close

NAMAZ 2

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

İslam’ın 5 şartından biri olan namaz, kelime-i şehadetten sonra gelir. Mü’min ile kâfiri görünüş itibariyle birbirinden ayıran fark namazdır.

İbadeti anlamaya çalışırken önce imanı anlamamız gerekir. İman, insanın içindeki islam, islam ise insanın dışındaki imandır. İman mutlaka dışarıya, amele yansımalıdır; yani iman eden birinin mutlaka salih ameli ve ahsen ameli de vardır. Yoksa imanı ölü bir iman, kendisini harekete geçirmeyen bir imandır. Böyle bir iman son nefeste bizi kurtarmaz; çünkü hayatı yaşarken bizi harekete geçirmeyen, bize ibadet ve güzel şeyler yaptırmayan, bizi yanlıştan, şirkten ve günahtan alıkoymayan iman ölü bir imandır. Bu yüzden son nefeste de bu imanımız bizi kurtarmaz, biz de onu kurtaramayız.

Namazı anlatmaya çalışmıştık. Namaz, mü’minin miracı demekti. Bir kul namaz kılarken Allah’ı en çok seven ve Allah’ın da en çok sevdiği Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in bulunduğu yerde duruyor demektir. Önce bunu böyle anlamak lazım; yani namaz en sevgilinin huzurunda durulduğu makamdır. Allah kulunu oraya davet eder. O namazı kılanı peygamberinden, en sevdiğinden ayırmaz, ayırmadan onun makamında bulundurur.

Eğer namazı yük olarak, borç olarak görürsek, namaz kıldığımızda sadece yükümüzü atmış, borcumuzu ödemiş oluruz; ama namaz ne yüktür ne de borçtur. Namaz; bizi yaratan rabbimizin huzuruna çıkıp, onunla sohbet etmemiz, ona halimizi arz edip, derdimizi anlatmamızdır. Hayatı yaşarken yaptığımız yanlışlardan dolayı ondan af ve mağfiret dilememizdir. Bu durumda Allah’tan bize cevap gelir mi? -Elbette ki gelir.

Mesela ettehiyatuyu okurken hem Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hem Allah hem de melekler adına konuşuyoruz. Ettehiyatuyu okurken hem Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hem Allah hem de melekler adına konuşmamızın bir hikmeti vardır, bunu anlamak gerekir. Eğer bunu anlamazsak namaz kılanı sadece taklit etmiş oluruz. Herkesin ibadeti imanına, imanın kalitesine göredir. Kişinin imanı ne kadar kâmilse ibadeti de o kadar kâmil ve kaliteli olur.

Ettehiyyâtuyu okurken ne diyoruz?

Ettehiyyâtu: “Bütün tahiyyeler (yani hay, diri olan bütün varlıkların tesbihleri, hamdleri, şükürleri, ibadetleri, övgüleri).” Lillâhi vessalevât: “Allah içindir. Bütün salâvatlar da Allah içindir.” Herkes selameti senden ister. Selam olan sensin ya rabbi! Her şey senin içindir. Bütün mahlûkat sana hamd eder, seni tesbih eder, sana şükreder, seni zikreder. Ben de hepsinin hamdiyle seni hamd ediyor, hepsinin şükrüyle sana şükrediyor, tesbihiyle de seni tesbih ediyorum, diyoruz. Ettehiyyâtu lillâhi vessalevât dediğimizde böyle demiş oluyoruz.

Buna karşılık Allah cevap verir. Allah Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e selam verir; Esselâmu aleyke eyyühen nebiy: “Selamım senin üzerine olsun ey nebim (ey peygamberim)!” Bunu Allah söylüyor; ama bunu da Allah adına biz söylüyoruz. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir daha cevap veriyor. Biz de ettehiyyâtuyu okurken onun adına; Esselâmu aleynâ ve alâ ibâdillâhis sâlihîn: “Selamın bizim üzerimize ve salih kullarının üzerine olsun” diyoruz.

Devamında meleklerin söylediğini söylüyoruz. Melekler; eşhedu en lâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne muhammeden âbduhû ve resuluhu deyip şehadet ediyor. Sonra sağımıza ve solumuza esselamu aleykum ve rahmetullah deyip selam veriyoruz. Kime selam veriyoruz? -Bu selam ayrılık selamıdır, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz miraçtan inerken kelime-i şehadet getiren hem sağındaki hem solundaki meleklere selam vermişti, biz de onu temsilen meleklere selam veriyoruz; ama biz ettehiyyatuyu okurken ne söylediğimizi bilmeden hemen okuyoruz. Mutlaka bunun çok hikmetleri vardır, bunu anlamamız gerekir. İnşallah hep beraber bunu kısaca anlamaya çalışacağız.

Namaz vakti gelmeden kulun önce namaza hazırlanması lazım. Abdest aynı zamanda namaza hazırlıktır. Mutlaka âlimlerimizden duymuşuz; Hz. Ali (r.a.) Efendimiz’in abdest alırken yüzü sararırdı.

Sahabeden biri sordu;

-Neden abdest alırken yüzün böyle sararıyor?

-Buyurdu ki;

-Birazdan Allah’ın huzuruna, miraca çıkacağım. Benim yüzüm sararmasın kimin sararsın.165

Eğer Hz. Ali’nin yüzü abdestte sararıyorsa namazda nasıl bir hal alıyor bunu anlamak lazım. Hatta rivayete göre; “savaş esnasında Hz. Ali (r.a.) Efendimiz’in bacağına ok saplanır. Çıkaramayınca; ‘ben namaza durayım öyle çıkarın’ buyurur. Çünkü okun çıkarılması için parçalanması gerekir. Namazı bitirip, selam verdiğinde; ‘ne oldu’ diye sorar. Oku çıkarmaya çalışanlar da; ‘çıkardık’ diye cevap verir.” Oku çıkarmışlar; ama kendisi farkında bile değildir. Sadece Hz. Ali (r.a.) mı böyle namazı kılıyordu? -Hayır, sahabenin birçoğunun namazı miraçtı. Onlar namazda Allah’ın huzurunda duruyordu ve namazları gerçek miraçtı.

Allah’ın olduğu yerde kul olmaz, âbd olmaz. O tecelli ettiyse kulun varlığı orada olmaz. Dolayısıyla kulun orda kendini tatması mümkün değildir; ama kendi kıldığımız namaza bakıyoruz, namazda bin bir türlü vesvese, düşünce ve fikir var. Namaz kılmadan önce aklımıza gelmeyenler namazda aklımıza geliyor. Niye? -Şeytan bizimle oynuyor da ondan. Bunu bahane edip; “şeytanı kovmaya benim gücüm yetmez” demek bir insana, bir mü’mine yakışmaz. Allah ayet-i kerimede iblis için; “senin, benim (ihlâslı) kullarım üzerinde hiçbir etkin yoktur”166 buyurur. Eğer şeytanın biri üzerinde etkisi varsa bu durumda o kul ihlâslı değildir, huzurda da duramaz. Bu durumda ne yapmamız gerekir? -İhlâsı kazanmaya çalışmamız, rabbimize karşı samimi olmamız gerekir.

Ayetleri okuyup anlamaya çalışacağız sonra da namaz nasıl kılınır onu hep beraber anlayacağız inşallah!

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Allah mü’minleri tarif ediyor; Kad eflehal mu’minûn. Ellezîne hum fî salâtihim hâşiûn. Vellezîne hum anil lagvi mu’ridûn:167 “Mü’minler felâha ermiştir. Onlar, namazlarında huşû duyanlardır. Onlar ki boş söz duyduklarında yüz çevirirler.” Birileri boş şeylerle meşgul oluyorsa ya da boş boş konuşuyorsa mü’minler onlardan yüz çevirir. Onlarla oturup o boş sözlere dalmaz.

Boş söz mutlaka bizi yanlışa götürür. “Falanca şunu yaptı, falan cemaat böyle yapmış, siyasi partiler böyle yapmış, şu parti öyle yapmış” demek boş sözdür; yani insanın dünyasına ve ahiretine fayda vermeyen sözler boş sözlerdir. Mü’minler boş ve faydasız söz işittiklerinde yüz çevirip giderler. Mü’minler öyleleriyle muhatap olup konuşmazlar bile. Neden? -Çünkü onların işi vardır, Allah’a kul olmak, âbd olmakla ilgili dağ gibi dertleri vardır.

Vellezîne hum liz zekâti fâilûn: “Onlar, zekâtlarını verirler.” Temizlenmek için verirler. Vellezîne hum li furûcihim hâfizûn:168 “Onlar namuslarını muhafaza ederler.” Vellezîne hum li emânâtihim ve ahdihim râûn:169 “Onlar emanetlerine ve ahdlerine (verdikleri söze) riayet ederler.”

Bu emanetler nelerdir?

Allah’ın kendilerine nefhettiği ruhtur, Allah’ın kendilerine miras bıraktığı Allah’ın kitabı Kur’an’dır, resulünün sünnetidir, bunların hepsi emanettir. Bununla beraber zahiri olarak da kendilerine bir şey emanet edildiğinde emanete riayet ederler. Ahdlerine, verdikleri söze vefa gösterirler. Mü’minler en büyük sözü; “sana âbd olacağız, sen bizim rabbimizsin, her anda senin terbiyeni, senin emrettiğini ve senin hükmünü kabul ediyoruz” diye Allah’a vermiş, Allah’a vaadte bulunmuşlardır.

Vellezîne hum alâ salavâtihim yuhâfızûn: “Bir de onlar namazlarını muhafaza ederler.” Allah zaten namazı ikame etmeyi tekrar tekrar buyurmuştur. Bu ayette ise mü’minler için; namazlarını muhafaza ederler, dedi. Kişi namazını nasıl muhafaza eder? -Namaz mü’minin miracı ve Allah’ın huzurunda durmaksa, halini, derdini Allah’a arz etmek, Allah’tan mağfiret dilemek, dua etmekse mü’min bu halini her anda muhafaza eder. Her anda Allah’ın huzurunda olduğunu bilir ve bu halini muhafaza eder. Allah’ın huzurunda Allah’a verdiği sözde durur. Ulâike humul vârisûn:170 “Onlar (cennete) varis olanların ta kendileridir.” Cennete layık olanlar bunlardır, dedi Allah.

