close

GİRİŞ

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Allah ayeti kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e; “and olsun Kıyamet günü seni ve sana iman edenleri bu kitaptan sorumlu tutacağız”7 buyurduğu için kardeşlerimiz de Allah’ın huzuruna giderse rabbinin kelamını dinlemiş, anlamış, ahlaka ve amele dönüştürmeye çalışmış olsunlar diye İman, İslam ve İhsan sohbetlerine başladık. Öyle ki kardeşlerimizin elinde neyin hak, neyin batıl olduğuna dair bir ölçü olsun ve Allah onları hesaba çektiğinde; “ya rabbi! Ayetlerini dinledim, anlamaya, emrettiğin gibi yapmaya, olmaya çalıştım” diyebilsinler ve hak ile batılı Allah’ın vahyiyle bilsinler diye İman, İslam ve İhsan sohbetlerini yapacağız inşallah.

Ramazan ayı Kur’an’ın indirilmeye başlandığı aydır. Allah, kitabını; Kur’an, Kitap ve nice farklı isimlerle isimlendirmiştir. Bizim de Kur’an’ı Allah’ın isimlendirdiği gibi anlamış mıyız anlamamış mıyız, Kur’an bizim için de Kur’an olmuş mu olmamış mı, diye bakmamız gerekir.

Kur’an; okunan demektir. Peki, biz Kur’an’ı gerçekten okumuş muyuz? İkra; düşün, düşünerek anla demektir. Peki, biz düşünüp anlamaya çalıştık mı? Allah, Kur’an’a kitap ismini vermiştir. Kitap; mektup demek, yazılan, gönderilmiş olan şey demektir; yani Kur’an Allah’tan gelen mektuptur. Peki, biz Kur’an’ı dinlerken Allah’tan bir mektup gibi dinledik mi, anlamaya çalıştık mı? Allah bir de kitabına mübin; yani apaçık, anlaşılır demiştir. Mübin aynı zamanda her şeyi açıklayan demektir. O halde Kur’an’ın bizim için açık olup olmadığına bakmamız gerekir. Allah, kitabına kerim; yani ikram eden demiştir, nimet demiştir. Kerim olan Allah’tan ikram demiştir. Azim; büyük, azametli demiştir. Aynı şekilde Furkan; hakkı batıldan, doğruyu yanlıştan, güzeli çirkinden ayıran kitap demiştir. Bakacağız, Kur’an bizim için Furkan olmuş mu olmamış mı, onunla bakıp doğruyu yanlıştan ayırt etmeye çalışıyor muyuz çalışmıyor muyuz? Aynı şekilde Allah, Kur’an’a büşra demiştir. Büşra; müjde demektir. Bizim de Kur’an’ın bizim için müjde olup olmadığına, cennetin müjdesi, Allah’ın rızasının müjdesi olup olmadığına bakmamız gerekir. Allah, kitabına nur demiştir. Bakacağız, Allah’ın kitabı bizim için nur olmuş mudur, onunla gönlümüz, hayatımız aydınlanmış mıdır aydınlanmamış mıdır?

Allah, kitabına bir de ruh; dirilten demiştir. O halde Kur’an’la dirilip dirilmediğimize bakmamız gerekir. Allah’ın, Kur’an’a verdiği adlardan biri de şifadır. Allah Kur’an’ için; “bu gönüller için şifadır”8 buyurmuştur. Bakalım, onunla hastalığımızı tedavi etmiş miyiz etmemiş miyiz? Allah, Kur’an’a beyan; yani açıklayan, her şey için bir açıklama demiştir. Öyleyse her şeyi Kur’an’a soruyor muyuz sormuyor muyuz diye de kendimize bir bakmamız gerekir.

Allah’ın Kur’an’a verdiği diğer isimler; rahmet, hidayet, zikir, tezkira, meviza ve hakk’tır. Bütün bunların hepsi Allah’ın Kur’an’a, kitabına verdiği isimlerdir. Kur’an’ın bu on dokuz tane ismine bakınca bile Allah’ın kitabını neden indirdiğini anlarız, anlamamız gerekir.

Eğer Kur’an’ı anlamaz, anlamaya çalışmaz, bu konuda çabamızı, gayretimizi sarf etmezsek rabbimizi, rabbimizin sözünü ciddiye almamış oluruz. Bu öyle basit bir mesele değildir; çünkü insanların, insanlığın içinde bulunduğu kaos Allah’ın kitabından uzak kalmalarından dolayıdır.

İnsanların her biri kendine göre mutlaka dini anlamaya çalışmıştır. Eğer biri; “ben Allah’a iman ettim, Allah’a iman ediyorum” dediyse mutlaka dinini anlamaya çalışır, çalışmıştır da; ama eğer biri dinini Allah’tan, Allah’ın kitabından öğrenmezse o hiçbir zaman dini anlayamaz. Anladığı din, Allah’ın dini olmaz, o dini kimden öğrenmişse onun dini olmuş olur. Cibril hadisini hatırlayalım. Sahabe buyuruyordu;

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz dışarda açık bir alanda insanlarla beraber otururken beyaz elbiseli biri geldi. Üzerinde yolculukla ilgili bir eser yoktu, üstü başı toz olmamıştı; ama hiç kimse de onu tanımıyordu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in karşısında oturdu, dizleri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in dizlerine değecek kadar ona yaklaştı sonra;

-İman nedir, diye sordu.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ona imanı anlattı. O daha sonra;

-İslam nedir, diye sordu.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz İslam’ı da anlatınca o bu sefer;

-İhsan nedir, diye sordu.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, ihsanı da anlattı. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz kendisine sorulan sorulara cevap verip onların ne olduğunu anlatırken o yabancı da her seferinde kalkıp; ‘doğru söylüyorsun ya Resulullah’ diyerek onu tasdik ediyordu. Biz bu duruma şaşırmıştık, hem soru soruyor hem de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i tasdik ediyordu, sonra kalkıp oradan ayrıldı.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyurdu ki;

-O adamı bana getirin.

Biz çıkıp o yabancıyı aramaya başladık; ama adam yoktu. Daha sonra Resulullah (s.a.v.) Efendimiz buyurdu ki;

-O gelen Cebrail’di, size dininizi öğretmeye gelmişti.9

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz kendisine sorulan soruları, dini; İman, İslam ve İhsan olarak cevaplandırdı. O zaman din deyince bu üçünü beraber anlamak gerekir. Eğer bunlardan biri eksik olursa din olmaz.

Anlattığım bu hadis Buhari hadisidir, Sahihi Buhari 1. Cilt 57. Sayfada 47 numaralı hadistir. Buhari dışında başkaları da bu hadisi rivayet etmiştir.

Ben hadisi olduğu gibi nakledeyim;

Cebrail (a.s.) sordu; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e Kâle mel imân: “İman nedir?” Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, cevap verdi; El imanu en tu’mine billah: “Allah’a iman etmen.” Ve melâiketihi: “Meleklerine iman etmen.” Ve bilikâihi: “Allah’a vasıl olmaya (iman etmen).” Vuslata, Allah’a kavuşmaya iman etmen. Ve rusulihi: “Resullerine (iman etmen).” Ve tu’mine bil ba’si: “Bir de öldükten sonra dirilmeye (iman etmendir)” diye cevap verdi.

