinizden razı olsun.
