TEK DÜŞMAN ŞEYTAN
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyai vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Bu sohbetimizde şeytana neden tabi olmamamız, uymamamız, âbd olmamamız gerektiğini anlamaya ve ona tabi olmamak için ne yapmamız gerektiğini öğrenmeye çalışacağız inşallah.
Allah ayet-i kerimede “şeytan sizin apaçık düşmanınızdır. Sizin onu görmediğiniz yerden o sizi görür. Şeytanın adımlarına tabi olmayın, ona uymayın. Şeytana âbd olmayın”3 buyurmuştur.
Allah’ın beyan ettiği gibi; insan, düşmanını tanımazsa onun tuzağına düşer. İnsanın tek bir düşmanı vardır, o da şeytandır, iblistir; çünkü insanı cehenneme sürükler, cehenneme davet eder. İnsanın görmediği yerden onu görür ve ona her türlü hileyi yapıp tuzağını kurar. Dolayısıyla insanı hiç farkında olmadan cehenneme sürükler. Bu yüzden düşmanımızı tanımamız gerekir.
Şeytanın bize nerde hile yaptığını, nerde tuzak kurduğunu, nerde hiç farkında olmadan ona uyup tabi olduğumuzu Allah’ın ayetlerinden, rabbimizin bize anlattığı gibi anlamamız gerekir.
İnsan, insanın düşmanı değildir. İnsan insan için cennete vesile olan varlıktır; ama biri şeytana uymuş, tabi olmuşsa veya şeytana âbd olmuşsa o da farkında olmadan insana düşman olur. Bu durumda insana düşmanlık yapan biri, şeytanın tarafında durmuş, şeytana tabi olmuştur. Düşmanlığı ister bilerek ister bilmeyerek ne adına yaparsa yapsın, bu böyledir.
Bir mü’min, şeytana uymuşsa o halde şeytanın eline, tuzağına düşmüş demektir. Bu durumda mü’mine düşen; kardeşine düşmanlık yapmak değil, kardeşini şeytanın elinden almak için ona yardım etmektir.
Peki, mü’min bu yardımı nasıl yapmalıdır?
Kardeşine sarılarak, onu severek, onu Allah’a, cennete davet ederek yapmalıdır; ama bunları yaparken önce ona olan sevgisini, yakınlığını göstermesi, karşısındakine kendisini sevdiğinden dolayı onu davet ettiğini hissettirmesi, bu sevgiyi ona tattırması gerekir. Allah ayet-i kerimede “rabbinin yoluna hikmetle davet et. En güzel söz neyse onu söyle”4 buyurmuşsa onun da kardeşini davet ederken en güzel sözü söylemesi gerekir. En güzel söz; Allah’ın kelamıdır, Allah’ın sözüdür.
İnsanlara karşı nasıl davranacağımızı öğrenmeye çalışırken işe önce iblisten başlamamız gerekir; çünkü Allah ilk andan itibaren bize Hz. Âdem (a.s.) ile iblisin kıssasını anlatır ve “Allah, meleklere; ‘Âdem’e secde edin’ dedi. Bütün melekler secde etti; ama iblis secde etmedi. Bununla beraber İblis cinlerdendi. İblis kibirlendi, kibrinde direndi ve secde etmedi”5 buyurur.
Haset etmek; Allah’ın taksimatına razı olmamak, aynı zamanda çalışıp çaba, gayret sarf ederek kazanmak yerine “başkasında olmasın, bende olsun” demektir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hasetle ilgili olarak; “ateşin, odunu yiyip bitirdiği gibi haset de amelleri yiyip bitirir. Bu nedenle haset haramdır”6 buyurmuştur.
İblis Hz. Âdem (a.s.)’ı kıskandığı, ona haset ettiği için secde etmemiştir. Dolayısıyla birine haset edenler iblisin haline bürünmüş olur; çünkü haset etmek iblisin ameli, iblisin halidir.
İsterseniz hasedi ve tek düşmanımızın şeytan olduğunu Allah’tan öğrenmek için konumuzla ilgili ayetleri okuyalım. Öyle ki öğrendiğimizi Allah’ın vahyinden öğrenmiş olalım ve bilgimiz doğru bilgi olsun.
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Ve iz kulnâ lil melâiketiscudû li âdem: “Biz meleklere ‘Âdem’e secde edin’ dedik.” Fe secedû illâ iblis: “Hepsi secde etti ancak iblis (secde etmedi).” Kâne minel cinn: “İblis cinlerdendi.”
Bazı insanlar iblisin melek olduğuna dair yanlış bir bilgiye sahiptir. Allah’ın bu ayette buyurduğu üzere iblis meleklerden değil cinlerdendir. Cinler insanlardan önce dünyaya gönderilen ve kullukla mükellef olan varlıklardır. Allah onları dumansız ateşten, melekleri ise nurdan yaratmıştır. İblis melek değildir, onda aynı zamanda nefis vardır. Zaten nefsi olduğu için itiraz edip Hz. Âdem (a.s.)’a secde etmemiştir.
Fe feseka an emri rabbih: “Böylelikle rabbinin emrinin dışına çıktı.” E fe tettehızûnehu ve zurriyyetehû evliyâe min dûnî: (Allah bütün insanlara birden soruyor) “Siz şimdi Allah’ın dostluğunu bırakıp iblisi ve zürriyetini mi dost ediniyorsunuz?” Yani Allah’ı dinlemeyip şeytanın verdiği vesveseyi mi dinliyorsunuz?