Demek ki imanın şartları bunlarmış. İman edebilmek için; Allah’a, meleklerine, Allah’a vasıl olmaya, kavuşmaya, resullerine bir de ölümden sonra dirilmeye iman etmek gerekiyormuş.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz imanın şartlarını da böyle tek tek açıkladıktan sonra Cebrail (a.s.) bu sefer; Kâle mel islâm: “İslam nedir?” diye sordu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz cevap verdi; Kâlel islâmu: “İslam şudur ki.” En ta’budâllah: “Senin Allah’a âbd olman.” Vela tuşrike bihi: “Ve ona hiçbir şeyi şirk koşmamandır.” İşte Resulullah (s.a.v.) Efendimiz İslam’ı anlatıyor ve İslam’ın ilk şartının Allah’a âbd olmak ve hiçbir şeyi ona şirk koşmamak olduğunu söylüyor. Müslüman olmanın, mü’min olmanın, İslam’a girmenin birinci şartı budur; Allah’a âbd olup ona hiçbir şeyi şirk koşmamak. Devamında ise;

Ve tukimes selâh: “Namazı ikame etmen.” Ve tu’tiyez zekâh: “Zekâtı vermen.” El mefrudeh: “Farz olan (zekâtı vermen).” Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in söylediği bu zekât farz olan zekâtın en az olanıdır (malın kırkta biri). Ve tesume ramadân: “Ramazan ayında oruç tutmandır” buyurdu. Evet, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in bu saydıkları İslam’dı. Hac ibadeti bunların içinde yoktur; çünkü hac ibadeti o zaman daha farz olmamıştı.

Cebrail (a.s.) son olarak; Kâle mel ihsân: “İhsan nedir?” diye sordu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de cevap olarak; Kâle men en ta’budâllah: “İhsan odur ki; Allah’a âbd olmandır.” Nasıl bir kullukla âbd olmandır? Ke enneke tarâhu: “Onu görür gibi.” Allah’ı görüyormuşçasına ona âbd olmandır. Fe in lem tekun terâhu fe innehu yerâke: “Sen onu göremiyorsan da onun seni gördüğünü bilerek (âbd olmandır)” buyurdu.

Cebrail (a.s.) Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iman nedir, diye sorduğunda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in verdiği cevap; en tu’mine billahi ve melâiketihi Ve bilikâihi Ve rusulihi Ve tu’mine bil ba’s oldu. Aynı şekilde insan için ne zaman Allah’a iman gelse “bismillâhir rahmânir rahîm” gibi “bi” harfiyle beraber gelir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz iman nedir, sorusuna; “en tuminel Allah” şeklinde cevap verebilirdi. Neden “en tu mine billah” dedi; çünkü “bi” harfi beraberliği ifade eder. Yani “en tu mine billah” Allah’a Allah ile iman etmek anlamına gelir; fakat imanın diğer şartlarında beraberliği ifade eden “bi harfi” gelmez. Misal “melaiketihi” “meleklerine (iman etmek)” manasında olduğu gibi; yani meleklere meleklerle iman etmek gerekmez; ama Allah’a Allah ile iman etmek gerekir.

Allah’a Allah ile iman etmek bir tek Allah için geçerlidir. Bu; kendini Allah’tan bağımsız bir varlık olarak görmemek, bütün varlığının Allah’a ait olduğunu tatmak, bilerek iman etmek ve kendini Allah’a ait görmek anlamına gelir. Meleklerine iman etmekten sonra Ve bilikâihi; “Allah’a kavuşmaya, vuslata” iman etmek gelir. Acaba bunu imanın şartları içinden neden çıkardılar gerçekten merak ediyorum!

Bu hadisi kabul etmeyecek hiçbir âlim yoktur. Belki bu Cibril hadisini kardeşlerimiz hutbeden, vaazdan dinlemiş olabilir; çünkü sıkça söylenilen, anlatılan bir hadistir.

Cebrail (a.s.) Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e; İman, İslam ve İhsan nedir diye soruyor. İmanın, İslamın, İhsanın üçü de insan içindir; çünkü din insan içindir; yani İman, İslam, İhsan eşittir Hz. insan. Bunlardan biri eksik olursa kişi Hz. insan, Allah’ın yeryüzündeki halifesi, mü’min ve Müslüman olamaz. Bu üçü birbirinden ayrılamaz ve bunlar bölünüp parçalanamaz.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Mescid-i Nebevi’de hem imanın hem islamın hem de ihsanın talimini yaptırırdı. İman inanmak değil; “ben Allah’a kavuşmaya iman ediyorum, inanıyorum, meleklerin varlığına inanıyorum” demek değildir. İman etmek için sevmek gerekir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den sonra gelenler bu üçlüyü parçalamıştır. Bir kısmı; “bizim işimiz imanla, İtikatla, akaidle ilgilidir. En doğrusunu, en güzelini biz yapıyoruz.” Hatta yetmedi; “tek doğru biziz, doğruyu bir tek biz yapıyoruz” demiştir. Başka bir kısım, sadece islamı öğrenerek öğretmeye çalışıp buna fıkıh adını vererek; “islam bizdedir, din bizdedir, gerisi, önemli değildir” demiştir. Başka bir kısım ise ihsanı alarak; “ihsan bizdedir” demişlerdir.

İhsan; ihlas demektir, Allah’a karşı samimiyet, Allah’ı görüyormuşçasına ona âbd olmak demektir. Dinin sadece ihsan kısmını alanlar ötekilerini yok sayıp; “onlar zahir âlimidir, bir tek zahire bakıyorlar” demişlerdir. Dinin zahiri tarafına bakanlar da; “ötekiler batına bakıyor bu yüzden yanlıştalar” demişlerdir. O kesimler, birbirini böyle yanlışla hatta öyle ki küfürle itham etmişlerdir. Bir de hep beraber akaidi küçük görerek iki kelimeyle; “işte iman ettik, iman budur, iman inanmaktır” demişlerdir.

Allah ayeti kerimede; “onlar (Yahudiler, Hristiyanlar) dinlerini parça parça edip her biri kendindekiyle ferahlar, övünür. Siz öyle yapmayın”10 buyurur. Allah mü’minlere siz Yahudiler ve Hristiyanlar gibi olmayın, onların yaptığı gibi yapmayın demiştir. Müslümanlar da öyle yaparsa ne olur? -Yahudilik ve Hristiyanlık onların kendilerine verdiği bir isimdir. Onlar öyle yaptıklarından dolayı kendilerine bu ismi vermişlerdir. Eğer siz de onların yaptığını yaparsanız onların ismini alır, onlarla aynı olmuş olursunuz, dedi Allah.