İnnemâl mu'minûnellezîne: “Mü’minler ancak o kimselerdir ki.” İzâ zukirallâh: “Allah zikredildiğinde.” Yani “Allah” dediklerinde ya da yanlarında “Allah” denildiğinde. Vecilet kulûbuhum: “Onların kalpleri ürperir, titrer.” Ve izâ tuliyet aleyhim âyâtuhu: “Onlara Allah’ın ayetleri okunduğunda.” Zâdethum îmânen: “İmanlarını artırırlar.” Allah’a olan muhabbetleri artar. “Rabbim bana böyle söylemiş” deyince ürperirler ve imanlarını artırırlar. Ve alâ rabbihim yetevekkelûn:171 “Ve onlar (bütünüyle) Allah’a tevekkül ederler.” Bu vasıftakiler mü’mindir, dedi Allah.

Ayet devam ediyor. Ellezîne yukîmûnes salâh: “Onlar namazlarını ikame ederler.” Ve mimmâ razaknâhum yunfikûn: “Kendilerine rızık olarak verdiklerimizden infak ederler.” Ulâike humul mu’minûne hakkâ: “İşte hakiki mü’minler bunlardır.” Lehum deracâtun inde rabbihim: “Onların rablerinin katında dereceleri vardır.” Bu dereceleri neye göredir? -Kendilerine verilen rızkı infak etmelerine, namazlarını ikame etmelerine, Allah’ın ayetleri okunduğunda imanlarını arttırmalarına, Allah’a tevekkül etmelerine ve “Allah” deyince kalplerinin titremesine göre dereceleri vardır. Ve magfiratun ve rızkun kerîm:172 “(Onlar için Allah’tan) Bir mağfiret ve kerim bir rızık vardır.”

Rızık deyince sadece ekmek diye anlamayalım. En büyük rızık; Allah’ın, zatıyla, sıfatıyla ve esmasıyla tecellisidir. Bu rızık, Allah’ın katından olunca kerim bir rızıktır; yani Allah’ın güzelliğinden, esmasından bir rızıktır.

Vel mu’minûne vel mu’minâtu ba’duhum evlîyâu ba’d: “Mü’min kadınlarla mü’min erkekler birbirlerinin dostlarıdır.” Mü’minlerin birbirine olan dostluğu nerden anlaşılır? Ye’murûne bil ma’rûfi ve yenhevne anil munker: Çünkü onlar birbirlerine “iyiliği emreder (güzelliği tavsiye eder), (birbirlerini) kötülükten de neyhederler.” Birbirlerini kötülükten de korumaya çalışırlar. Böyle yapanlar birbirlerinin dostudur, velisidir. Yok, eğer kötülük yapıyor, kardeşini de kötülüğe davet ediyorsa o, mü’min değildir. Bu, mü’min kardeşliği değildir. Bunu Allah söylüyor.

Ve yukîmûnes salâh: “(Onlar) Namazlarını ikame ederler.” Namazla ayakta dururlar, huzurda dururlar. Namaz onları ayağa kaldırır ve Allah yolunda, cennetin yolunda yürütür. Namaz onları diri tutar, harekete geçirir. Ve yu’tûnez zekâh: “Temizlenmek için verirler.” Ve yutîûnallâhe ve resûlehu: “Allah’a ve resulüne itaat ederler.” Ulâike se yerhamuhumullâh: ”İşte Allah’ın rahmet edecekleri bunlardır.” Allah bunlara rahmet edecek, merhamet edecek. İnnallâhe azîzun hakîm:173 “Muhakkak ki Allah aziz ve hâkimdir.” Bütün güç, bütün şeref, bütün kuvvet Allah’a aittir ve Allah’ın yaptığı her işte mutlaka bir hikmet vardır.

Ulâikellezîne en’âmallâhu aleyhim: “Allah’ın nimet verdiği kimseler şunlardır ki.” Minen nebiyyîn: “Peygamberler.” Min zurriyyeti âdem: “(Bunlar) Âdem’in soyundan (gelmiş olan peygamberlerdir).” Ve mimmen hamelnâ mea nûhin: “Bir de Nuh ile beraber o gemide taşıdıklarımız.” Ve min zurriyyeti ibrâhîme ve israîl: “Ve İbrahim ile İsrail’in (Yakub’un) soyundan gelenler.” Ve mimmen hedeynâ vectebeynâ: ”Bir de o hidayet verip seçtiğimiz kimseler.” Onlar öyle kimselerdir ki; İzâ tutlâ aleyhim âyâtur rahmân: “Onlara Rahman’ın ayetleri okunduğunda.” Harrû succeden ve bukiyyâ:174 “Secdeye kapanır, ağlarlardı.” Allah’ın ayetleri okunduğu zaman onlar secdeye kapanıp secdede ağlarlardı.

Demek ki secdede ağlamak gerekiyormuş. Allah’ın nimet verip seçtiği kulları; Hz. Âdem (a.s.), Hz. Nuh (a.s.), Hz. İbrahim (a.s.) ve Hz. Yakup (a.s.)’dan gelen bütün peygamberler bu haldeymiş. Allah’ın ayetlerini okur veya onlara Allah’ın ayetleri okunduğunda secdeye kapanıp, ağlarlarmış. Bunu Allah söylüyor. Şimdi camide biri secdeye kapanıp ağlasa ona hemen; “senin namazın bozuldu” derler. Sanki Allah’ın ayetlerini hiç işitmemişler gibi böyle söylerler. Eğer işitselerdi bunu söyleyebilir, bunu söylemeye cesaret edebilirler miydi!

Fe halefe min ba’dihim halfun: “Sonra bunların arkasından bunlara halife olanlar.” Yani onların arkasından gelenler. Edâus salâh: “Namazlarını zayi ettiler.” Namazın içini boşalttılar. Namazın içini nasıl boşalttılar? -Secdede ağlamayı bıraktılar. Allah’ın huzurunda, miraçta olduklarını unuttular. Vettebeûş şehevât: “Şehvetlerine tabi oldular.” Nefislerinin arzularına, isteklerine tabi oldular. Onun için hem Allah’ın ayetleri okununca hem de secde ederken ağlayamıyorlar, “Allah” deyince kalpleri ürpermiyor, Allah’ın ayetleri okununca imanları artmıyor, Allah’a güvenmiyor, tevekkül etmiyorlar. Neden? -Namazlarını zayi edip namazın içini boşalttıkları için. Bundan dolayı da nefislerinin isteklerine tabi oldular. Fe sevfe yelkavne ğayyâ:175 “Bunlar ğayy kuyusuna yuvarlanacaklar.”

Ğayy kuyusu cehennemde bir kuyunun ismidir. Böyleleri, ğayy kuyusuna yuvarlanmadan önce o kuyuya burada yuvarlanmıştır. Nefsinin kuyusuna, nefsinin mağarasına yuvarlanmıştır. Bir de namazın içini boşaltıp zayi etmelerinden, namazı sadece bir takım hareketlerden ibaret sanmalarından, bunu yapınca namazı kıldıklarını zannetmelerinden, Allah’ın ayetlerini okuyup ve secde ettikleri halde ağlayamamalarından dolayı; “orda da Ğayy kuyusuna yuvarlanacaklar” dedi Allah.

Bu hale gelenler için Allah imkân tanıyor; İllâ men tâbe ve âmene ve amile sâlihâ: “Ancak tövbe ederseniz, iman ederseniz, salih amel işlerseniz bu müstesna!” Allah “önce iman” dedi. Demek ki, namazının içini boşaltıp zayi edenler ve nefsinin arzularına tabi olanlar iman etmemiştir; çünkü Allah ayetin hemen devamında bu halde olanlar için tövbe eder ve iman ederseniz buyurur. Eğer biri namazı sadece taklidi olarak kılıyorsa o kişi imanı tatmıyor demektir.

Fe ulâike yedhulûnel cenneh: “İşte bunlar cennete girecek.” Tövbe edip, iman edip, salih amel işleyenleri cennete koyacağız, dedi Allah. Ve lâ yuzlemûne şey’â:176 “(Onlar) Hiçbir şekilde (Allah tarafından) zulme uğratılmazlar.” Zulmeden kendi kendisine zulüm yapmıştır. Eğer ibadet yapıyorsak ibadetimizin mutlaka hakiki olması gerekir; çünkü Allah, taklidi imanı ve taklidi ibadeti kabul etmez.

E raeytellezî yukezzibu bid dîn: “O dini yalanlayanı gördün mü?” Dini yalanlayanı görüyor musun, onun nasıl olduğunu biliyor musun? Dini tasdik ettiklerini, iman ettiklerini söylerler; ama aslında dini yalanlarlar. Onlar nasıldır, ne yaparlar? Fe zâlikellezî yedu’ul yetîm: “Onlar yetimi itip kakarlar.”

Yetim; kimsesiz, koruyucusu olmayan, ana babası olmayan, gücü yetmeyen kimse demektir. Eğer birinin gücü yetiyor diye birini itip kakıyorsa o itip kaktığı kişi yetimdir. Eğer bir patron işçilerini itip kakıyorsa işçi yetimdir; çünkü işçiler orda çalışıyor diye patrona muhtaçtır, bu nedenle patronun gücü işçiye yeter. Bu durumda işçiler patronun karşısında yetim gibidir. Eğer patron onları itip kakıyorsa, ciddiye almıyorsa, Allah’ın halifesi gibi görmüyorsa işçileri yetim konumundadır. İtip kakmak sadece elle değil, dille ve halle de yapılır.