Ve hum lekum aduvv: “Oysaki o (şeytan) sizin düşmanınızdır.” Bi'se liz zâlimîne bedelâ:7 “Bu, zalimlerin yaptığı bir değişmedir.” Allah’ın dostluğunu şeytanın dostluğuyla değiştirmek zalimliktir. Bu; insanın kendi kendine yaptığı, yapacağı en büyük zulümdür. Allah’ı dost edinmeyip şeytanı dost edinmek; Allah’ın vahyine tabi olmayıp iblisin verdiği vesveseye uymak, şeytana uymak, ona tabi olmaktır.
Allah, kendisinin daha üstün olduğunu söyleyip Âdem’e secde etmemesi üzerine iblisi huzurundan kovduğunu beyan eder.8 İblis kovulurken Allah’tan izin ister, Allah da ona Kıyamet gününe kadar izin verir. İblis de; “senin sırat-el mustakiminde oturacağım. Onların önlerinden, arkalarından, sağlarından, sollarından gelerek onları şaşırtıp çoğunu kendime bağlayacağım ve onların çoğunu şükreder bulmayacaksın.” Yani çoğu şükürsüz olacak, der. Allah da buna karşılık “(git, sana izin verdim) Andolsun ki hepinizi (seni ve sana tabi olup şükürsüzlük yapanları) toptan cehenneme dolduracağım”9 buyurur.
Demek ki iblisin başlıca vasfı; insanı şükürsüz hale getirmek ve insana şükrettirmemekmiş.
O halde bizim de; “acaba şükreden bir kul muyuz, yoksa gerçekten şükürsüzlük mü yapıyoruz” deyip kendi halimize bakmamız gerekir. Eğer Allah’ın bizim için takdir ettiği hayata razı değilsek bu durumda şükürsüzlük yapmış oluruz, hatta hayatı, ahiretin tarlası olarak anlamamış, sadece dünyalık istemiş oluruz. Dünyayı ahiretin tarlası olarak anlamazsak şükürsüzlük yaparız.
Şeytan, insanlara şükürsüzlük dışında başka ne yaptırır?
Yâ eyyuhellezîne âmenûdhulû fîs silmi kâffeh: “Ey iman edenler (iman ettiğini iddia edenler)! Hepiniz topluca (hep beraber) barışa girin.” Barış içinde olun. Ve lâ tettebiû hutuvâtiş şeytân: “Şeytanın adımlarına tabi olmayın.” İnnehu lekum aduvvun mubîn:10 “Muhakkak ki o sizin apaçık düşmanınızdır.”
Demek ki bir yerde düşmanlık varsa orada birileri şeytanın adımlarına tabi olmuş, şeytanı adım adım takip etmiştir. Yoksa insan birbirine düşüp düşman olmaz. Selametin, barışın olmadığı yerde şeytan insanların arasına girmiş, onlar da şeytana adım adım uymuştur.
Şeytanın işi sadece insanları şükürsüz yapmak değil bir de birbirine düşürmek, barışı, selameti, sükûneti bozmak, kavga çıkarmak, savaş çıkarmak, fitne çıkarmaktır. Allah da bunlara alet olanların şeytanı adım adım takip ettiğini söyledi. Evet, Allah insana düşmanını tanıtıyor.
Eş şeytânu yeidukumul fakr: “Şeytan sizi fakirlikle korkutur.” Yani şeytan; “Allah yolunda infak edersen, güzel şeyler yapmaya çalışırsan fakirleşirsin” diye sizi fakirlikle korkutur. Ve ye’murukumbil fahşâi: “Bir de size fehşayı (aşırılığı) emreder.” Fehşa derken bütün aşırılıkları anlamak gerekir. Mesela biri ticaret yaparken malını değerinden fazlasıyla satarsa onu fahiş fiyatla satmış; yani ticarette fuhuş yapmış olur. Şeytan her konudaki aşırılığı teşvik eder. Vallâhu yeidukum magfireten minhu ve fadlâ: “Allah ise size mağfireti, fazileti va’d ediyor.” Allah’ın vahyine uyarsanız, peygamberine, resulüne tabi olursanız Allah sizi mağfiret eder ve sizi faziletli, şerefli kılar. Vallâhu vâsiun alîm:11 “Allah vasi’dir (kudreti, ilmi her şeyden geniştir) ve Allah her şeyi bilendir.”
İnnemâ zâlikumuş şeytânu yuhavvifu evliyâ’eh: “Şeytan ancak kendi dostlarını korkutur.” Yani ancak şeytana dost olanlar şeytanın verdiği vesveseyi dinlerler. Fe lâ tehâfûhum ve hâfûni: “Ondan korkmayın, benden korkun.” İn kuntum mu’minîn:12 “Eğer siz mü’minseniz.” Eğer iman etmişseniz şeytandan değil benden korkun, dedi Allah.
Şeytanın verdiği vesvese her ne olursa olsun bize düşen; hakka tabi olmak, rabbimize itaat etmek ve resulüne tabi olmaktır. Şeytan bizi ister fakirlikle ister başka bir şeyle, neyle korkutursa korkutsun eğer mü’minsek ondan korkmamamız lazım, korkulması gereken biri varsa o da Allah’tır.