Şu anda öyle yapılmıştır. Zaten imanı, islamı, ihsanı ayrı ayrı olarak alıp; “doğruyu biz yapıyoruz” diyenlerin hiçbirinin dini Allah’ın dini değildir. Sadece dinden bir parçadır. Bir de; “benim yaptığım en doğrudur” demek başka bir şey, “benim yaptığım tek doğrudur” demek başka bir şeydir. Biri; “benim yaptığım en doğrudur” dediğinde diğerlerini de doğru olarak, mü’min olarak kabul etmiş olur; ama “bendeki tek doğrudur” dediğinde kendi dışındaki herkesi küfürle itham edip cehenneme göndermiş olur. Bu işin en kötü tarafıdır.

Peki, iman edip Müslüman olacak, islama girecek ve ihlas sahibi olacak birinin ne yapması gerekir?

Önce bunların hepsini alması, anlaması gerekir. Hepsini kabul edip hepsine tek tek iman etmesi gerekir. Sonra istediği yerde hizmet edebilir. Fıkıh okutabilir, ibadeti, imanı, ahlakı ve ihsanı öğretebilir. Biri bunlara tek tek iman edip hepsini bir bütün olarak kabul ettikten sonra onların içinden en önemli, en hayırlı olarak gördüğü yerden ahireti için hizmet edebilir, bu başka bir şeydir; ama islamın sadece bir parçasını tutup; “din budur demek” çok farklıdır.

Bu fikir, böyle düşünen birini Yahudi’nin, Hristiyan’ın durumuna düşürür. Böylelerinin Yahudi ve Hristiyan’ın durumuna düşmeleri yetmezmiş gibi bu haldekiler bir de çıkıp kendinden olmayanları küfürle itham eder. Kendinden başkalarını anlamaz, hatta dinlemeyip; “tek hakikat bizde” der. Bu yüzden Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hadisi şerifinde; “insanlar helak oldu, iman edenler müstesna. İman edenler de helak oldu, İman edip salih amel işleyenler müstesna. İman edip salih amel işleyenler de helak oldu, iman edip salih amel işleyip ihlas sahibi olanlar müstesna. Bunlar da büyük bir tehlikededir”11 buyurur.

İman, islam ve ihsanın üçü beraberdir, ayrı değildir. Şu anda bakıldığında; “kelam imanla ilgilenir, fıkıh dinin zahiriyatıyla ilgilenir, tasavvuf ise dinin ihsan ve aşk boyutuyla ilgilenir” derler. Üçü her ne kadar birbirinden ayrılmışsa da aslında hepsi bir tek parçadır. Dinin sadece tek bir parçasını alanlar kaybeder. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz böylelerine; “helak oldu” demiştir. Onun için arkadaşların bu üçünü unutmaması gerekir. Ben hiçbir kardeşimizin Allah’ın karşısında kaybetmesini, Allah’ın huzurunda rezil rüsva olmasını istemiyorum. Hiçbir kardeşimizin aklını, fikrini, ilmini Allah’a şirk koşmasını, hüsrana uğramasını, helak olmasını istemiyorum. Yeminle söylüyor, Allah’a yemin ediyorum ki; kim Allah’ın dininden bir parçayı alır ve hak bendedir derse o kişi cehennemliktir.

O kişi neden cehenneme gider?

Çünkü Allah’ın dinini, Allah’ın resulünü kabul etmemiş ve bir parçayı alıp; “hak bendedir, bir tek ben haktayım” demiştir. Zaten mü’minlerin, Müslümanların böyle paramparça olmasının sebebi de budur. Bir parçayı tutup; “hak bendedir, bir tek ben haktayım” demiş olmalarıdır. Mü’minler arası tefrika, fitne bundan dolayıdır. Bundan dolayıdır ki şeytan onların arasına girip onları birbirine düşürür.

Allah; “mü’minler sadece kardeştir”12 buyurmadı mı! Peki, mü’minlerin kardeş olamayışının sebebi nedir?

Dinin tek bir parçasını tutup; “hak bendedir” dedikleri için karşısındakini mü’min olarak kabul etmiyorlar, bu yüzden de kardeş olamıyorlar. Dolayısıyla bu halde olanların imanı yoktur; ama farkında değillerdir; çünkü Allah’ın dinini kabul etmemişlerdir. Dini parçalayarak dinin sadece bir parçasını almış ve kitabın bir kısmına iman etmiş, bir kısmına da iman etmemişlerdir. Bu nedenle Allah ayeti kerimede; “şimdi siz kitabın bir kısmına iman edip bir kısmını inkâr mı ediyorsunuz”13 buyurmuştur. Bir de öyleleri var ki birkaç kelime öğrendikten sonra başka bir yerde hizmet etmeye, anlamaya çalışan insanları küfürle itham eder.

Mesela ne der?

“Onlar zahire bakıyorlar, kabukla uğraşıyorlar, boş iş yapıyorlar. Onları mü’min olarak, mümin kardeşi olarak kabul etmiyorum” der. Dinin başka bir parçasını alanlar da bu sözün aynısını onlar için kullanıp; “onlar mutasavvıftır boş şeylerle uğraşıp zahire bakmıyorlar, kendi kendilerine bir şey üretiyorlar” der.

Hiç kimsenin bir başkasını küfürle itham etme gibi bir hakkı yoktur. Eğer birinin zikri Allah değilse, Allah ile meşgul olmazsa, Allah’tan başka şeyleri zikreder. Misal; Allah’ın kullarını zikreder, onların hesaplarını görmeye çalışır. Kendilerince kendileri her şeyin en güzelini, en doğrusunu bilir, bu yüzden kendisi gibi olmayanları kabul etmez, edemez. Böyle yapanlar mü’min değildir. Bunlar kendini peygamberin yerine koymuş, bir adım ötesinde de nefsini, bilgisini, ilmini Allah’a şirk koşmuştur.

Onun için biri islama girmeyi istediyse yapması gereken ilk şey iman etmek değil, Allah’ın dinini kabul etmektir. Allah’ın dinini kabul edene Allah mü’min demez. Allah ayeti kerimede; “Araplar (bedeviler) geldiler sana ‘biz iman ettik’ dediler. Onlara de ki: Biz iman ettik demeyin; çünkü iman daha kalbinize dâhil olmadı”14 buyurur. Yani İslam’ı kabul etmişsiniz; ama daha mü’min olmamışsınız, iman henüz kalbinize dâhil olmadı, bu yüzden; “biz de Müslümanlardan olduk, deyin” dedi Allah. Kişinin Allah’ın dinini kabul edip Müslümanlardan olduktan sonra imanını ispatlaması, Allah neyi emretmişse onu yapmaya çalışması, çabasını, gayretini sarf etmesi gerekir ki iman, kalbine dâhil olmaya başlasın.

Çabasını, gayretini sarf ettikten sonra ne olmaya başlar?

Mü’min olmaya, Allah’ı sevmeye başlar. Yaptıklarının karşılığında Allah da onu sever ve onun kalbinde iman tecelli etmeye başlar. O kişi sevdikçe; ihlas sahibi olur, muhsin olur, güzel olur, Allah’ın güzelliğiyle güzel olur, Allah’a yakınlıkla güzel olur. Bunların hepsi birbirini tamamlar; yani o kişi hem mü’min, hem müslim, hem de muhsin dolayısıyla Hazreti insan olur.