Ve lâ yahuddu alâ taâmil miskîn:177 “Miskinleri doyurmaya teşvik etmez.” Miskin; açlıktan karnı beline yapışmış kimse, sakin olan kimse demektir. Miskin o kadar çaresizdir ki yerine çakılıp kalır, hiçbir şey yapamaz. Fakirdir; ama fakirden daha aşağı, çok yoksul manasındadır. İşte o dini yalanlayanlar miskinleri doyurmaz, doyurmaya da teşvik etmez. Doyurmak yetmez bir de doyurmaya teşvik etmek gerekir.

Kâfir, münafık ve müşrik zihniyetinde olanlar miskinler için ne der?

Allah ayet-i kerimede; “kâfir olanlar iman edenlere dediler ki: Allah’ın doyurabildiği kimseyi biz mi doyuracağız? Allah dileseydi onu doyururdu”178 buyurur. Yani Allah dileseydi ona mal verirdi. Allah vermemişse biz mi mal vereceğiz, bizim vermemiz yanlış olur, dediler. Bu, müşrik kafalı birinin fikridir. Allah, her ikisi de ahiretini kazansın diye kimini kimine malca ve mevkice üstün kılar. Zengin verir kazanır, fakir ise alır kazanır. Peki, zengin nasıl kazanır? -Zengin verirken Allah’ın rızasını kazanır, Allah’a olan imanını ispatlar; “ya rabbi! Seni, senin emrini maldan, dünyadan daha çok seviyorum. Sen ‘ver’ demişsin o yüzden de veriyorum” deyip kazanır.

Fakir nasıl kazanır?

Zengin ona verdiğinde o da Allah’ın ikramını onun üzerinden görür. “Rabbim, bu kul üzerinden bana ikram etti” der ve aynı zamanda o kulu da sever. Neden sever? -Çünkü Allah’ın Kerim, Rezzak ve Vehhab ismi o kul üzerinden tecelli etmiştir. O kul, bu isimlerin tecellisini almıştır. Fakir de ona bakıp onu sever. Böylelikle Allah’ın Vedud ismi, ikisinde de tecelli eder. İnfak edip veren kişi miskine rahmet ettiği için Allah’ın Rahim ismi onda tecelli eder. Aynı zamanda karşısındakinde de tecelli eder.

Bir de o yardımı alan kişi nimeti getirene teşekkür eder, Allah’a da şükrederse kazanır; ama “yok, şu bana verdi” deyip Allah’ı unutursa kaybeder. Ayrıca “Allah bana verdi, vesileye teşekkür etmesem de olur” derse yine kaybeder. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “nimete vesile olana teşekkür etmeyen Allah’a şükretmiş olmaz”179 buyurur.

Dini yalanlayanlar miskinleri, fakirleri doyurmaz ve doyurmaya da davet etmez, teşvik etmez. Fe veylun lil musallîn: “Veyl olsun (yazıklar olsun) o namazı kılanlara!” Eğer böyle yapıyor ve namazı kılıyorlarsa onlara da, onların namazına da yazıklar olsun. Onlar kendilerine yazık etmişlerdir. Ellezîne hum an salâtihim sâhûn: “Onlar kendi namazlarında sehv içindedirler.” Onların kendi namazlarından haberleri yoktur. Namaz kılıyorlar; ama namazlarından haberleri yoktur. Namazı eğilmek ve kalkmak olarak anlamışlar ki yetimi itip kakabiliyor, miskinleri doyurmuyor bir de namaz kılıyorlar. Böylelerinin, namazından haberi yoktur. Ona da, onun kıldığı namaza da yazıklar olsun, “onlar namazlarından gafildirler” dedi Allah.

Ellezîne hum yurâûn: “Onların (namazı) sadece görünüştedir.” Sadece görünüşte namaz kılıyorlar; ama namazlarının içi yok, içi boştur; çünkü namazından gafildirler. Sözde namazda huzurda duruyorlar; ama namaz onlara miraç olmamış, Allah’ın huzurunda durmamışlardır. Gönül itibariyle her tarafta dolaşır ve konuşurlar, namazlarından habersizdirler. Namaz kılmıyorlar değil namaz kılıyorlar; ama namazlarından habersizdirler. Namazda olduklarından, Allah’ın huzurunda olduklarından habersizdirler.

Ve yemneûnel mâûn:180 “(Onlar) İkram etmeyi de men ederler.” Böyleleri iyilik yapmadığı, doyurmadığı, ikram etmediği gibi başkalarını da ikram etmekten men ederler. Mesela; “falanca seni ne ilgilendirir, sen kendine bak, gemisini kurtaran kaptandır” derler. Oysaki sen gemiyi kurtarmak istiyorsan gemiyi Allah’a emanet etmen, Allah’ın emrettiğini yapman lazım ki gemi kurtulsun. Yoksa gemi senin kontrolüne kalırsa o gemi batar.

Bununla beraber Allah hiçbir şekilde; “namaz kılınmazsa da olur” diye bir şey söylememiştir. Hâlbuki oruç için olmazsa olmaz dememiştir; “hastaysanız, yolcuysanız veya seferdeyseniz orucu erteleyin, sonra sayıyı tamamlayın”181 buyurmuştur; ama namaz için böyle bir hüküm vermemiştir. “Eğer su bulamıyorsan teyemmüm yap”182 bir tehlike varsa, yolcuysan; “yürüyerek veya binek üzerinde namazı kıl”183 buyurmuştur; yani deve ve at üzerinde, şimdiki zamanda arabada, uçakta, gemide namaz kıl. Her ne olursa olsun namazı kıl, hatta bir tehlike varsa yürüyerek namaz kıl, diye emretmiştir; yani namaz kılmamaya hiçbir fetva yoktur.

Bununla beraber Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadis-i şerifinde namazla ilgili olarak; “ayakta namaz kılın. Eğer ayakta kılamıyorsanız oturarak kılın. Oturarak kılamıyorsanız yanınız üzere yatarak kılın”184 buyurur. Onun için namazın kazası olmaz. Tabi namazın ne olduğunu anlamadığımız için kazaya bırakıyoruz sonra da namaz kıldığımızı zannediyoruz.

Vellezîne yumessikûne bil kitâbi ve ekâmûs salâte innâ lâ nudîu ecrel muslihîn:185 “O, Allah’ın kitabına tutunmuş olanlar, namazı ikame edenler; onlar kendilerini ıslah etmişlerdir.” Allah’ın kitabına sarılıp, namazı ikame edenler nefislerini, kendilerini ıslah ederler. Fe izâ kadaytumus salâte fezkurûllâhe kıyâmen ve kuûden ve alâ cunûbikum, fe izatma’nentum fe ekîmus salâh, innes salâte kânet alâl mu’minîne kitâben mevkûtâ:186 “Namazı kılıp bitirdiğiniz zaman Allah’ı zikredin. Ayaktayken, otururken, yanlarınız üzerine yatarken Allah’ı zikredin. Gönlünüz mutmain olunca (Allah’ın huzuruna hazır olduğunuzda) kalkın namazı ikame edin. Muhakkak ki namaz, mü’minler üzerine belli vakitlerde farz kılınmıştır.” Allah bu ayette; namazdan önce Allah’ı zikredin, dedi. Gönlünüz mutmain olunca; yani huzura hazır hale gelince kalkın namazı ikame edin, dedi. Namaz beş vakittir, vakitleri bellidir; ama zikrin zamanı yoktur.

İnnenî enallâhu lâ ilâhe illâ ene fa’budnî: “Ben Allah’ım. Benden başka ilah yoktur. Kulluğunu bana yap.” Kulluğumu nasıl yapayım ya rabbi, diye soranlara Allah cevap veriyor; Ve ekımis salâh: “Namazı kıl.” Li zikrî:187 “Beni zikretmek için (namazı kıl).” Namaz kılarken beni hatırlamak, benimle olmak için namaz kıl. Namaz kılarken benim huzurumda dur, diyor Allah.

“Sabır ve namazla (duayla) Allah’tan isteyin. Muhakkak ki sabır da namaz da Allah’tan haşyet duyanlardan başkasına ağır gelir.”188 Eğer biri Allah’tan haşyet duyuyorsa sabretmek de namazı kılmak da ona ağır gelmez. Kulun namaz kılarken de sabretmesi gerekir.

“Ey iman edenler, (ey iman ettiğini iddia edenler)! Sabır ve namazla Allah’tan isteyin. Muhakkak ki Allah sabredenlerle beraberdir.”189 Yani Allah bir şeyi kendisinden istemeyle ilgili olarak; İstainû bis sabri ves salâh: “Sabır ve namazla (sabır ve duayla, sabır ve çaba gayret sarf ederek) Allah’tan isteyin” ve “Allah sabredenlerle beraberdir” buyurdu; çünkü bu sabır sana Allah’ın beraberliğini kazandırır ve duan mutlaka başarıya ulaşır. Neden? -Çünkü Allah seninle beraberdir. Sabrettiğin, namazı kılıp dua ettiğin için, sendeki o istek için Allah seni başarıya ulaştırır.

İnnellezîne âmenû ve amilûs sâlihâti ve ekâmûs salâte ve âtevûz zekâh: “Muhakkak ki iman edenler, salih amel işleyenler, namazını ikame etmiş olanlar ve zekâtını verenler.” Lehum ecruhum inde rabbihim: “Onların ecirleri (bu amellerinin karşılığı) Allah katındadır.” Ve lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn:190 “Onlara bir korku yoktur ve onlar mahzun da olmazlar.”

Allah; “onlar için bir korku yoktur ve onlar mahzun da olmayacaklardır” kelamını veliler için kullanır. “Benim velilerim için hiçbir korku yoktur ve onlar mahzun da olmazlar”191 der. Demek ki veliler aynı zamanda kimmiş? -İman edenler, salih amel işleyenler, namazı ikame edenler, zekâtı verenler ve vermek için temizlenenlermiş.