Evet, düşmanımız olan iblisi, şeytanı tanımaya çalışıyoruz. “(İblis dedi ki) Kullarını boş kuruntularla meşgul edeceğim. Onlara hayvanların kulaklarını yarmalarını ilham edeceğim, vesvese vereceğim. Onlara Allah’ın yarattığı fıtratı değiştirmelerini tavsiye edeceğim.”13
Hayvanların kulaklarını yarmak ne demektir?
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz zamanında ve daha önceki dönemlerde biri putlara kurban adasaydı adak olduğu belli olsun diye kurbanının kulaklarını yarardı. Kurb yakınlık demektir, bu manada Allah’a yakınlık için verilen her şey kurbandır. O halde biri kurbanını Allah rızası için vermezse, yaptığını Allah yolunda değil de nefsi için veya “insanlar benim hakkımda şöyle desin” diye yaparsa hayvanın; yani kurbanın kulağını yarmış olur. Bu durumda her neyi kurban olarak verirse versin bu verdiği Allah’tan başkasına veya başka şeylere olduğu için Allah’a değil de o rızasını gözettiği putuna gitmiş olur.
Peki, şeytanın; “Allah’ın yarattığı fıtratı değiştirmelerini tavsiye edeceğim” sözünden ne anlamamız gerekir?
İnsan, Allah’a âbd olsun, kul olsun diye yaratılmıştır. Anne ve babaların, çocuklarını büyütüp yetiştirirken onlara ilk öğretmeleri gereken şey; Allah’ın kulu oldukları, her anda Allah’ın huzurunda oldukları, dünyanın bir imtihan yeri olduğu, Allah’ın onları bu dünyaya ebedi hayatlarını kazanmaları için, manevi olarak büyüyüp Hz. İnsan olmaları, Allah’a dost olmaları için gönderdiğini öğretmektir.
Eğer anne, babalar çocuklarına bunun dışında bir şey öğretirse; yani “derdin, hedefin para kazanmak, okula gitmek, iyi bir okul kazanmak ve iyi bir mevkiye gelmek olmalıdır” derse çocuklarının fıtratını bozmuş olurlar. Bu yüzden çocuklarımıza ilk önce asli vazifelerini öğretmemiz gerekir; çünkü kul olmak insanın fıtratında vardır. Eğer çocuklarımıza hayatın gayesinin Allah’a kulluk olduğunu öğretmezsek yaratıldıkları fıtratı değiştirmiş, şeytanın tavsiyesini gerçekleştirmiş oluruz.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “çocuklarınıza ‘lâ ilâhe illallah’ dedirtin, bırakın, korkmayın onlara bir şey olmaz”14 buyurur; yani; “çocuk, Allah’ın kulu olduğunu bir kere bilip anladı, Allah’ın, onun rabbi olduğuna iman ettiyse artık endişe etme, ona bir şey olmaz.” Neden? -Çünkü şeytan artık ona hile yapamaz; yani düşmanı onu tuzağa düşüremez.
Ve men yettehıziş şeytâne veliyyen min dûnillâh: “Kim, Allah’ı bırakıp şeytanı dost edinirse.” Veya kim hem, Allah’ın dostluğunu kabul eder hem de şeytanı dost edinirse. Fe kad hasire husrânen mubînâ:15 “O, apaçık bir hüsrana uğramıştır (hüsrandadır).” Dolayısıyla o, Allah’ın dostluğunu kaybeder, şeytana dost olur.
Yâ eyyuhellezîne âmenû: “Ey iman edenler (iman ettiğini iddia edenler)!” İnnemel hamru vel meysiru vel ensâbu vel ezlâm: “Şarap (içki), kumar, putlar, fal okları.” Ricsun min ameliş şeytân: “Şeytanın ameli pisliktir.” Fectenibûhu: “Onlardan kaçının (sakının).” Leallekum tuflihûn:16 “(Ondan kaçının) Ki felaha, kurtuluşa eresiniz.”
İnnemâ yurîduş şeytânu en yûkia beynekumul adâvete vel bagdâe fîl hamri vel meysiri: “Şeytan içkiyle, kumarla (fal oklarıyla, şans oyunlarıyla) sizin aranıza kin ve düşmanlık sokmak ister.” Bütün bunlar şeytanın işidir. Şeytan, insanların birbirine düşüp düşman olması için bunları kullanır. Ve yasuddekum an zikrillâhi ve anis salâti: “Bir de sizi Allah’ın zikrinden ve namazdan alıkoymak için (bunları kullanır).” Bunlar onun silahıdır. Fe hel entum muntehûn:17 “Siz bunlardan vazgeçtiniz değil mi?” Allah; “şeytana uymaktan, şeytanın tuzağına düşmekten, şeytanın peşinden gitmekten, şeytanın size tavsiye ettiklerinden vazgeçtiniz değil mi” diye soruyor. Çünkü bunlar bir mü’mine yakışmaz.
Ve etîûllâh: “Allah’a itaat edin.” Yani şeytana tabi olup uymayın, şeytanı dinlemeyin. Ve etîûr resul: “Resulüne itaat edin.” Vahzerû: “(Biraz önce saydıklarımdan) Sakının.” Bunları yapmayın. Fe in tevelleytum: “Eğer siz (Allah’ın ayetlerine) yüz çevirirseniz.” Yani şeytana uyup içkiden, kumardan, şans oyunlarından yüz çevirmezseniz. Fa’lemû ennemâ alâ resûlinel belâgul mubîn:18 “Bilmiş olun ki bizim resulümüze düşen sadece apaçık bir tebliğdir (onu açıklamaktır).” Yani tercih size aittir. Ya, Allah’a ve resulüne itaat edersiniz ya da şeytana tabi olup ona dost olursunuz.