Bu durumda herkese düşen nedir?

Mü’min olmak, Allah’a teslim olup müslim olmak bir de muhsin olmak; yani güzel olmak, Allah ile güzel olmak, Allah’ın sıfatlarıyla sıfatlanmak, Allah’a âşık olmaktır.

Allah, Kıyamet günü için ayrım günü der. Kıyamet günü, insanlar önce cennetlikler ve cehennemlikler diye ikiye ayrılır sonra da cehennemlikler kendi içlerinde ayrılırlar. Kıyamet günündeki bu ayrımla ilgili olarak Allah ayeti kerimede; “Ey mücrimler! Bugün ayrılın (bugün ayrım günüdür)”15 buyurur. Mücrim suçlu demektir. Küfür suçu, şirk suçu, nifak suçu münafıklık sucu, günahı kendisini kaplamış olmanın suçunu işleyenler, kendi kendine veya başkalarına zulmedip zulüm suçu işleyenler, şeytanla beraber olup şeytanlaşma suçu işleyenler Kıyamet günü birbirinden ayrılır. Cehennem yedi kattır ve o yedi katın her birine farklı farklı fırkalar gider. Cehennemin içinde farklı farklı yerler vardır ve Allah cehennemliklerin hepsine; “ayrılın” diye hitap eder.

Allah aynı şekilde Kıyamet günü cennetlikleri de birbirinden ayırır. Eğer biri; “ben Allah’a iman etmişim” diyorsa yerinin neresi olduğuna bakıp kendini tanımalıdır. Kendine bakarsa kendini tanır. Peki, nasıl tanır? -Allah ona onu tanıtır. Kendini Allah’ın tanıtmasıyla tanır. Allah cennetlikler için; “mü’minler, Müslümanlar, muttakiler, Muhsinler, mukarrebunlar; yani Allah’a yakın olanlar demiştir. Allah cennetlikleri de bu şekilde ayırır. Eğer biri islamı kabul edip çaba, gayretini sarf etmiş; ama iman hala onun kalbine dâhil olmamış, hala muhsin olmamışsa o da kendince imanının, ihlasının derecesine ve Allah’a olan samimiyetine, yakınlığına göre farklı bir muamele görür.

Allah’ın emrettiği her şey insan içindir. Hepsi insanın imanının, Allah’a olan teslimiyetinin, ihsanının, güzelliğinin, Allah’ın huzurunda duruşunun kemale ermesi içindir.

Başkalarıyla uğraşıp; “şu yanlış yaptı, şu doğru yaptı” diyen birinin hali Allah katında nasıldır? -Allah böyle birine; “sana ne başkasından, sen kendini ne yapmışsın ki başkasını ne yapacaksın. O benim kulumdur, hesabı bana aittir. Sen mü’min olmuş musun, Müslüman olmuş musun, Muhsin olmuş musun, muttaki olmuş musun, bana yakın olmuş musun diye önce kendine bak” demez mi, elbette ki diyecek.

Bütün kardeşlerimiz dine bakarken böyle bakmalıdır. Karşımızdaki dinin sadece bir tarafını, bir parçasını tutup oraya yapışmış ve kendine zulmetmiş olabilir, onun yardıma ihtiyacı vardır ona; “din parçalanamaz, İmanı, İslamı ve İhsanı birbirinden ayıramazsın” dememiz gerekir. Ya da; “ihlaslı olmaya çalışanları, tasavvuf ehlini veya İslam’ı zahiri olarak öğrenmeye çalışanları küçümseyemezsin, hafife alamazsın” diye uyarmamız gerekir. Bu yüzden herkes haddini bilmeli, rabbine karşı edepli olmalı, Allah’ın kullarının hesabını kendisi görmemeli, sadece dinin bütününü olduğu gibi takdim etmelidir.

Bu bizimle beraber olan kardeşlerimizin kimliğidir. Bu; İmanı, İslamı, İhsanı beraber anlayan bir gönül kimliğidir. Kardeşlerimizin bakışı böyle olmalı, en küçük bir hayrı bile küçümsememelidir. Biri Allah için bir şey yapıyorsa onu hafife almamalı; “tek doğru bizdedir” dememelidir. Sen onun imanının, Allah’a olan teslimiyetinin, ihlasının ne kadar olduğunu, onun ne kadar muhsin olduğunu bilemezsin. Sen kendine bak, senin işin Allah iledir. Sen Allah’ı bırakıp Allah’ın kullarıyla meşgul olursan sadece onların günahına bulanır, onlar hakkında su-i zanda bulunur, dedikodu yaparsın. Yetmedi iftira atarsın, bir de onlar hakkında Allah adına hüküm verir, şirke düşer, kendini Allah’a şirk koşarsın.

Ebedi hayatı kazanmak öyle basit bir şey değildir. Allah’a karşı edepli olmak, terbiyeli olmak, Allah’tan haşyet duymak gerekir. Eğer Allah’a imanın varsa Allah’tan haşyet duyar, Allah’a karşı edepli olur, öyle ağzına gelen her kelimeyi konuşmaz, kimseye şeytanın verdiği vesveseleri hak diye takdim etmezsin, edemezsin.

Öyleleri var ki iki kitap okuduktan sonra ahkâm kesmeye, âlimlik yapmaya, ondan sonra da; “şunlar yanlış yapıyor, falan âlim, falan veli yanlış yaptı” diye hüküm vermeye başlar. Sen kimsin, sen nesin, nerden biliyorsun yanlış yaptıklarını! Yetmezmiş gibi gidip; “onlar burada böyle şeyler yaptı, niye yaptı, yanlış yaptı” deyip sahabeyi hesaba çeker. Sen onları ölçemez, onları tartamazsın. Tartmaya kalkışırsan senin terazin bunu kaldıramaz, terazinle beraber dağılır, ezilirsin. Niye kendine böyle zulmediyorsun! Senin kendine bakman gerekir.

Mesela; Mevlana’nın söylediği bazı şeylerin yanlış olduğunu söyleyenler var. “Yanlış olduğunu nerden biliyorsun” diye sorduğunda falan âlimin öyle yazdığını söylüyorlar. O âlim zaten Mevlana’nın bir yanlışını yazmışsa onun gıybetini yapıp Allah’ın emrine karşı gelmiş demektir. Ben ona âlim demem, bir kere gıybet yapan birine ben âlim diyemem. Gıybet yapmak mü’min kardeşinin etini yemektir,16 Allah öyle buyurdu. Böyle yapan biri âlim değil zalimdir, kendine zulmeden kişidir. Sen de onun peşinden gidiyor, onun söylediğini söylüyorsun! Birine bir yanlış ithaf ettiğinde en az iki şahidinin olması gerekir, nerde senin iki şahidin! Allah seni hesaba çekip; “neden bu kulum hakkında böyle söyledin, öyle olduğunu nerden biliyordun” diye sorsa ne cevap vereceksin! “İşte biri söylemiş” mi diyeceksin! Peki, şahidin nerde! Birin şahit olabilmesi için o şahidin ithaf edilen şeyi baş gözüyle görmüş ve senin bunu ondan bizzat dinlemiş olman gerekir. Allah’ın huzurunda hesap vermek öyle kolay, basit bir şey değildir.