Vellezîne saberûbtigâe vechi rabbihim: “O kimseler ki rablerinin veçhini isterler ve (isterken de) sabrederler.” Rabbinin veçhini, yüzünü, zatını, cemalini ister; ama isterken de sabrederler. Öyle hemen olsun demezler. Ve ekâmûs salâh: “Namazı ikame ederler.” Ve enfekû mimmâ razaknâhum: “Kendilerine rızık olarak verdiğimizden infak ederler.” Sirren ve alâniyeh: “Hem gizli hem de açıktan (infak ederler).” Yani gayeleri Allah rızasıdır. İnsanlar görsün diye ya da kendilerine teşekkür edilsin diye değil Allah için verirler. Bunu da hem gizliden, hem açıktan yaparlar. Ve yedraûne bil hasenetis seyyieh: “Kötülüğü iyilikle defederler.” Bir yanlış yaptıklarında bir güzellik yaparak onu silerler. Kendilerine bir kötülük yapılsa o kötülük yapanın kötülüğüne karşılık iyilik yaparlar. O kötülüğü iyilikle defederler. İşte bunlar büyük insanlardır.

Ulâike lehum ukbed dâr:192 “İşte sonuç, güzel yurt onlara aittir.” Çünkü onlar rabbinin cemalini ister, sabreder, namazı ikame eder, Allah’ın kendisine rızık olarak verdiğinden gizli ve aşikâre infak eder bir de kötülüğü iyilikle defederler.

Ellezîne izâ zukirallâhu vecilet kulûbuhum: “O kimseler ki Allah zikredildiğinde onların kalpleri titrer.” Allah’a âşık olanların “Allah” deyince kalpleri ürperir. Vas sâbirîne alâ mâ esâbehum: “Kendilerine bir musibet isabet ettiğinde sabrederler.” Kendilerine bir musibet geldiğinde sabırlı davranırlar, feryat etmez, isyan etmez; yani Allah’a itiraz etmezler. Vel mukîmis salâh: “(Onlar) Namazlarını da ikame ederler.” Ve mimmâ razaknâhum yunfikûn:193 “Kendilerine rızık olarak verdiklerimizden de infak ederler.” İşte kazananlar, kazanmaya layık olanlar, mü’minler bunlardır.

İnnellezîne yetlûne kitâballâh: “O kimseler ki Allah’ın kitabını okurlar (dinlerler).” Ve ekâmûs salâh: “Namazlarını ikame ederler.” Ve enfekû mimmâ razaknâhum sirran ve alâniyeh: “Kendilerine rızık olarak verdiğimizden gizli ve aşikâre infak ederler.” Allah yolunda verirler. Yercûne ticâraten len tebûr:194 “(Onlar) Asla zarar etmeyecekleri kazançlı bir ticareti umabilirler.” Allah ile gerçek manada bir ticaret yapmışlar ve asla zarar etmeyecekleri kazançlı bir ticaret işte budur, dedi Allah.

Eğer ayetlere dikkat edersek Allah iman etmenin hemen beraberinde; salih ameli, namazı ikame etmeyi, rızık olarak verilenden infak etmeyi veya zekât vermeyi ayetlerde beraber kullanır.

Vellezînestacâbû li rabbihim: “Onlar ki rablerinin davetine icabet ederler.” Rableri, onları kendisine davet etmiş, onlar da rablerinin davetine icabet ederler. Ve ekâmus salâh: “(Onlar) Namazı ikame ederler.” Allah, onları nereye davet eder? -Huzuruna davet eder. Onlar da huzura, miraca çıkar ve davete icabet ederler. Ve emruhum Şura beynehum: “Onlar bir iş yaptıklarında aralarında istişare ederler.” İstişareyi Allah adına yaparlar. “Bunu böyle yaparsak acaba Allah bizden razı olur mu olmaz mı, Allah sever mi sevmez mi, bu hayırlı mı değil mi” deyip, işlerini aralarında istişareyle yaparlar. Ve mimmâ razaknâhum yunfikûn:195 “Bir de kendilerine rızık olarak verdiklerimizden (Allah yolunda) infak ederler.”

İnnemâ veliyyukumullâhu ve resûluh: “Sizin veliniz (dostunuz) Allah ve resulüdür.” Vellezîne âmenû: “Ve iman edenlerdir.” O iman edenler kimdir? Ellezîne yukîmûnes salâh: “Onlar ki namazlarını ikame ederler.” Demek ki namazı ikame etmeyenden dost olmuyormuş ve ona mü’min de diyemiyormuşuz. Ve yu’tûnez zekâh: “Zekâtlarını verirler.” Temizlenmek için verirler. Ve hum râkıûn:196 “Bir de onlar rükû ederler.” Bunu namazdaki rükû diye anlamak yetmez; çünkü Allah namazı ikame etmeyi başta söylemişti. O halde buradaki rükû daha farklıdır. Rükû etmek demek; Allah’ın huzurunda eğilmek “işittik ve itaat ettik” demektir. “Ya rabbi! Sen emrettin, ben de işittim ve itaat ediyorum, kabul ediyorum ve gerekeni hemen yapıyorum” demektir.

İnnemâ ya'muru mesâcidallâhi men âmene billâhi vel yevmil âhıri ve ekâmes salâte ve âtez zekâte ve lem yahşe illâllâhe fe asâ ulâike en yekûnû minel muhtedîn:197 “Allah’ın mescitlerini ancak Allah’a ve ahirete iman edenler, namazı ikame edenler ve zekâtı verenler imar eder. Onlar Allah’tan başkasından korkmayan kimselerdir. İşte hidayete ermiş olan kimseler de bunlardır.” Demek ki mescitleri imar edenler kimlermiş? -Allah’a ve ahirete iman eden, namazı ikame eden, zekâtı veren kimselermiş ve onlar Allah’tan başka kimseden de korkmazlarmış.

Vezkur fîl kitâbi ismâîl: “Kitapta İsmail’i de hatırla.” İnnehu kâne sâdıkal va’di ve kâne resûlen nebiyyâ:198 “O, va’dinde sadık (bir kuldu) ve o, nebi ve resuldü.” Peki, Hz. İsmail’in özelliği nedir? Ve kâne ye’muru ehlehu bis salâti vez zekâh: “O, kendi ehline (ailesine, kendisine iman edenlere, tabi olanlara) namazı ikame etmeyi ve zekâtı vermeyi (yani temizlenmek için vermeyi) emrediyordu.” Ve kâne inde rabbihî mardıyyâ:199 “O, rabbinin katında razı olunmuş biriydi.” Allah’ın rızasını kazanmış biriydi. Demek ki Hz. İsmail’in özelliği; sadık biri olması, ayrıca ailesine ve kendisine iman edenlere, kendisiyle beraber olanlara namazı kılmayı ve temizlenmek için vermeyi emretmesiymiş.

Bu durumda Allah bize neyi tavsiye eder?

Eğer siz de sadıklardan olmayı, Allah’a karşı sadakatinizi ispatlamayı istiyorsanız bu durumda hem namazı kılıp, zekâtı verin hem de ailenize, sizinle beraber olanlara namazı ve zekâtı tavsiye edin, emredin diye Allah bize tavsiye de bulunur.

Ve’mur ehleke bis salâh: “Ailene namazı kılmayı emret.” Vastabir aleyhâ: “Sen de ona sabret.” Namaza sabırla devam et. Lâ nes’eluke rızkan nahnu: “Biz senden rızık istemiyoruz.” Nerzukuke: “Seni biz rızıklandırıyoruz.” Vel âkıbetu lit takvâ:200 “Muhakkak ki akıbet (sonuç, son kazanç) takva ehlinindir.” Allah’a karşı sorumluluğunu yerine getirenindir. Allah; ben senden rızık istemiyorum, benim senden istediğim şey; ailene namazı emretmen, sen de namazı kılmaya devam etmen ve buna da sabretmendir, buyurdu.

Hz. Lokman (a.s.) oğluna nasihat ediyor. Yâ buneyye: “Ey yavrum (oğlum, evladım)!” Ekımıs salâh: “Namazı ikame et.” Ve’mur bil ma’rûf: “İyiliği emret (tavsiye et).” Venhe anil munker: “Kötülüğü men et (yasakla).” Vasbir alâ mâ esâbek: “Sana isabet eden musibete sabret.” İnne zâlike min azmil umûr:201 “İşte bu azmedilmesi gereken (çaba, gayret sarf edilmesi gereken) işlerdendir.” Yani senin bunu yapabilmen için azimli olman gerekir, bunun için çaba gayret sarf etmen gerekir. Namazı kılarken, iyiliği emrederken, kötülükten men ederken, başına gelen belaya, musibete sabrederken azmetmen gerekir. Bunun için de çaba gayret sarf etmen gerekir. Bunlar çaba, gayret sarf edilmeye layık olan işlerdir, buyurdu.

Hz. Zekeriya (a.s.) mihrapta namaz kılarken melekler ona hitap eder; Yâ zekeriyyâ innâ nubeşşiruke bi gulâminismuhu yahyâ lem nec’al lehu min kablu semiyyâ:202 “Ey Zekeriya! Gerçekten biz seni ismi Yahya olan bir erkek çocuk ile müjdeliyoruz. Onunla (o isimle) daha önce bir kimseyi isimlendirmedik.” Melekler, Hz. Zekeriya’ya gelecek olan evladın Allah’tan gelen kelimeyi; yani kitapları tasdik edecek, nefsine hâkim salihlerden bir peygamber olacağını da söylüyor.203

Buradan neyi anlamamız gerekir?

Demek ki Allah, kuluna namazda hitap edip onu müjdeliyormuş; çünkü Hz. Zekeriya (a.s.) mihrapta namazda iken Allah ile meleklerle konuşmuştu.

Yâ eyyuhâllezîne âmenû: “Ey iman edenler (ey iman ettiğini iddia edenler)!” Yani eğer mü’minseniz. Lâ takrabûs salâte ve entum sukârâ: “Sarhoşken namaza yaklaşmayın.” Ne zamana kadar? Hattâ ta’lemû mâ tekûlûn:204 “Ne söylediğinizi bilinceye kadar (namaza yaklaşmayın).”

Peki, biz namaz kılarken ne söylediğimizi biliyor muyuz?