Allah Hz. Âdem ve Hz. Havva için buyurur; “bütün cennet nimetlerini yiyin, için; ama şu ağaca yaklaşmayın.” Devamında iblisin Hz. Âdem (a.s.) babamıza ve Havva annemize yaptığı hileyi anlatır. “İblis onları kandırdı. Onlar da o yasak meyveden yediler.”19 Allah neden yediklerinin gerekçesini beyan eder; “Allah’ın emrini unuttular.”20 “Allah; ben size bu ağacı yasak etmemiş miydim, neden yediniz, diye buyurunca ikisi de; ‘biz kendimize zulmettik ya rabbi’ dediler.”21
Demek ki insan unutuyormuş. Allah bize bizi tanıtıyor. İnsan, Allah’ın emrini, vahyini unutup emrine karşı gelebilir. Bu durumda yapması gereken şey; Hz. Âdem (a.s.) babamız ile Havva annemizin söylediği gibi; Rabbenâ zalemnâ enfusenâ ve in lem tagfirlenâ ve terhamnâ le nekûnenne minel hâsirîn:22 “Biz kendi nefsimize zulmettik ya rabbi! Eğer sen bize rahmet etmez, bizi mağfiret etmezsen hüsrana uğrayanlardan oluruz” demektir. İkisi de bahane üreterek “şeytan bizi kandırdı” demedi. “Biz kendi nefsimize zulmettik, yanlış yaptık” dediler. İnsan bir beşer olarak unutsa bile nefsini, günahını savunmamalı, Hz. Âdem (a.s.) babamız ve Hz. Havva annemizin yaptığını yapmalı, söylediğini söylemelidir.
Hz. Âdem (a.s.)’ın ve Hz. Havva’nın yanlış yaptığı gibi bir kul olarak, beşer olarak dünya hayatını yaşarken yanlış yapmayan, kusur işlemeyen, Allah’ın emrinin dışına çıkmayan hiç kimse yoktur. Bu yüzden bize düşen; Hz. Âdem (a.s.) babamızın söylediği gibi tövbe edip istiğfar etmektir. Bunun üzerine Allah ayet-i kerimede, “Allah da onları affetti”23 buyurur; yani biz de yanlışımızdan dönüp tövbe edersek Allah bizi de affeder.
Hz. Âdem ve Hz. Havva o yasak meyveden yediğinde üzerlerindeki elbiseler soyuldu.24 Onların elbisesi nurdandı ve yanlış yaptıklarında elbiseleri soyulmuş oldu. Allah ayet-i kerimede “dikkat edin! Şeytan sizin de üzerinizdeki elbisenizi soymasın”25 buyurur. Hz. Âdem (a.s.) babamız Allah’ın emrini, Allah’a karşı sorumluluğunu; yani takvasını unuttu, bu nedenle elbisesi soyuldu. O halde biri, Allah’ın emrine karşı gelip şeytana uyarsa onun da üzerindeki takva elbisesi soyulmuş olur.
Allah ayet-i kerimede “Allah, cenneti muttakiler için (takva sahipleri için) hazırlamıştır”26 buyurur. Takva sahibi; Allah’a karşı sorumluluğunu kabul edip onu yerine getirmeye çalışandır. Bir kul “ben mü’minim” deyince bu takva elbisesini giymiştir; ama yanlış yaptığında şeytan o takva elbisesini onun üzerinden soymuş olur. Hz. Âdem (a.s.) babamız ve Havva annemizin üzerindeki elbiseler soyulunca cennet yapraklarından üstlerini örtmeye çalıştılar.27 Biz de hatamızı, kusurumuzu, yanlışımızı gizlemeye çalışarak aslında üstümüzü örtüyoruz.
Evet, düşmanımız olan iblisi, şeytanı tanımaya çalışıyoruz.
Allah bu ayette bütün insanlara hitap eder; Yâ benî âdeme lâ yeftinennekumuş şeytân: “Ey âdemoğulları (ey insanlar)! Şeytan sizi de bu şekilde fitneye düşürmesin (sizi kandırmasın).” Kemâ ahrece ebeveykum minel cenneh: “Nasıl ki ananızı, babanızı cennetten çıkardıysa (sizi de cennetten çıkarmasın).”
Şeytanın bizi cennetten çıkarmasını nasıl anlamamız gerekir?
Cennetlik insanı anlatırken ne diyoruz; “gönlü cennet olmuş insan cennete layıktır. Gönlü cehennem olanlar da cehenneme layıktır.” Eğer birinin gönlü cennet olmaktan çıkarsa o da cennetten çıkmış olur.
İnnehu yerâkum huve ve kabîluhu min haysu lâ terevnehum innâ cealnâş şeyâtîne evliyâe lillezîne lâ yu’minûn:28 “Şeytan ve onun kabilesi sizin göremeyeceğiniz yerden sizi görür. Şeytan, iman etmeyenlerin dostudur.”