İmanı olmayanlar, teslim olmayanlar, ihlaslı olmayanlar pervasızca konuşup insanlar hakkında hüküm vererek; “hak bendedir, bir tek ben doğru söylüyorum, bir tek ben biliyorum” der. Aslında Hiç kimse hiç bir şey bilmiyor, her şeyi bilen Allah’tır. Eğer biz bildiklerimizi her şeyi bilen Allah’tan öğrenmezsek hiçbir şey bilemeyiz, öğrenemeyiz; çünkü bilgimiz sadece Allah’ın öğrettiği kadarıyladır.

Evet, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Allah’tan öğrenmiş, bilmiş, Allah ona öğretmiştir. Cebrail (a.s.) gelip İmanı, İslamı, İhsanı ona peş peşe sormuş, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de her birine cevap verdikten sonra; “bu Cebrail’di size dininizi öğretmeye geldi” demişti. Din budur işte. Bu üçünden biri eksik olursa o din olmaz, Allah’ın dini olmaz. O din onu yaşayıp öğretmeye çalışanın dini olur. Kim onlara tabi olursa o da onların dininde olur. Allah’ın dini dururken niye bir başkasının dinine girmeye çalışıyoruz! Bu konuda herhangi bir âlimin ismini söylemek doğru olmaz. Genel anlamda söyleyeyim; “ben falancaya uyuyorum” demek doğru değildir; yani mü’min olmak, müslim olmak, muhsin olmak, “ben Allah’ın resulüne uyuyorum” demek varken başka birinin ismini söyleyip “ben ona uyuyorum” demek doğru değildir.

Mesela âlim bir zata; “senin itikattaki mezhebin nedir” diye sorulsa; “Eş’ari ya da Maturidi” der. “İtikatta, İmanda ona uyuyorum” der. Peki, İslam’da, fıkıhta kime uyuyorsun, diye sorulsa bu sefer Ebu Hanife’yi, İmam Şafii’yi, İmam Hambel’i, İmam Malik’i ya da başka bir imamı söyler. Tasavvufta mezhebin, meşrebin nedir, diye sorulduğunda bu sefer tasavvufla ilgili bir isim söyler. Zaten tasavvuftaki meşrebi yoksa dini eksik kalır; çünkü ihsan bölümü eksik kalmış, dini yarım din olmuş olur. Eğer tasavvuftaki meşrebi varsa bu sefer de; Nakşi, Kadiri, Mevlevi ya da Bedevi der; yani mutlaka bir isim verir.

Hâlbuki nerden çıkardınız bunları, niye kendinizi böyle ille de birine bağlıyorsunuz? Uyduğunuz bu din başkalarının dinidir. Oysaki bu din Allah’ın dini, resulünün getirdiği din değil miydi! Neden ille de birini getirip Allah’ın ve resulünün önüne koyarak insanların şirk koşmasını sağlıyorsunuz, bu bir akıl sahibine hiç yakışır mı!

Evet; İman, İslam ve İhsan için; “mü’minin, Müslüman’ın, muhsinin, muttakinin kimliğidir” dedim. Müslüman olduğunu söyleyen birinin bu üçünü birden bilmesi gerekir; yani imanı öğrenmeli, iman etmeli mü’min olmalı, İslam’ı öğrenmeli Müslüman olmalı ve ihsanı da bilip muhsin olmalıdır. Bunlar bir bütündür. Bunlar olursa kişi Hz. insan olur, yoksa yarım yamalak bir insan olur. Eğer bunların üçünün toplamından Hz. İnsan meydana geliyorsa bu durumda bir insanı üçe böldüğünde o parçalardan hiç insan olur mu? -Elbette ki olmaz. Bir insanın başını kesip bir yere, kollarını, bacaklarını kesip başka bir yere, gövdesini ise daha farklı bir yere koyarsan bu parçalardan hangi birine insandır diyebilirsin? -Onlardan hiçbiri insan değildir, her biri insanın bir parçasıdır; ancak o parçalar bir arada olursa insan olabilir, parçalar bir arada olmazsa bir ruh da olmaz.

Evet, dinin de din olabilmesi için bu üçünün beraber olması gerekir; yani kişinin iman etmesi, Allah’a teslim olması, İbadetinin olması, Allah’a âbd olmaya çalışması, bununla beraber ihlasının olması gerekir. Bunlardan biri olmadığında o ya müşrik, ya münafık, ya da mücrim olur; yani kaybeder, onun kurtuluşu olmaz; çünkü onun kendisine din edindiği aslında Allah’ın dini değildir.

Bunları neden böyle anlatıyorum; çünkü bu bir başlangıçtır. Bu, bir yürüyüş, bir harekettir. Herkes bunu böyle bilmelidir. Bu, imanı saçma hareketidir. Kardeşlerimizin Allah’ın nurunu saçma hareketidir. Onun için önce kardeşlerimiz kendini tanımalıdır, İman, İslam ve İhsan onun kimliği olmalıdır. Mü’min, müslim ve muhsin, kardeşlerimizin kimliğidir. Bu yüzden kardeşlerimiz kendini bilmeli, sadece bir parçaya tutunup kendini mü’min, müslüman zannetmemelidir. Allah’ın dinini parçalamadan olduğu gibi kabul etmeli, sonra da bunu böyle takdim etmelidir. Allah’ın bu nurunu böyle saçmalı, muhatabına bakınca onu tanımalıdır. Muhatabının hangi parçaya yapıştığını, nereden kaybettiğini, nerede yanlış yaptığını ve ona nasıl yardım etmesi gerektiğini bilmelidir.

Evet, Müslümanların bu yanlışa düşmesinin sebebi nedir?

Kur’an’ı Allah’ın istediği şekilde okumamasıdır. Kur’an’ı sadece yüzeysel olarak okuyup üzerinde tefekkür etmeden, hayatlarına amel olarak geçirmeden okumaları ve buna rağmen; “ben anladım” demeleridir.

Allah’ın ilk emri ikradır; yani oku, seni yaratan rabbinin adıyla okudur.17 Okuma Allah adına yapılmazsa, Allah ile yapılmazsa o kıraat olmaz, okuma olmaz. Allah okuma için; bir, kıraat (ikra) iki, tilavet üç de tertil demiştir, okumayı üç parça olarak anlatmıştır. Her birinin de manası farklı farklıdır; ama arkadaşlar tefsirlere ya da meallere baksınlar Kur’an’ın Türkçesini çevirenlerin hepsinin bu üç okuma şekline de aynı manayı verip “okumak” diye yazdıklarını görürler. Eğer her biri de okumak anlamına geliyorsa Allah neden o zaman üç ayrı kelime kullandı? Bu okumaların hepsi farklı farklıdır.