Bilmiyoruz. Allah’ın sarhoşken ne söylediğinizi bilinceye kadar namaza yaklaşmayın, diye emretmesinin sebebi; sarhoş olan kişinin ne söylediğini bilmemesinden ve söylediğinden haberdar olmamasından dolayıdır.

İnsanı sadece içki sarhoş etmez, dünya da insanı sarhoş eder. Hem de o kadar çok sarhoş eder ki kişi ondan başka bir şey düşünemez; mesela görüyoruz adam namazdayken para sayıyor. Kasada kaç parasının olduğunu sayıyor ya da nasıl para kazanacağını düşünüyor. Dünya onu öyle sarhoş etmiş ki kendisinde değildir veya nefsi onu öyle taraflara sürüklüyor ki namazdayken bile nefsinin arzusuyla uğraşıyor, meşgul oluyor ya da nefsi onu öyle bir alt etmiş ki namazdayken bile birileriyle kavga ediyor, vuruyor, kırıyor, kızıyor. İşte bu sarhoşluğun bir türüdür.

Allah; “sarhoşken ne söylediğinizi bilinceye kadar namaza yaklaşmayın” diye emretmiştir. Peki, ne söylediğimizi bilmiyorsak bir de namaz kıldığımızı zannediyorsak acaba halimiz nasıl olur! Fatiha’yı okuyoruz; ama ne söylediğimizi bilmiyoruz. Eğilip “subhane rabbiyel azim” diyoruz; ama ne söylediğimizi ne biliyor ne de tefekkür ediyoruz. Başımızı secdeye koyup; “subhane rabbiyel e’âla” diyoruz; ama ne söylediğimizi bilmeden başımızı kaldırıyoruz.

Allah bu ayette; “ne söylediğini bilmeden namaza yaklaşma” dedi. Peki, bu durumda; “ne söylediğini bilmesen de namazın olur” fetvasını verenler acaba öyle yapanların günahına girmiş olmaz mı? Eğer Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Fatiha’sız namaz olmaz”205 dediyse ve biri de Fatiha’nın anlamını bilmiyorsa o kişi de Fatiha’sız olmuş olmaz mı?

Allah bir de münafıkları ve münafıkların nasıl namaz kıldığını anlatır.

İnnel munâfikîne yuhâdiûnallah: “Münafıklar, Allah’ı aldatmaya çalışır.” Ve huve hâdiuhum: “Onlar sadece kendilerini kandırırlar.” Münafıklar kendilerini nasıl kandırır? -Münafıklar ibadet ederek cennete gireceklerini sanır. Oysaki Allah onların gönüllerini, kalbindekilerini bilir. Bu yüzden Allah münafıklar için ayet-i kerimede; “onlar sadece kendilerini kandırırlar” buyurur. Ve izâ kâmû ilâs salâh: “Onlar namaza kalktıkları zaman.” Demek ki münafıklar da namaz kılıyormuş; ama onlar namaza kalktıkları zaman Kâmû kusâlâ:206 “Üşene üşene (sıkıla sıkıla) kalkarlar” buyurdu Allah.

Namaza kalkarlar ama namaz onlara ağır gelir; çünkü namazı anlamamışlardır. Namazın miraç olduğunu, namazın âşığın maşukuyla buluşması olduğunu anlamamışlardır. Âlemlerin rabbi olan, kendilerini yaratan rableri olan Allah’ın huzuruna çıkıp, hallerini ona arz etmeyi, istiğfar etmeyi, sevgilerini, aşklarını, muhabbetlerini, feyzlerini ifade etmeleri gerektiğini anlamamışlardır. Namazı böyle anladıkları için de münafıklar, namazı bir yük gibi, bir borç gibi görür ve namaz kılmaya kalkarken yükünü bırakmaya, borcunu ödemeye gider gibi üşene üşene namaz kılarlar.

Yurâunen nâs: “İnsanlara gösteriş yaparlar.” Dışarıdan bakan biri onun için; “bu mü’mindir, bu Müslüman’dır, bu namazı kılan hatta takva ehli biridir” der. Hâlbuki o dışarıdan böyle görünsün diye gösteriş yapar. Böyle yaparken de Allah’ı kandırdığını zanneder. Ve lâ yezkurûnallâhe illâ kalîlâ:207 “(Bunlar) Allah’ı da çok az zikrederler.” Allah’ı da zikrediyorlar; ama çok az zikrediyorlar.

Bu münafıklar hiç değilse Allah’ı az zikrediyor; bizim münafıklar ise Allah’ı zikre karşıdır. Allah’ı az zikretmek orda kalsın; “Allah’ı zikretmek yoktur” diyorlar.

Kul enfikû tav’an ev kerhen len yutekabbele minkum, innekum kuntum kavmen fâsikîn:208 “De ki: kerih görerek veya gönül rızası ile de infak etseniz, sizden asla kabul edilmez. Çünkü siz fasık bir kavim oldunuz.” Ve mâ meneahum en tukbele minhum nefekâtuhum illâ ennehum keferû billâhi ve bi resûlih: “Onların infaklarının kabul olmasına mani olan şey şudur; onlar Allah ve resulünü inkâr ederler.” Kendi içlerinde, kendi gönüllerinde Allah ve resulünü inkâr ederler.

Ve lâ ye’tûnes salâh: “(Onlar) Namaza gelmezler.” Namaza gelecekleri zaman nasıl gelirler? İllâ ve hum kusâlâ: “Ancak zorlanarak, üşene üşene (gelirler).” Namaza zoraki gelirler; yani aşkla, muhabbetle huzura gelmezler. Ve lâ yunfikûn: “(Onlar) İnfak etmezler.” Dünyayı severler, dertleri dünyadır. Onun için Allah yolunda infak edemezler. Allah böyle bir hal içinde olanlara; “münafık” dedi.

İllâ ve hum kârihûn:209 “(İnfak etmeyi çirkin) kerih görürler.” Verirken istemeye istemeye verirler; yani Allah yolunda verirken zorlanır, aşkla ve muhabbetle Allah yolunda infak etmezler. Verirken zorlanır, namaza kalkarken zorlanır, namazı kılarken zorlanırlar. Allah onların ne infakını, ne namazını, ne de onların kendisini kabul eder. Bunu Allah söylüyor.

Allah buyuruyor ki; Ve lâ tusalli alâ ehadin minhum mâte ebeden ve lâ tekum alâ kabrihi, innehum keferû billâhi ve resûlihî ve mâtû ve hum fâsikûn:210 “Onlardan biri öldüğünde onların üzerinde namazı kılma, onların kabri üzerinde durma. (Onlar için dua etme, istiğfar etme) çünkü onlar Allah ve resulünü inkâr ettiler ve onlar fasık olarak ölmüşlerdir.” Dilleriyle söylediklerine, namaz kıldıklarına bakma! Onlar Allah ve resulünü inkâr etmiş, kâfir olarak ölmüşlerdir. Hatta Allah onlar için ayet-i kerimede; “münafıklar cehennemin en alt katındadır”211 buyurur.

Allah ayet-i kerimede; “şeytan; içki ve kumarla aranızda kin ve düşmanlık meydana getirmek ister” buyurur. Demek ki içki, kumar ve bütün uyuşturucular mü’minler arasında kin ve düşmanlığa sebep oluyormuş. Peki, bunu kim yaptırıyor? -Tabi ki şeytan yaptırıyor.

İnnemâ yurîduş şeytân: “Şeytan bunu irade ediyor (istiyor).” En yûkia beynekumul adâvete vel bagdâe fîl hamri vel meysir: “Aranıza kin ve düşmanlık bırakmak için sizi içki ve kumara davet eder (size kumar oynatır).” Şeytan başka ne yapmak ister? Ve yasuddekum an zikrillâhi ve anis salâh: “Sizi, Allah’ı zikirden ve namazı kılmaktan alıkoymak ister.” Demek ki içki ve kumar aynı zamanda bizi Allah’ı zikretmekten ve namazı kılmaktan alıkoyuyormuş. Allah ayetin devamında; fe hel entum muntehûn:212 “Siz bundan vazgeçtiniz değil mi?” buyurur.

Allah; “siz içkiden, kumardan ve şeytana uymaktan artık vazgeçtiniz değil mi” diye soruyor. Hal böyleyken, bunu anladıktan sonra ne dememiz gerekir? -“Evet ya rabbi, vazgeçtik!” Hangimizde böyle bir hal varsa hem kendimiz için hem de bütün mü’min kardeşlerimiz için bu ayete cevap verip; “evet ya rabbi, vazgeçtik” diyoruz.

İnnel insâne hulika helûâ: “Muhakkak ki insan hırslı yaratılmıştır.” İzâ messehuş şerru cezûâ: “Kendisine bir zarar dokunduğunda feryat eder.” Ve izâ messehul hayru menûâ: “Kendisine bir hayır dokunduğunda (onu alır; ama başkalarını da) men eder.” Yalnız bu insanların istisnası vardır, bu istisna insanlar kimlerdir? İllâl musallîn: “Namazı kılanlar müstesna!” Namazı kılanlar bunun dışındadır, böyle değildir, dedi Allah. Ellezîne hum alâ salâtihim dâimûn:213 “Onlar namazlarında daimidirler.” Daimi olarak huzurda dururlar. Vellezîne hum alâ salâtihim yuhâfizûn: “Onlar namazlarını muhafaza ederler.” Ulâike fî cennâtin mukramûn:214 “İşte cennet bunlara ikram olunur.”

Melekler Kıyamet günü cehenneme gidenlere; “neden buraya geldiniz” diye sorar. Onlar da der ki; Kâlû lem neku minel musallîn:215 “Biz namaz kılanlardan değildik.” Allah’ın huzuruna çıkanlardan, Allah’a hesap verenlerden değildik.

Allah kaybedenler için buyuruyor; Fe lâ saddeka ve lâ sallâ: “O ne tasdik etti (ne sadaka verdi) ne de namazı kıldı.” Ve lâkin kezzebe ve tevellâ:216 “Ama o, hem yalanladı hem de yüz çevirdi.”