Ve immâ yenzeganneke mineş şeytâni nezgun: “Eğer şeytan sana bir vesvese verirse.” Herhangi bir şekilde seni yanlışa sevk edip dürterse. Festeiz billâh: “Hemen Allah’a sığın.” Yani “euzubillahimineşşeytanirracim bismillahirrahmanirrahim” de. Sadece bunu söylemen yetmez, bir de; “ya rabbi! Beni koru, muhafaza et” demen gerekir. İnnehu semîun alîm:29 “Muhakkak ki Allah her şeyi işiten, her şeyi bilendir.” Yani senin sığınmanı kabul eder ve seni şeytandan korur.
İnnellezînettekav: “O muttaki olan kimseler.” Allah’a karşı sorumluluğunu kabul eden; yani Allah’a âbd olmayı, kul olmayı kabul eden kimseler. İzâ messehum tâifun mineş şeytân: “Şeytandan onlara bir vesvese geldiğinde.” Şeytan onları herhangi bir şekilde başka bir tarafa sevk ettiğinde. Tezekkerû: “Onlar hemen düşünürler.” “Acaba bu nerden geldi” deyip tefekkür ederler. Fe izâhum mubsırûn:30 “Onlar hemen basiretle bakarlar.” Böylece şeytanın onlara hile yaptığını anlarlar.
Bunu onlara fark ettiren şey onların takvasıdır; yani Allah’a karşı sorumluluğunu bilmeleridir. Takva sahibi aynı zamanda veli demektir. O halde bir kul takva sahibi olsa bile şeytan ona vesvese verip onu dürtmeye devam edebiliyormuş. Onların diğer insanlarla aralarındaki fark ise onların şeytandan bir hile geldiği gibi hemen düşünüp basiretle bakmaları ve şeytanın onlara hile yaptığını anlamalarıdır.
Allah bu defa insan ve cin şeytanlarının halini anlatır. Ve ihvânuhum yemuddûnehum fîl gayy: “Onlar kendi kardeşlerini (arkadaşlarını) bir yanlış yaptığında desteklerler.” Summe lâ yuksirûn:31 “Sonra onların yakalarını bırakmazlar.” Onlara bir kere yanlış yaptırdılar mı artık devamlı onları o yanlışa sürüklemeye çalışırlar.
Hz. Yusuf (a.s.) rüyada Ay’ın, Güneş’in ve on bir yıldızın kendisine secde ettiğini görünce rüyasını Hz. Yakup (a.s.)’a anlatır. Kâle: “(Yakup) Dedi ki.” Ya buneyye: “Ey yavrucuğum!” Lâ taksus ru’yâke alâ ihvetike: “Rüyanı kardeşlerine anlatma.” Fe yekîdû leke keydâ: “Olur ki sana bir tuzak kurarlar.” İnneş şeytâne lil insâni aduvvun mubîn:32 “Çünkü şeytan, insanın apaçık düşmanıdır.” Niye Hz. Yusuf’a hile yapıp tuzak kurarlar? -Tabi ki kıskandıkları için tuzak kurarlar. Demek ki kıskançlık şeytandanmış.
Fe izâ kare’tel kur’ân: “Kur’an’ı okuduğun zaman.” Festeız billâhi mineş şeytânir racîm:33 “Recmedilmiş (taşlanmış) şeytandan Allah’a sığın.” Yani “euzubillahimineşşeytanirracim” de; ama sadece dilinle değil gönlünle Allah’a sığın.
Eğer Allah, “Kur’an’ı okurken şeytandan Allah’a sığının” diyorsa bu durumda şeytan, Kur’an okurken veya ayetleri dinlerken de insanı meşgul etmeye çalışıyor demektir. Bu yüzden bizim de Kur’an’ı okumadan veya dinlemeden önce şeytanı kovmamız gerekir; yani dinlerken “bu Kur’an’dır, Allah’ın kelamıdır, rabbim bunu bana söylüyor” deyip dinlememiz gerekir. Kur’an’ı okumaya veya dinlemeye başlarken Allah’a sığınmazsak şeytan araya girer ve bize bin bir türlü vesvese verip; “niye şu şöyle oldu, niye bu böyle oldu” der ve bize bin türlü şeyi hatırlatarak bizi oyalar. Şeytanın, ayetleri okuduğumuzda veya dinlediğimizde bizi herhangi bir şeyle meşgul edip oyalaması bizim Allah’a sığınamadığımızı gösterir. Bunu böyle anlamamız gerekir.
İnnel mubezzirîne kânû ihvâneş şeyâtîni ve kâneş şeytânu li rabbihî kefûrâ:34 “Boş yere, gereksiz yere israf yapanlar (saçıp savuranlar) şeytanların kardeşleridir. Şeytan ise rabbine karşı nankördür.”
Ve kul li ibâdî: “Kullarıma söyle.” Yekûlûlletî hiye ahsen: “En güzeli söylesinler.” Birbirleriyle en güzel şekilde konuşsunlar. İnneş şeytâne yenzegu beynehum: “Çünkü şeytan onların aralarını bozmak için pusuda bekler.” Eğer birbirleriyle en güzel şekilde konuşmazlarsa şeytan onların arasını bozar. İnneş şeytâne kâne lil insâni aduvven mubînâ:35 “Muhakkak ki şeytan, insanın apaçık düşmanıdır.” Allah birbirimizle en güzel şekilde konuşmamızı, en güzel sözü söylememizi istiyor; çünkü böyle yapmazsak şeytan aramızı bozar.