Bu üç farklı okumanın ne olduğunu biraz izah edelim;

Tilavet demek okumak demektir. Normal okuma; yani bir yazıyı okumak tilavettir; yalnız bu okuma sadece kuru bir okuma değildir. Allah ayeti kerimede; “Ay, Güneş’i tilavet ettiği zaman.”18 Ay, Güneş’i okuduğu, takip ettiği, ışığını Güneş’ten alıp o ışığı saçtığı zaman, buyurur. Bu, tilavettir. En önde birinci sıradaki okuma en basit okumadır.

Kıraat etmek ise daha derinlemesine okumaktır, aklın okumasıdır, bununla beraber sadece yazı değil kâinattakini de okumak, üzerinde derinlemesine tefekkür etmek, perdenin arkasına bakıp perde arkasındakini anlamaktır. Bu, tilavetten daha önde bir okumadır.

Bir de kıraatten daha önde bir okuma vardır o da tertil etmektir. Allah ayeti kerimede; Ve rettilil kur’âne tertîlâ:19 “Gece kalk Kur’an’ı tertil üzere oku” buyurur. Tertil üzere okumak; onu sindire sindire, tane tane, okumak demektir. Âlimlerimiz buna tecvitli okuma demiştir. Hâlbuki tertil etmek tecvitli okumak demek değildir. Allah “gece kalk Kur’an’ı tertil üzere oku” derken “Allah’ın ayetlerinin nuru senin her zerrene tecelli etsin, öyle ki o nuru saçabilesin” demiştir.

Evet, Allah okumayı üç farklı şekilde söylemiştir. Kul, bu her üç okumayı da yapmak zorundadır; ama bakıyorsun biri çıkıp tilavet dahi olmayan bir okumayla okuduğu halde; “ben Kur’an’ı okudum” diyor. Bir şey anlamamış, sadece yüzünden bir okumayla; “ben okudum, en azından tilavet ettim” diyor. Bir kere senin tilavet edebilmen için Ay’ın, Güneş’i takip ettiği gibi o nuru alıp saçman gerekir ki sen okumuş olasın; yani tilavet etmiş olasın, Kur’an’ı tilavet etmek için böyle yapman gerekir. Kıraat ve tertil şöyle dursun; çünkü tertil, canlı Kur’an olmak demektir.

Evet, okumayı bu her üç okumayla da yapmamız gerekir dedik. Biz bu üç okuyuşu da yapacağız ki muhatabımızı tanıyıp onun da nasıl bir okuyuşla okuduğunu bilelim ve ona yardım edelim. Yoksa ona yardım edemeyiz. Aynı şekilde insan okurken okuduğunu zahiri olarak amel ettiyse tilavet etti, takip etti demektir. Eğer kıraat ettiyse onu aklıyla okuyup tefekkür etti, derinlemesine düşündü, tefakkuh etti demektir.

Bütün varlık Allah’ın ayetleridir. Eğer biri, varlığın arkasındaki manayı, hikmeti okursa bu sefer aklıyla, kalbiyle okumuş olur. Eğer tertil üzere okursa o okuduğu her zerresine tecelli etmiş, onunla dirilmiş olur. Öncelikle kendimizi tanımamız, Allah’ın bizi kâinatta nereye koyduğuna bakmamız gerekir. Allah önce varlığı yaratıp dünyayı hazırlamış sonra da insanı dünyaya göndermiştir. İnsan, Allah’ın misafiridir; çünkü her anda ikramı yapan Allah’tır.

Peki, Allah’ın insandan istediği nedir?

Ve mâ halaktul cinne vel inse illâ li ya'budûn:20 “Ben cinleri ve insanları ancak bana âbd olsunlar diye yarattım” ayetinde olduğu gibi Allah’ın bizden istediği kendisine âbd olmamızdır. O zaman bize düşen; Allah’a nasıl âbd olunur, onu öğrenip, onun gereğini yerine getirmektir. Peki, Allah’a âbd olabilmek için ne yapmak gerekir? -Tabi ki iman etmek, teslim olmak, ihlaslı olmak, muhsin olmak gerekir.

Allah, iblisi huzurdan kovduğunda iblis; “sırat-el mustakimin üzerinde oturacağım, sana doğru gelenlerin sağlarından, sollarından, önlerinden ve arkalarından gelip onları şaşırtacak, çoğunu kendime bağlayacağım ve sen çoğunu şükreder bulmayacaksın”21 deyince, Allah; “onların (ihlaslı kullarımın) üzerinde hiçbir gücün yoktur (onlara hiçbir şey yapamazsın)”22 buyurur. Yani senin ihlasın yoksa şeytan sana mürşid olur. İhlasın yoksa senin mürşidin, önderin şeytandır; çünkü şeytan, ihlaslı kullar haricinde herkesi şaşırtır.

Başka bir ayeti kerimede; “ihlaslı kulların müstesna ya rabbi”23 diye bunu şeytanın kendisi söyler. “Onlara yaklaşmayacağım, onlarla işim olmaz; çünkü onlar Allah’a karşı samimidir” der. İşi öğrenmiştir. O zaman eğer biri bir Mürşid-i Kâmile tabi olmamışsa, nefsini temizlememiş, mürşidinin terbiyesinden geçmemiş, ihlas sahibi, muhsin olmamışsa, Allah’ı görüyormuşçasına bir halde Allah’a âbd olmaya çalışmamışsa şeytanın tuzağına düşmüş demektir. Bu kişi şeytanın tuzağından kurtulamaz; çünkü şeytan; “ihlaslı kulların müstesna hepsini şaşırtırım” demiştir.

Onun için doğru anlamak gerekir. Doğru anlamadan doğru yapmak mümkün değildir. Evet, Allah bizi kendisine âbd olalım diye yaratmış, dünyaya imtihana göndermiştir. Belki en büyük sorunlarımızdan bir tanesi de imtihana iman etmeyişimiz, dünyanın bir imtihan yeri olduğunu kabul etmeyişimizdir. Bunun için Allah Kur’an-ı Kerim’de bize peygamberlerin hayatından örnekler verir. Ya onları örnek alır, onlar gibi yapmaya, onlar gibi olmaya çalışırız ya da onları beğenmez; “ben daha iyi biliyorum” deyip kendimize bir yol çizeriz. Allah tercihi bize bırakmıştır.

Ayetlere bakıldığında Allah, peygamberlerini çeşit çeşit musibetlerle, belalarla imtihan etmiş, en ağır imtihanlar, peygamberlerin imtihanı olmuştur. Onların imtihanlar karşısındaki tavrını Allah bize beyan ediyorsa ve biz de Allah’a âbd olmayı kabul ediyorsak bizim de tavrımız onlarınki gibi olmalıdır.

Allah imanın şartı olarak neden; “sadece kendi peygamberine iman etmen yeterdir” dememiştir de “bütün peygamberlere iman et” demiştir?