Kad efleha men tezekkâ: “Gerçek şu ki; temizlenen kurtuluşa erer.” Kendi nefsini temizleyenler saadete erer. Ve zekeresme rabbihî fe sallâ: “Bir de rabbinin ismini zikredip namazı kılanlar.” Bu nedenle temizlenmek isteyen kişi namaz kılmalıdır. Çünkü Allah; “bunu yapan temizlendi” buyurdu. Bel tu’sırûnel hayâted dunyâ: “Hayır, siz dünya hayatını tercih ediyorsunuz.” Eğer dünya hayatını tercih etmeseydiniz temizlenmek için rabbinizi zikredip namaz kılardınız. Vel âhıratu hayrun ve ebkâ:217 “Oysaki ahiret hem daha hayırlı hem de ebedidir.”

SADAKALLAHUL AZİM

Evet, neyi anlamaya çalıştık?

Hep beraber “namazı ikame et” emrini anlamaya çalıştık. Ayetlerde gördük ki namaz olmazsa olmazmış ve namaz hafife alınacak bir ibadet değilmiş. Onun için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “namaz dinin direğidir”218 buyurmuştur.

Namazın dinin direği olması ne demektir?

Mesela bir çadır kurulduğunda çadırın ortasına bir direk konur, o direk yıkılırsa çadır da ayakta kalamaz, çöker. Direk, çadırı ayakta tutar, bu nedenle önemli bir işleve sahiptir. Namaz da aynen o şekilde dinin direğidir. Birinin de namazı yoksa o kişinin dini çöker. Yine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz namazla ilgili başka bir hadisinde; “namaz kılan kimse kiminle konuştuğunu bilseydi, anlasaydı, bunu tatsaydı namazdan çıkmayı istemezdi”219 buyurur. Yani namaz hep devam etsin, hep namazda kalayım isterdi.

Allah Tuva Vadisi’nde Hz. Musa (a.s.)’a; “ya Musa! Elindeki nedir?” diye sorunca Hz. Musa (a.s.); “ya rabbi, bu benim asamdır. Bununla hayvanlarımı güdüyorum, ağaçtan onlara yaprak dökmek için kullanıyorum. Gerektiğinde bununla kendimi koruyorum”220 diye cevap verdi. Yani lafı uzattıkça uzattı. Hz. Musa’nın lafı bu kadar uzatmasının sebebi Allah’ın huzurunda olduğu için Allah ile konuşmak istemesinden dolayıydı.

“Namaz, mü’minin miracıdır” buyurmuştu Resulullah (s.a.v) Efendimiz. Peki, biz niye Allah ile konuşmak istemiyoruz? Yoksa biz Allah’ın bize şah damarımızdan daha yakın olduğuna221 iman etmemiş miyiz? -Etmişiz. Ne yana dönersek dönelim rabbimizin veçhinin orda olduğuna222 iman etmemiş miyiz? -Etmişiz. Rabbimizin bizi çepeçevre ihata ettiğine223 iman etmemiş miyiz? -Ona da iman etmişiz.

Peki, niye o zaman Allah ile beraber olamıyoruz?

Çünkü beraber olmak için aklı kullanmak, tefekkür etmek, düşünmek gerekir. Onun için namaz zor iştir, namaz büyük iştir. Namaz, mü’minin en ağır işidir. Namaz kolay değildir; çünkü öyle eğilip kalkmakla namaz olmaz. Namaz kılan biri arşa çıkmalıdır, arşa! Arşa çıkmak elbette ki zordur. Yerde sürünmek varken, dünyayla, parayla uğraşmak varken, evle, çoluk çocukla uğraşmak varken niye arşa çıkalım, niye kendimizi yoralım!

“Miracı olmayanın namazı olmaz” buyurdu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz. Bu yüzden arşa çıkmak gerekir.

Söyledim; Allah’ın sevdiği, Allah’ı da en kâmil manada seven kul Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Bu yüzden onun durduğu yerde durmak gerekir. Onun durduğu yerde durmak; “ya rabbi! Ben de senin habibine, resulüne, sevdiğine tabi oldum, ona uydum. Ben de onun durduğu yerde şimdi duruyor, sana halimi arz ediyorum” demektir. Peki, halimizi nasıl arz edeceğiz? -Elbette ki namazla arz edeceğiz.

Peki, namaz nasıl kılınmalıdır, hep beraber onu da anlamaya çalışalım.

Namaz kılarken öncelikle Allah’ın huzuruna, miraca çıkmaya niyet ederiz. Sonra elimizi kaldırıp, tekbir getirerek; Allah u ekber: “Allah tek büyüktür, büyüklük bir tek Allah’a mahsustur” deriz. Allah u ekber kelimesini Allah en büyüktür olarak değil, Allah tek büyüktür şeklinde anlamamız gerekir; çünkü Allah en büyüktür demek; başka büyükler de vardır, Allah da onların büyüğüdür demektir. Oysaki Allah’tan başka büyük yoktur, Allah tek büyüktür, büyüklük bir tek Allah’a aittir. Gerisi küçüktür, gerisi Allah’ın yarattığı kulları, mahlûkatıdır. Gerisi Allah’a bütünüyle muhtaç olan varlıktır ve varlığını da Allah’a muhtaçtır.

Allah kâinata Hayy ve Kayyum isminin tecellisiyle tecelli etmiştir ve kâinatı bu tecellisiyle varlıkta tutar, diri tutar. Eğer Allah bu tecellisini bir an durdurursa her şey yok olur; yani her şeyin var olma sebebi Allah’ın tecellisidir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “her şey yok olucudur, zülcelali vel ikram olan rabbinin veçhi bakidir”224 buyurur. Baki olan Allah’tır. Gerisi acizdir ve kendisini yaratan rabbine bütünüyle muhtaçtır, varlığı da Allah ile vardır.

Birinin Allah u ekber dediğinde bütün varlığından sıyrılıp kendisini yaratan rabbinin huzuruna çıkması gerekir. Yalnız Allah’ın zatı hakkında tefekkür etmek doğru değildir, Allah’ın zatı hakkında tefekkür edilmez; çünkü akıl buna yetmez.

Kul namaz kıldığı zaman; “ben, beni yaratan rabbimin huzurundayım” diye tefekkür ettiğinde ne söylemelidir?

“Ya rabbi! Ben geldim. Hani sen beni davet edip; ‘kulum günde beş sefer gelsin’ dedin ya, işte ben de geldim ya rabbi, huzuruna geldim. Her şeyi bırakıp geldim. Bu aciz kulun, bu zayıf kulun geldi ya rabbi! Sana gelmeden önce bir sürü hata, yanlış yapıp öyle geldim; ama bak, yine de geldim ya rabbi! Kaçmıyorum, senden kaçmıyorum, huzurundan kaçmıyorum, sana geliyorum; çünkü senden başka gidecek yerim yok! Senden başka kimse ne günahımı affedebilir, ne mağfiret edebilir, ne de bana yardım edebilir! Bana yardım edecek olan, nasir olan sensin. Bana rahmet edecek olan, rahman ve rahim olan sensin. Benim günahlarımı affedecek olan, afuvv olan, ğafur olan, ğaffar olan sensin. Onun için senden kaçmadım ve huzuruna geldim. Başka her yere gidebilirdim; ama gitmedim, ben sana geldim ya rabbi! Beni huzuruna kabul et! Sen benim rabbimsin, sen beni yaratan rabbimsin, sen benim subhan rabbimsin” demelidir.

Allah u ekber dedikten sonra ne diyoruz?

Subhâneke: “Sen subhansın.” Allahumme ve bihamdik: “Sen benim Allah’ımsın, hamd senin içindir.” “Ben senin aciz kulunum, bir tek seni övebilirim, kul olarak övgüne layık olmak istiyorum. Temiz olmak istiyorum; ama hatam var, kusurum var, günahım var, yanlışım var, acizliğim var, bunu biliyorum; ama senin subhanlığını da biliyorum. Noksanlıktan beri olan, kusursuz olan, eksiksiz olan sensin. Bütün güzelliğinle, esmanla, sıfatlarınla kâmil olan, mükemmel olan sensin. Ben ise senin aciz kulunum ya rabbi!” diyoruz.

Sonra Ve tebarekesmuk: “Senin bütün isimlerin mübarektir.” “Senden bütün isimlerinin tecellisini istiyorum. Bütün güzelliğinle bana yardım etmeni istiyorum; yani rızka ihtiyacım olduğunda beni rızıklandır, keremine ihtiyacım olduğunda Kerim isminle bana ikram et. Rahmetine muhtaç olduğumda bana merhamet et. Affına ve mağfiretine muhtaç olduğumda, buna layık olduğumda bana mağfiret et, beni affet. Her bir isminin tecellisiyle bana tecelli et. Güzelliğinle bana tecelli et, bana muamele et. Huzuruna geldim, sana geldim ya rabbi” diyoruz.

Devamında; Ve teâla ceddüke ve lâ ilâhe ğayruk: “Sen yüceler yücesisin, senden başka ilah yoktur.” “Bütün güzellikler sana aittir. Bütün hamdlar sana layıktır, övgüye layık olan sensin. Senden başka ilah yok, senden başka kudret sahibi yoktur. Bütün güzellikler güzelliğini senden almıştır. Herkes, her şey sana muhtaçtır; ama sen hiçbir şeye muhtaç olmayansın” diyoruz.

Sonra Fatiha’yı okumaya başlıyoruz.

Elhamdulillâhi rabbil âlemin:225 “Hamd (övme ve övülme) âlemlerin rabbi olan Allah’a aittir.” Kim neyi överse övsün, ben seni övüyorum ya rabbi; çünkü o sana aittir, onu yaratan sensin. Kimde bir güzellik varsa o güzellik sendendir. Bundan ister onun haberi olsun, ister olmasın o güzelliğini senden almıştır. Kim neyi övüyor, neye güzel diyorsa o güzellik sana aittir. Onun için bütün övgüler, hamdlar sana aittir. Seni öveni sen hamd edersin, hamd da, övmek de sana aittir. Seni öven biri, övülmeyi hak eder; çünkü o, kulluğunu, kendi acziyetini ve senin büyüklüğünü anlamıştır. Dolayısıyla kul olarak da övülmeye layık olur. Ben seni övüyor, sana hamd ediyor, senin övgüne de kul olarak layık olmak istiyorum ya Rabbi!