Allah, iblise söylüyor. İnne ibâdî leyse leke aleyhim sultân: “Senin, kullarım üzerinde hiçbir hâkimiyetin olamaz (yoktur).” Ve kefâ bi rabbike vekîlâ:36 “Vekil olarak rabbin yeter.” İnsan, Allah’a güvenmelidir. Şeytanın insan üzerinde, Allah’ın kulları üzerinde bir hâkimiyeti yoktur. Şeytanın yaptığı şey sadece vesvese vermek ve davet etmektir. Bu yüzden ona başka bir güç vermek doğru değildir, yanlıştır.
Hz. İbrahim (a.s.) babasına söylüyor; Yâ ebeti lâ ta’budiş şeytân, inneş şeytâne kâne lir rahmâni asıyyâ:37 “Babacığım! Şeytana âbd olma; çünkü şeytan, Rahman’a (rahman olan Allah’a) asi olmuştur.” Eğer sen şeytana âbd olursan senin dostun, velin ancak şeytan olur.
Ve minen nâsi men yucâdilu fîllâhi bi gayri ilm: “İnsanlardan öylesi var ki ilmi olmadığı halde Allah hakkında mücadele eder (konuşur).” Ve yettebiu kulle şeytânin merîd:38 “Her inatçı şeytana tabi olur.” Onlar ilimleri olmadığı halde Allah hakkında konuşurlar, böyle yaparak şeytana tabi olmuşlardır.
İlimlerinin olmaması demek ne demektir?
Birinin, Allah’ı kendisini tanıttığı gibi El Esmau’l Husna’sından tanıyıp anlatması Allah’ın anlattığıdır. Bunun dışında biri; “bence Allah böyle istemiş, böyle emretmiş, bence böyle yaparsam Allah sever” der ve Allah’ı bu şekilde anlatırsa Allah hakkında bilmediği halde konuşmuş olur. Allah, böylelerinin inatçı şeytana tabi olduğunu söyler.
Kutibe aleyhi ennehu men tevellâhu: “Onun için Allah (şöyle hükmetmiş) şöyle yazmıştır; kim şeytana dönerse (onu dost edinirse).” Fe ennehu yudilluhu: “Muhakkak ki (şeytan) onu saptırır, delalete düşürür.” Ve yehdîhi ilâ azâbis saîr:39 “Onu alevli ateşe götürür.” Ona alevli ateşin yolunu gösterip onu cehenneme götürür.
Yâ eyyuhellezîne âmenû: “Ey iman edenler (iman ettiğini iddia edenler)!” Lâ tettebiû hutuvâtiş şeytân: “Şeytanın adımlarına tabi olmayın.” Şeytanı adım adım takip etmeyin. Ve men yettebi’ hutuvâtiş şeytân: “Kim şeytanın adımlarına tabi olursa.” Şeytana tabi olursa. Fe innehu ye’muru bil fahşâi vel munker: “Muhakkak ki şeytan ona fehşayı (fuhşu, aşırılığı) ve münkeri (kötülüğü) emreder.” Ve lev lâ fadlullâhi aleykum ve rahmetuh: “Eğer Allah’ın rahmeti ve fazlı sizin üzerinize olmasaydı.” Mâ zekâ minkum min ehadin ebeda: “Sizden hiç kimse ebediyen temize çıkamazdı.”
Demek ki herkes mutlaka şeytana uymuştur, hiç kimse “ben şeytana uymadım” diyemez. Herkes ona uymuştur; ama Allah, kullarına rahmetiyle, fazlıyla muamele eder. Yani kulunun şerefini, faziletini kırmaz, indirmez. Aksine yanlışını gizler ve onu temize çıkarır. Kul af ve mağfiret dileyince Allah da onu affedip mağfiret eder; yani ona hiç yanlışa düşmemiş gibi muamele eder.
Ve lâkinnallâhe yuzekkî men yeşâu: “Ama Allah dilediklerini, dileyenleri temize çıkarır.” Kimi temize çıkarır? -İstiğfar edeni, Allah’ın rahmetini isteyeni, mağfireti dileyeni temize çıkarır. Yoksa günah işledikten, yanlış yaptıktan sonra yoluna devam edip tövbe ve istiğfar etmeyenleri temize çıkarmaz. Kim temizlenmek isterse, temize çıkmak isterse Allah onu temize çıkarır. Vallâhu semî’un alîm:40 “Muhakkak ki Allah her şeyi işiten ve her şeyi bilendir.”
Kıyamet günü kaybedenler diyecekler ki; Lekad edallenî: “Gerçek şu ki (şeytan) beni saptırdı.” Şeytan beni delalete düşürüp yoldan çıkardı. Aniz zikri ba’de iz câenî: “Hem de Allah’ın zikri (Allah’ın Kur’an’ı, kelamı) bana geldikten sonra.” Yani Allah’ın kitabı olan Kur’an önümde olmasına rağmen şeytan beni saptırdı. Ve kâneş şeytânu lil insâni hazûlâ:41 “Şeytan, insana yardım etmez ve onu bırakıp gider.” Şeytan, insanı saptırdıktan sonra ona yardım etmez, onun işini bitirir, cehenneme yuvarlar sonra da onu bırakıp gider.