Çünkü onlar da senin peygamberindir, senin için örnektir. Allah sana o peygamberleri örnek gösteriyorsa senin onlar gibi yapman gerektiği içindir; mesela Hz. İbrahim’i ateşe attıklarında Hz. İbrahim; Hasbunâllâhu ve ni’mel vekîl: “Vekil olarak Allah bana yeter” demişti. Niye? -Allah’a güveniyor, rabbine güveniyor da ondan. Allah’a güven olmadan iman olmaz. “Ben Allah’a iman ediyorum; ama ona güvenmiyorum” demek iman değildir. Allah güvenine göre seni imtihana tabi tutar ve ona ne kadar güvenip güvenmediğini sana gösterir; yani seni sana gösterir.

Allah neden seni sana gösterir?

Senin kendini düzeltmen, imanını temizlemen, gerçek manada iman edebilmen için seni sana gösterip tanıtır. Aynı şekilde Allah’tan bir şey isterken de peygamberlerin istediği gibi istemek lazımdır. Peygamberler de Allah’tan bir şeyler istemiştir; mesela Hz. Zekeriyya (a.s.) seksen, doksan yaşına gelmiştir; ama çocuğu yoktur. Sonradan; “ya rabbi! Bana, varis olacak bir evlat ver”24 diye dua etmiştir. Peki, o ana kadar niye Allah’tan bir çocuk istememiştir? Kendisi Allah’ın resulüdür isteyemez miydi? -İsteyebilirdi; ama İşi Allah’a bırakmış; “Allah ne yaptığını biliyor” demiştir. Zaten Allah’tan kendisine varis olacak bir evlat isterken de ebedi hayatı için bir gerekçesi vardır. Allah bütün peygamberlerini böyle imtihana tabi tutmuştur. Onun için imtihanlar karşısında bizim de peygamberlerin yaptığı gibi yapmamız gerekir.

Misal; Hz. Yusuf (a.s.)’ı da kuyuya25 daha sonra da zindana attırmıştır.26 Niye? -Allah onu eğitiyor da ondan; çünkü onun Hz. insan olması, temizlenmesi gerekir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i de taşlatmıştır. Buradan neyi anlamamız gerekir? -Dünyanın bir imtihan yeri olduğunu anlamamız gerekir.

İmtihan; musibet, bela, hastalık, dedikodu, iftira, yokluk demektir. Dünya hayatı budur, imtihan yeridir, dünya imtihandan ibarettir. Bununla beraber bütün bunlara sabretmek gerekir. Bir de bunun tam tersi olarak Allah, kullarını nimetle de imtihan eder, musibeti kaldırıp ikramda bulunur, hastalığa şifa verir, sıhhat verir. Bu defa yapılması gereken şey şükretmektir. Onun için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “imanın yarısı sabır, yarısı da şükürdür”27 buyurur.

Şükredip sabreden bir kul mu yoksa musibet esnasında feryat edip isyan eden bir kul mu olduğumuza ya da nimet gelince onu kendimizden bilip şımarıp şımarmadığımıza bakmamız gerekir. Allah ayeti kerimede; “hiçbir musibet yoktur ki o size gelmeden önce biz onu bir kitapta yazmamış olalım. Allah bunu size böyle beyan ediyor ki size gelen musibetlerden belalardan dolayı üzülmeyesiniz size gelen nimetlerden dolayı da şımarmayasınız”28 buyurur. Başımıza gelen musibetlerin hepsi yazılıdır. Musibet de, nimet de bir imtihandır. Hatta nimetin imtihanı daha büyüktür.

Nimet ile imtihan olunurken kaybetmek çok daha kolaydır. Nimetle imtihan daha büyük bir tehlikedir. Allah sana nimet ikram edince seni imtihana tabi tutmuş olur. Eğer o nimet dünyalıksa ve sen onu Allah yolunda sarf etmez, gece gündüz infak etmez, onu biriktirir, kendine ait zannederek; “bu benim aklımdan, ilmimden dolayı bana verilmiş” der, kendini birazcık dahi ona sahip zannedersen imtihanı kaybettin demektir. Bu durumda o nimet senin için bela ve musibet olmuş olur.

Aynı şekilde sağlık da böyledir. Sağlık, hastalıktan daha küçük bir imtihan değildir. Eğer sağlıklı olduğun için kendini başkalarından üstün ve kuvvetli görüyorsan, o sağlık sana Allah’ı unutturmuşsa ve sen hastalanınca Allah’ı hatırlayıp Allah’a yalvarıyorsan bu durumda senin için hastalık sağlıktan daha hayırlıdır. Nimet kesilince, yok olunca, Allah’ı hatırlayıp yalvarıyorsan bu sefer de yokluk senin için varlıktan daha hayırlıdır. Bu her zaman için böyledir.

Hayatı bir imtihan olarak kabul etmek gerekir. İster nimet, ister musibet olsun her ikisinde de imtihan vardır ve bu imtihan bir günlük bir imtihandır, ebedi hayata göre bir gündür. Öyle uzun süreli değildir. Şimdiye kadar gelenlerin hepsi imtihana tabi olup gitmiştir. Onlardan kazanan kazanmış, kaybeden ise kaybetmiştir. Bu imtihanı kazanmak öyle kolay bir şey değildir.

Namaz kılıp oruç tutuyorsun diye iş bitmemiştir. Önce Allah’ın senden neyi istediğini bilmen gerekir. Allah seni kendisine âbd olasın diye yaratmıştır. Âbd olmak; sevmek, âşık olmak demektir. Bir tarafta âbd olan, bir tarafta ise mabud olan vardır. Âbd insandır, mabud olan da Allah’tır. Âbd ile mabudun arasındaki de kulluktur, âbdiyettir. Âbdiyet aşk ile muhabbetle yapılırsa kulluk olur; yani bir tarafta âşık, ortada âdbiyet öteki tarafta ise mabud vardır; yani aşk, âşık, maşuk ya da âbd, âbdiyet, mabud vardır. Hayat bundan ibarettir.

Allah seni imtihana tabi tuttuğunda âbdiyetini, kulluğunu ispatlaman, gözünü, gönlünü rabbinden ayırmaman gerekir. İmtihana tabi tutulduğunda; “ya rabbi! Beni imtihana tabi tutmuşsun, senin bana olan emrin nedir, nasıl yapsam doğru yaparım, güzel yaparım, nasıl yapsam sen benden razı olursun” diyemeyen biri rabbini unutmuştur. Rabbinin huzurundaymış gibi bir hayat yaşamıyor, muhsin olamamış, ihsanın eğitiminden, bir Mürşid-i Kâmilin eğitiminden de geçmemiş demektir.