Er rahmanir rahim:226 “(Sen) Rahman ve rahimsin.” Sen benim rahman ve rahim olan rabbimsin. Eğer senin rahmetin olmazsa benim kurtuluşum olmaz. Ne buyuruyordu ayet-i kerimede; “eğer Allah insanların amellerine göre muamele etseydi yeryüzünde canlı varlık bırakmazdı.”227

Demek ki Allah insanların ameline göre değil rahmetiyle muamele ediyormuş. O yüzden er rahmanirrahim derken; “sen benim rahman ve rahim olan rabbimsin, bana rahmetinle muamele et. Beni yerin dibine geçirme” diyoruz.

Mâliki yevmid dîn:228 “(Sen) Din gününün sahibisin.” Hem dünyanın hem ahiretin sahibisin. Kıyamet günü hesap soracak olan sensin. Kıyamet günü beni hesaba çekecek olan sensin ya rabbi! Huzuruna geldim, hesabını veremeyecek bir hayatı bana yaşatma ya rabbi! Bana yardım et ya rabbi!

İyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn:229 “Yalnız sana âbd oluruz ve yalnız seni isteriz.” Huzurda bizatihi olarak rabbimize; “seni istiyorum, seni senden istiyorum, ne istersem isteyeyim onu senden istiyorum” diyoruz.

Başka ne istiyoruz?

İhdinâs sırâtel mustakîm:230 “Bizi sırat-el mustakime hidayet et.” Senden sırat-el mustakime hidayet olmayı istiyorum. Sırat-el mustakimde yürümeyi, sırat-el mustakim üzerinde dosdoğruca sana gelmeyi istiyorum. Senin rızanı, dostluğunu, cemalini kazanmayı istiyorum. Senin bana “kulum” demeni, bana; “senden razı oldum kulum” demeni istiyorum.

Kimlerle beraber olmayı istememizi de Allah bize öğretir.

Sırâtallezîne en’âmte aleyhim: “O kendisine nimet verdiğin” kullarınla beni beraber eyle ya rabbi! Hem bu dünya da hem de ahirette beraber eyle! Gönlümü nebilerinle, peygamberlerinle beraber eyle! Manevi olarak beni onlarla beraber eyle! Beni sıddıklarla, sana karşı sadakatini ispatlamış olanlarla beraber eyle! Beni şehitlerle, şahitlerle, imanını kendisine şahit kılmışlarla beraber eyle! Beni salihlerle beraber eyle, ya rabbi.

Tabi ki gerçekten böyle dua eden birinin duası lafta değildir. Bu duayı eden kişi nerede bir salih, bir sıddık veya imanı hayatına şahit olan biri varsa gider onunla beraber olmaya çalışır. Gönlünü Allah’ın peygamberlerinden, nebilerinden, resullerinden ayırmaz. Onları sever, hem gönül itibariyle hem de bir imtihana tabi tutulduğunda onlar gibi yapmaya çalışır. “Hz. İbrahim (a.s.) ateşe atıldığında ‘hasbunâllâhu ve ni’mel vekîl’ demişti” der. Bu yüzden kendisi de ateşe atılsa o da aynı şekilde “hasbunâllâhu ve ni’mel vekîl” der. Bir yanlış yapıp bir balığın karnına düştüğünde, mağaraya düştüğünde, Hz. Yunus (a.s.) gibi “lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî kuntu minez zâlimîn”231 der; yani peygamberleriyle beraber olur.

Fatiha suresi devam eder; Ğayril mağdubi aleyhim veleddallin: “Gazaba uğramış ve sapmışların yoluna değil.” Bu ayetle; “beni onlardan uzak eyle, gönlümün bu hale gelmemesi için, senin gazabına uğramamak için beni koru, beni hıfzı muhafaza eyle ya rabbi” diyoruz. Daha sonra başka bir sure okuyup duamıza, zikrimize, sohbetimize devam ediyoruz.

Bütün bunları söyledikten sonra huzurda Allah u ekber deyip eğilir; “emrindeyim, işittim ve itaat ettim ya rabbi” deriz. Fatiha’da ve sonrasında okuduğumuz surede her ne demişsek; “bunları işittim ve itaat ettim. Huzurunda eğiliyor, bütün bunları senden bir ikram olarak görüyor ve sana hamd ediyorum” deriz.

Peki, rükûya eğilip ne diyoruz?

“Azim olan rabbinin ismini tesbih et”232 ayetini okuyoruz. Subhane rabbiyel azim: “Sen subhansın. Benim azim olan rabbimsin.” Ben senin önünde eğildim, huzurunda emrine karşı eğildim; ama bu yetmez. Sen öyle bir azim, öyle bir azamet sahibisin ki bu eğilişim yetmez, deyip sonra da secde etmek için doğruluyoruz.

Doğrulurken ne diyoruz?

Semi’allahu limen hamideh: “Allah hamd edenin hamdını işitti.” Allah’ın hamdımızı işittiğini nerden biliyoruz? -Huzurda rabbimizle muhatab olduğumuz için biliyor, bu yüzden; “beni işiten, konuştuğumda beni dinleyen rabbime hamdolsun” diyoruz. Semi’allahu limen hamideh; yani “rabbim beni dinledi, beni dinleyen rabbime hamdolsun” diyoruz.

Peki, secdede ne diyoruz?

Subhane rabbiyel e’âla: “Benim subhan olan rabbim e’aladır.” Her türlü noksanlıktan münezzehtir, bütün kemal sıfatlarıyla muttasıftır. Bütün kemalat, bütün güzellik ona aittir ve o e’âladır; yüceler yücesidir. “Benim rabbim yüceler yücesidir, ben de acizler âciziyim” diyoruz.

Allah ayet-i kerimede; Vescud vakterib:233 “Secde et yaklaş” buyurur. Allah’a secde etmiş ve yaklaşmışız. Allah’ın huzurunda secdedeyiz ve Allah’a en yakın haldeyiz. Demek ki en yakın hal en aciz olduğumuz halmiş. Allah’ın büyüklüğünü, azametini, azim ve e’âla ismini zikredip, onun büyüklüğünü anlayıp kendi acizliğimizi tattığımız anmış. Başımızı secdeye koyup acziyetimizi anladığımız an Allah’a yakınız. Allah ile aramızdaki perdeler kalkmıştır.

Başımızı secdeye koyduğumuzda Allah ile aramızda perde yoktur. Allah’ı zikrederken de bu böyledir. Biri “Allah” dediğinde rabbiyle arasında perde yoktur, bütün perdeler aradan kalkmıştır.

Aynen Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in buyurduğu gibi; “kul namazda kiminle konuştuğunu eğer anlar, tadar, bunu bilirse namazdan ayrılmak istemez.”234 Böyle biri namazdan hiç ayrılmak ister mi? -Kendisini yaratan rabbiyle sohbet ediyor, konuşuyor. Rabbi onun hamdini, tesbihini dinliyor. Böyle biri elbette ki namazdan ayrılmayı istemez. Eğer Allah onu miraca, huzura kabul etmişse onu peygamberinin bulunduğu makamda bulundurur. Artık kul orda olmamalıdır. Onun yerinde peygamberi olmalı, peygamberi onda tecelli etmelidir. Peygamberi onun adına huzurda durup halini Allah’a arz etmelidir.

Bu durumda Allah ona cevap verir mi?

Elbette ki verir; ama cevabı ettehiyyatudaki gibi onun vermesi gerekir. Allah’ın ona verdiği cevapta hitap ruhadır, bu cevap ruhtan gönüle gelir. Onun gönlüne gelen, Allah’ın ona hitabıdır ve Allah’ı tanıdığı kadarıyla Allah ona hitap eder.

Onun için iki seneden fazla El Esmau’l Husna’yı, anlattık. El Esmau’l Husna’yı anlatmamızın bu kadar uzun sürmesinin nedeni esmayı çok iyi bilmemiz gerektiğinden dolayıydı; çünkü Allah’ı tanıdığımız kadarıyla Allah bizi muhatap alır ve bize hitap eder.

Mesela yanlış yapmışız ya da herhangi bir şeyi eksik yapmışız, böyle bir durumda halimizi rabbimize nasıl arz etmemiz gerekir? “Ya rabbi! Huzuruna geldim; ama üç, beş tane yanlış yapıp öyle geldim” dememiz gerekir. Kaçmak yok, Allah’tan başka gidilecek yer var mıdır? -Elbette ki yoktur. O yüzden; “geldim ya rabbi! Şurada şöyle yanlış yaptım, yanlışımı kabul ediyorum” demeliyiz. Yanlışımız olduğunda onu asla savunmayalım. İblis bize hile yapıp; “işte şu şundan dolayı oldu, bu bundan dolayı oldu” diye bize yüz türlü fetva üretebilir; ama bizim onu dinlemememiz gerekir.

Diyelim ki birini çekiştirip eleştirerek gıybet yapmışız. Böyle yaptığımızda kardeşimizin etini yemiş oluruz.235 Bu durumda şeytan hemen devreye girip; “sen onun hakkında doğrusunu söyledin” der. Zaten doğru söylemişsek bunun adı gıybet olur, yoksa doğru söylememişsek bunun adı iftiradır. “Eğer burada olsa onun yüzüne de söylerim” dersek bu sefer iki türlü hata olur; çünkü Allah bizi yüze karşı çeliştirmekten de men etmiştir.