Ve izâ kîle lehumuttebiû mâ enzelallâh: “Onlara Allah’ın size indirdiğine tabi olun denildiği zaman.” Kâlû bel nettebiu mâ vecednâ aleyhi âbâenâ: “Derler ki: Biz atalarımızı hangi yol üzerinde bulduysak onlara uyarız.” Yani Allah’ın ayetlerine, vahyine uyup Allah’ın istediği gibi yapmak yerine büyüklerimizin, atalarımızın yaptığı gibi yaparız. E ve lev kâneş şeytânu yed’ûhum ilâ azâbis saîr:42 “Eğer şeytan onları o alevli ateşin azabına davet etse de mi?” Yani onların atalarının yolu cehennemse yine atalarına mı tabi olacaklar!
İnneş şeytâne lekum aduvvun: “Gerçek şu ki şeytan sizin apaçık düşmanınızdır.” Fettehizûhu aduvvâ: “Siz de onu düşman edinin.” İnnemâ yed’û hızbehu li yekûnû min ashâbis saîr:43 “O kendi taraftarlarını alevli ateşe (cehenneme) çağırır.” Bu yüzden onu düşman edinin, dedi Allah.
E lem a’had ileykum yâ benî âdem: “Ey âdemoğulları (ey insanlar)! Ben sizden ahit (söz) almadım mı?” En lâ ta’budûş şeytân: “Şeytana âbd olmayın diye” İnnehu lekum aduvvun mubîn:44 “O sizin apaçık düşmanınızdır (dememiş miydim)?”
Ve immâ yenzeganneke mineş şeytâni nezgun festeiz billâh: “Şeytan herhangi bir şekilde (bir yanlış yaptırmak için) seni dürterse hemen Allah’a sığın.” İnnehu semîun alîm:45 “Muhakkak ki Allah her şeyi işiten ve her şeyi bilendir.” Yani Allah’a sığındığında Allah seni korur.
Ve men ya’şu an zikrir rahmân: “Kim, Rahman’ın zikrinden gözünü kapatırsa.” Ona göz yumar, görmezlikten gelirse. Nukayyıd lehu şeytân: “Şeytanı ona musallat ederiz.” Fe huve lehu karîn:46 “O, onun (şeytanın) arkadaşı olur.” O, şeytanın yakını olur, şeytana bağlanmış olur. Kim, Rahman’ın zikrinden yüz çevirip rahman olan rabbini unutursa, rabbinin rahman olduğunu, Allah’ın bütün vahyinin rahmetinden dolayı olduğunu unutursa şeytanı ona bağlarız ve o, şeytanın arkadaşı olur.
Ve lâ yasuddennekumuş şeytân: “Şeytan sizi çevirmesin.” İnnehu lekum aduvvun mubîn:47 “O sizin apaçık düşmanınızdır.” Şeytan sizi yoldan çevirmesin, Allah yolundan döndürmesin.
İnnellezînerteddû alâ edbârihim min ba’di mâ tebeyyene lehumul huda: “Kendilerine hidayet belli olduktan sonra arkalarını dönüp gidenler.” Hakkı, hakikati, hidayeti anladıktan sonra arkalarını dönüp gidenler. Eş şeytânu sevvele lehum: “Şeytan onları teşvik etmiştir.” Şeytan onları dönmeye ikna etmiştir; yani onlar şeytana uymuştur. Peki, şeytan bunu nasıl becermiştir? Ve emlâ lehum:48 “Onları uzun uzun emeller, hayaller kurmaya (teşvik etmiştir).” Şeytan onlara dünya hayatı için; “gelecekte şöyle yapacaksın, böyle yapacaksın, senin şimdi hidayetle, yolla, Allah’a gitmekle ne işin var, sonra yaparsın” deyip onlara uzun uzun emeller, hayaller kurdurarak yol göstermiştir.
Hel unebbiukum alâ men tenezzeluş şeyâtîn:49 “Şeytanların kime ineceğini size haber vereyim mi?” Nasıl ki Allah, melekleri peygamberlere, insanlara, bütün kullarına indiriyorsa, aynı şekilde şeytanlar da iner.
Peki, şeytanlar kimlere iner?
Tenezzelu alâ kulli effâkin esîm:50 “Onlar her yalancı günahkârın (her iftiracının, her dedikoducunun) üzerine inerler.” Melekler nasıl ki mü’minlere iniyorsa onlar da iftiracı, yalancı, hileci olanların üzerine iner. İftira atanlar, yalan söyleyenler, dedikodu yapanlar, bozgunculuk yapanlar şeytanın onlara inmesine göre bunu yaparlar.
Allah cehennemdeki Zakkum ağacının meyvelerini anlatır. Tal’uhâ ke ennehu ruûsuş şeyâtîn:51 “Sanki onların tomurcukları şeytanların başları gibidir.”
Allah zakkum ağacının meyvelerini başka ayetlerde anlatırken; “(onun meyveleri) dikenlidir, yiyenin boğazına takılır, onu yutamaz. Bağırsağa inince de bağırsakları parçalar”52 buyurur. Allah, cehennemdeki zakkum ağacının meyvesini, tomurcuğunu şeytanın başına benzetmiştir. Bunun mutlaka bir hikmeti vardır, peki hikmeti nedir? -Şeytanın kafası da öylesine acı, öylesine zehirlidir ki boğazdan geçmez ve insanın içini, gönlünü parçalar. Cehenneme gidenler şeytanın başına benzeyen meyveyi yerler; çünkü dünyadayken onu yemiştiler, bu onların gıdası olmuştu.