Mürşid-i Kâmile tabi olmak demek; “ben gidip bir şeyhe tabi oldum, benim işim tamamdır" demek değildir. Böyle bir sahtekârlık olmaz. Mürşit olduğunu iddia eden biri kendisine tabi olanlara Hz. İnsan olma eğitimi yaptırmıyorsa, onlara öğretmiyor, onları mü’min yapmıyor, Allah’a teslim bir kul yapmıyor, muhsin bir kul; yani Allah’ın huzurundaymış gibi yaşayan bir kul yapmıyorsa, onları temizleyip Allah’ın huzurunda durdurmuyorsa o sahtekârdır. O kim peygamber varisi olmak kim! Böyleleri hem kendine hem de kendileriyle beraber olanlara zulmetmiştir. Böyle olanlar ve böyleleriyle beraber olanlar hep beraber cehenneme yolculuk yapar. Yoksa Allah’a vuslata yolculuk yapmak öyle kolay bir şey değildir.

Resulullah (s.a.v.) Efendimiz imanın şartlarını anlatırken; Ve bilikâihi: “Allah’a kavuşmaya iman” buyurur. Eğer iman sevmekse o halde Allah’a kavuşmaya iman etmek; Allah’a kavuşmayı sevmek demektir. Biri seviyorsa o zaman gerekeni yapmak için koşmalıdır. Ebedi hayatı kazanabilmek saadetlerin en büyüğüdür. Allah cennet için ayetlerinde sürekli; “büyük kurtuluş, büyük saadet”29 demiştir; yani “kim cehennemden kurtulur, cennete giderse gerçekten büyük bir kurtuluşla kurtulmuş, büyük bir saadete ermiş olur” demektir.

Evet, üç kuruşluk dünya nimetleri bile bir emekle, bir fedakârlıkla kazanılıyorsa ebedi bir saadet için acaba nasıl bir fedakârlık yapmak gerekir!

Allah ayeti kerimede; “eğer duanız olmasaydı rabbin size neden kıymet değer versin”30 buyurur. Demek ki insan duadan, tercihten ibaretmiş. O zaman duamızın, hedefimizin, istediğimizin ne olduğuna bakmamız gerekir. Eğer biri duasının ne olması gerektiğini öğrenmemiş, bilmemişse Allah ona neden değer versin! Duasının ne olduğunu bilmesi yetmez, bir de hem dili, hem gönlü, hem de fiili, ameli ile duasını yapması gerekir. İnsan, Allah katında duasını doğru yaparsa Allah katında kıymete, değere, şerefe layık olur.

Allah bize duayı Fatiha’da öğretir. Önce; İhdinâs sırâtel mustakîm: “Bizi sırat-el mustekime hidayet et” dedirtir, peşinden ise Sırâtallezîne en’amte aleyhim:31 “Kendisine nimet verdiğin kulların yoluna” ayetiyle bizlere sırat-el mustekimin ne olduğunu beyan eder. Allah başka bir ayette; “de ki: rabbim sırat-el mustekım üzeredir”32 buyurur. O halde sırat-el mustakimde gidersen rabbini bulursun, rabbini bulamayanlar sırat-el mustekimden başka tarafa dönmüştür. İşte, sırâtallezîne en’amte aleyhim ayeti; “ya rabbi! Ben bu kullarına verdiğin nimeti istiyorum” demektir.

Sırat-el mustakimle ilgili sahabenin anlattığı bir hadisi söyleyeyim;

“Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabeyle birlikte bir yerde otururken eline bir ağaç parçası alarak bir çizgi çizip; bu benim ve sahabemin gittiği yoldur -yani mü’min, Müslüman ve Muhsin olma yoludur- kim benim ve sahabemin yolunda giderse Allah’ı bulur, rabbine dost olur, buyurdu. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sonra o çizdiği yolun etrafına da bir sürü yollar, çizgiler çizdi; bu yolun etrafındakiler de yol gibi görünür; ama bu yolların her birinin sonunda bir şeytan durur, o yolda gidenler de şeytana dost olur” buyurdu.

Ya, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in sahabesi ile gittiği yolu tercih eder, sonunda Allah’ı bulur, Allah’a dost oluruz. Ya da diğer yollardan birine saparız, bulduğumuz şeytan olur, şeytana dost olur ve şeytana kavuşuruz.

Evet, bizimle beraber olan kardeşlerimiz dinini asla parçalamayacak ve dini bir bütün olarak görecekler. Birileri dinin sadece bir parçasına tutunmuşsa onlara da yardım etmeye çalışıp bizim anlattığımız gibi anlatmaya çalışacaklar. Öyle ki onlar da mü’min, Müslüman, muhsin, muttaki, ihlaslı ve Hz. insan olsunlar. Biri dini parçaladığında o din artık Allah’ın dini olmaktan çıkar ve o parçalayana ait bir din olur, Allah da o kişiden bu dini kabul etmez.

Evet, Allah; “duanız olmasaydı rabbiniz size neden kıymet, değer versin” buyurdu. De’a; dua etmek, davet etmek demektir. Dua sadece Allah’tan istemek değil, bir de Allah’ın davetine icabet etmektir. Allah duayla ilgili olarak başka bir ayette; “kullarım sana beni sorarlar; ben yakınım bana dua edenin (beni davet edenin) davetine (duasına) icabet ederim. Söyle onlara onlar da benim davetime icabet etsinler, bana iman etsinler”33 buyurur. Allah’ın davetine icabet iman ile başlar.

Hep beraber Allah’ın davetine icabet edeceğiz inşallah. Ne yaptığımızı bilerek Allah bizi nasıl davet etmişse davetine öyle icabet edeceğiz inşallah.

Bize dinini tanıtan Allah’a hamd olsun. Bize mü’min olmayı, müslim olmayı, muhsin olmayı öğreten Allah’a hamd olsun. Kelamını dinleten, öğreten Allah’a hamd olsun. Kendisini, resulünü ve bize bizi tanıtan Allah’a hamd olsun. Bize yolunu tanıtan ve bizi yolunda yürüten Allah’a hamd olsun. Lika kapısını, vuslat kapısını açan Allah’a hamd olsun. Allah va’dinden dönmez, kim Allah’ı isterse Allah da onu ister ve onu zatına seçer. Kendisini isteyenlere kapısını açan Allah’a hamd olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Zuhruf /44 ↩
  2. Yunus /57 ↩
  3. Buhârî, İman, 1; Müslim, İman, 1 ↩
  4. Mu’minun /53 ↩
  5. Aclunî, Keşfü’l-Hafa, 2/280 No: 2795 ↩
  6. Hucurat /10 ↩
  7. Bakara /85 ↩
  8. Hucurat /14 ↩
  9. Yasin /59 ↩
  10. Hucurat /12 ↩
  11. Alak /1 ↩
  12. Şems /2 ↩
  13. Müzemmil /4 ↩
  14. Zariyat /56 ↩
  15. Araf /16-17 ↩
  16. Hicr /42 ↩
  17. Hicr /40 ↩
  18. Meryem /5, Ali İmran /38 ↩
  19. Yusuf /15 ↩
  20. Yusuf /35 ↩
  21. Beyhâkî ve Deylemî ↩
  22. Hadid /22-23 ↩
  23. Nisa /13, Tevbe /100, Tevbe /72 ↩
  24. Furkan /77 ↩
  25. Fatiha /6-7 ↩
  26. Hud /56 ↩
  27. Bakara /186 ↩