Bu nedenle Allah ayet-i kerimede; Veylun li kulli humezetin lumezeh:236 “Yazıklar olsun (veyl olsun) o kişilere ki herkesi önünden ve arkasından çekiştirir” buyurur. Önünden çekiştirmek dedikodunun haricinde başka bir gıybet, başka bir yanlıştır. Allah “bu yanlışı yapmayın” dedi; ama farz edelim ki yaptık, sonra ne yapmamız, Allah’a ne dememiz gerekir? “Yanlış yaptım ya rabbi! Bir an için şeytana uydum, ayağım kaydı, farkına varmadan kardeşimin etini yedim, senden af ve mağfiret diliyorum, beni affetmeni istiyorum. Her ne kadar o anda hemen tövbe etmiş, ağzımı yıkamış olsam bile yanlış yaptım ya rabbi” dememiz gerekir. Biz de o andaki gönül halimize göre Allah’tan cevap alırız.

Alacağımız cevap nedir?

“Ben senin ğafur ve ğaffar olan rabbinim, seni mağfiretle karşıladım. Ben senin tevvab olan rabbinim, tövbeni kabul ettim. Senin rahman ve rahim olan rabbinim, sana rahmetimle muamele ettim, günahlarını temizledim, hiç olmamış gibi sildim.” Allah bize böyle bir cevap verir.

Sen Allah’a kendi günahını anlatıyor, yanlışını söylüyorsan Allah da sana kendi güzelliğini söyler. Başka türlü olmaz zaten. Allah’ı tanıyanlar bunun böyle olduğunu bilir. Yanlışımız her ne olursa olsun bu böyledir. Bu nedenle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadis-i şerifinde; “beş vakit namaz bizi temizler, iki namaz arasında işlenmiş günahları siler”237 buyurur.

Bu günahlar nasıl silinir; yani eğilip kalkmakla silinir mi?

Sen tövbe, istiğfar etmediysen bu namaz senin günahını nasıl silsin! Tövbe etmeden, istiğfar etmeden, pişman olmadan günah silinir mi? -Elbette ki silinmez. Bunun için namazın gerçek bir namaz olması gerekir. İlle de günah işlemiş olman gerekmez. Günah işlediysen istiğfar ediyor, tövbe ediyorsun; ama bir de huzura çıkmayı özlemiş olman gerekir. Özleyip; “ya rabbi geldim, huzuruna çıkmayı, seninle sohbet etmeyi, sana hamd etmeyi, seni tesbih etmeyi, tekbir etmeyi, seninle olmayı özledim” demen gerekir.

Diğer zamanlarda da Allah ile beraber olmuyor muyuz? -Elbette beraber oluyoruz; ama namaz özel olarak davete icabet ettiğimiz bir beraberliktir; yani bizim biriyle karşılaşmamız başka, onun bizi özel olarak davet edip, bizimle buluşması başka bir şeydir. Allah bizi günde beş sefer özel olarak huzuruna davet eder.

Biri; “ben rabbimi istiyorum” diyebilir. Ona ne dememiz gerekir? -Olur, iste, zaten Allah seni kendine davet ediyor. Eğer rabbini istiyorsan onun özel davetine icabet etmen lazım. Herhangi bir sevdiğimiz bizi yanına davet etse davetine gitmez miyiz, gitmeden önce farklı, güzel bir hal almaz mıyız, onun yanına aşkla, muhabbetle, sevinçle gitmez miyiz? -Tabi ki gideriz. İşte namazda da Allah bizi öyle davet eder.

Yoksa buna iman etmedik mi! Eğer iman etmediysek şunu bilelim ki; buna iman etmeden asla olmaz.

Allah’ın davetine icabet ettiğimizde ne dememiz gerekir?

“Geldim ya rabbi, davetine icabet ettim. Bu büyük şerefi kabul ediyorum, sen bana şeref vermişsin, beni huzura, miraca davetinle şereflendirmişsin. Bunu kendim için en büyük şeref olarak kabul ediyorum ya rabbi!” dememiz gerekir.

Herkesin bir gönül hali, yaşadığı, tattığı, rabbini tanıması ve bilmesi vardır. Biz de namazda rabbimizle baş başa olmalıyız. Rabbimizle baş başa olmayı sevmeliyiz. Onunla olmayı, onunla sohbet etmeyi, ona hamd etmeyi, onu tesbih etmeyi, zikretmeyi sevmeliyiz. Hepsinin de bir karşılığı vardır.

Ettehiyyatuyu okurken nasıl ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Allah’a hamd edip; “esselamu aleyke” dediyse bizim de orda onu söyleyip Allah’a hamd etmemiz gerekir. Biz esselamu aleyke dediğimizde Allah tarafından bizim gönlümüze bir hitabın olması, Allah’ın bize; esselamu aleyke ya âbdi: “Sana selam olsun ey kulum” demesi gerekir. Bu hitaptan sonra bizim de; esselamu aleyna ve ala ibadillahis sâlihin: “Selam bize ve salih kulların üstüne olsun ya rabbi!” dememiz gerekir.

Fatiha’yı okurken de “iyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn” diyoruz. Ben sana kul oluyorum, âbd oluyorum, ben seni istiyorum değil; biz sana âbd oluyoruz ve biz seni istiyoruz, diyoruz; yani ben öyle bir topluluğun, cemaatin içindeyim ki hepimiz seni istiyoruz. Bizim istediğimiz sensin, diyoruz. İhdinâs sırâtel mustakim derken de “bizi sırat-el mustakime hidayet et” diyoruz. Yine aynı şekilde beni değil bizi diyoruz.

Demek ki tek başına olmuyormuş. Allah bizi beraber görmek istiyor, kulluğumuzu hep beraber yapmamızı istiyormuş. Kendisini beraber zikretmemizi, beraber secde etmemizi, onu beraber istememizi, onun yolunda beraber olmamızı istiyormuş. Onun için tek başına hidayet olmaz, kulluk da tek başına olmaz. Bu yüzden Allah; “ben demeyin biz deyin. Hepiniz beraber olun” buyurur. Dolayısıyla kardeşimize yardım ederken kendimize yardım etmiş oluruz.

İnşallah namazımızı hep beraber Allah’ın huzurunda, miraçta durarak kılacağız. En azından bu bir başlangıç olsun. Devamında gerekeni hep beraber yapmaya çalışacağız inşallah.

Allah hepimizi namazı gerçek manada ikame edenlerden eylesin! Namazın hakikatini yaşayanlardan, bunu tadanlardan eylesin! Allah bizi namazını kabul ettiği, huzura kabul ettiği kimselerden eylesin! Kıyamet günü namazının yırtık bir paçavra gibi yüzüne atıldığı kimselerden eylemesin! Namazı kabul olmayan, namazı yükselmeyen kimselerden eylemesin! Allah bizi namazını, ibadetini taklidi olarak değil hakiki olarak yapanlardan eylesin!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Teberani, Hayatü's Sahabe ↩
  2. İsra /65 ↩
  3. Mu’minûn /1-3 ↩
  4. Mu’minûn /4-5 ↩
  5. Mu’minûn /8 ↩
  6. Mu’minûn /9-10 ↩
  7. Enfâl /2 ↩
  8. Enfâl /3-4 ↩
  9. Tevbe /71 ↩
  10. Meryem /58 ↩
  11. Meryem /59 ↩
  12. Meryem /60 ↩
  13. Maun /1-3 ↩
  14. Yâsîn /47 ↩
  15. Ebu Davud, Edeb 11; Tirmizî, 25; Birri, 35 ↩
  16. Maun /4-7 ↩
  17. Bakara /184 ↩
  18. Mâide /6 ↩
  19. Bakara /239 ↩
  20. Buhari 1117, Ebu Davud 952, Tirmizi 372, İbni Mace 1223, Darekutni 1/380, Beyhaki 2/304, Ahmed 19840, İbnu’l-Carud 231, Albânî İrva 299 ↩
  21. A’raf /170 ↩
  22. Nisa /103 ↩
  23. Tâhâ /14 ↩
  24. Bakara /45 ↩
  25. Bakara /153 ↩
  26. Bakara /277 ↩
  27. Yunus /62 ↩
  28. Ra’d /22 ↩
  29. Hac /35 ↩
  30. Fâtır /29 ↩
  31. Şura /38 ↩
  32. Mâide /55 ↩
  33. Tevbe /18 ↩
  34. Meryem /54 ↩
  35. Meryem /55 ↩
  36. Tâhâ /132 ↩
  37. Lokmân /17 ↩
  38. Meryem /7 ↩
  39. Âli İmran /39 ↩
  40. Nisa /43 ↩
  41. Buhârî, Ebvâbu’s-Salât, 14; Müslim, Salât, 34; İbn Mâce, İkâmetu’s-Salât, 11; Tirmizî, Salât, 183 ↩
  42. Nisa /142 ↩
  43. Nisa /142 ↩
  44. Tevbe /53 ↩
  45. Tevbe /54 ↩
  46. Tevbe /84 ↩
  47. Nisa /145 ↩
  48. Mâide /91 ↩
  49. Meâric /19-23 ↩
  50. Meâric /34-35 ↩
  51. Muddessir /43 ↩
  52. Kıyâme /31-32 ↩
  53. E’âla /14-17 ↩
  54. Tirmizî, İmân 8; Keşfü’l-Hafâ 2 /32 ↩
  55. Kenzu’l-Ummal, Hadis No: 18923 ↩
  56. Tâhâ /17-18 ↩
  57. Kaf /16 ↩
  58. Bakara /115 ↩
  59. İsra /60 ↩
  60. Rahmân /26-27 ↩
  61. Fatiha /2 ↩
  62. Fatiha /3 ↩
  63. Fâtır /45 ↩
  64. Fatiha /4 ↩
  65. Fatiha /5 ↩
  66. Fatiha /6 ↩
  67. Enbiyâ /87 ↩
  68. Hâkka /52, Vâkıa /74 ↩
  69. Alak /19 ↩
  70. Kenzu’l-Ummal, Hadis No: 18923 ↩
  71. Hucurat /12 ↩
  72. Humeze /1 ↩
  73. Buhârî, Mevâkît 6; Müslim, Mesâcid 283. Ayrıca bk. Tirmizî, Emsâl 5; Nesâî, Salât 7; İbni Mâce, İkâmet 193 ↩