Allah bir de kıyamet yerindeki son anı beyan eder. Ve kâleş şeytânu lemmâ kudıyel emr: “Emir verilip iş bitirildiğinde (cennetlikler, cehennemlikler belli olduktan sonra) şeytan diyecek ki.” Şeytan bunu cehennemliklere söylüyor. İnnallâhe veadekum va’del hak: “Allah size bir vaatte bulundu. Allah’ın va’di haktır.” Allah, vahyinde peygamberleriyle neyi buyurmuşsa Allah’ın va’di haktır. Ve veadtukum: “Ben de size vaatte bulundum.” Fe ahleftukum: “Ben va’dimden döndüm.” Gördüğünüz gibi va’d ettiğimin tersi oldu. Ve mâ kâne liye aleykum min sultân: “Benim sizin üzerinizde bir saltanatım da (bir gücüm, bir kuvvetim) de yoktu.”
İllâ en deavtukum: “Sizi sadece davet ettim.” Festecebtum lî: “Siz de bana hemen icabet ettiniz.” Yani Allah’ın davetine icabet etmediniz, benim yalan davetime icabet ettiniz. Fe lâ telûmûnî: “Beni levm etmeyin.” Beni kınamayın, suçlamayın. Ve lûmû enfusekum: “Nefsinizi levm edin.” Kendinizi, nefsinizi kınayın; çünkü siz bana uydunuz. Bu yüzden nefsinizi, kendinizi kınayın. Mâ ene bi musrihikum: “Ben (bugün) size yardım edemem.” Ve mâ entum bi musrıhıyy: “Siz de bana yardım edemezsiniz.” İnnî kefertu bi mâ eşrektumûni min kabl: “Bundan önce ben sizin beni (Allah’a) şirk koşmanızı da reddetmiştim (bunu kabul etmemiştim).”
Şeytanın böyle söylemesinin sebebi nedir?
Şeytana uyanların, ona âbd olmalarıdır. Şeytan; “ben sizin kulluğunuzu kabul etmiyorum, daha önce de bunu reddetmiştim. Ben ilahlık iddiasında bulunmadım. Eğer bana âbd olduysanız kendinizi kınayın” diyor. Yani senin kulluğunu şeytan bile kabul etmiyor. Evet, şeytan cehennemliklere; “ben bile sizin kulluğunuzu kabul etmiyorum” der. İnnaz zâlimîne lehum azâbun elîm:53 “Muhakkak ki zalimler için elim (iç yakan) bir azap vardır.” Şeytana uyanlar için elim bir azap vardır.
Allah bir de Kur’an’ı Kerim’deki son sure olan Nas Suresi’nde kendisine sığınmamızı emreder. Kul eûzu bi rabbin nâs: “De ki: İnsanların rabbine sığınırım.” Melikin nâs: “İnsanların melikine (malikine, sahibine, insanları idare eden rabbe sığınırım).” İlâhin nâs: “İnsanların ilahına (sığınırım).” İnsanları seven, onların ilahına sığınırım. Neyden sığınırım? Min şerril vesvâsil hannâs: “O vesvese veren vesvesecinin şerrinden.” Vesvese veren şeytanın şerrinden insanların rabbine, melikine, ilahına sığınırım. Ellezî yuvesvisu fî sudûrin nâs: “O, insanların göğsüne vesvese verir.” Minel cinneti ven nâs:54 “(Bu şeytanlar, bu vesvese verenler) Hem cinlerden hem de insanlardandır.”
Demek ki cinlerden ve insanlardan olan şeytanlar vesvese veriyormuş. Allah her ikisinden de insanların rabbine, melikine, ilahına sığınmamızı söyledi. Bize düşen böyle yapmaktır. Hep beraber şeytandan, şeytanın şerrinden, onun verdiği vesveseden, ona tabi olmaktan, uymaktan, ona âbd olmaktan rabbimize, melikimize, ilahımıza sığınmamız lazım.
Allah ilk andan son ana kadar Hz. Âdem (a.s.)’dan itibaren onunla beraber şeytanı anlatır. Şeytanın düşmanlığını kesinlikle unutmamalıyız, bu çok önemli bir meseledir. Eğer bir düşman sürekli bizimle beraberse, onu görmediğimiz yerden bizi görüyorsa ve sürekli ayağımızı kaydırmaya çalışıyorsa o halde ona karşı dikkatli olmamız gerekir.
Onu göremeyeceğimize göre ona uymamak için ne yapacağız, bunun bir çaresi yok mudur? -Elbette ki vardır; çaresi aklımızı kullanmaktır. Şeytana karşı aklımızı kullanmazsak onu göremeyiz, dolayısıyla hilesini, tuzağını anlayamayız. Bu yüzden ısrarla aklımızı sonuna kadar kullanmamız gerektiğini söylüyoruz.
Allah Hz. Âdem (a.s.) ile Havva annemizin yasak meyveyi yemeleriyle ilgili “onlar unuttu”55 buyurmuştu. Unutmasaydılar şeytanın tuzağına düşmezdiler. Biz de rabbimizin emrini unutmazsak şeytanın tuzağına düşmeyiz. Bu yüzden her anda “rabbimiz bize ne emrediyor” deyip rabbimizin emrini unutmamamız gerekir. Öyle ki doğru yapabilelim, Allah’a göre güzel yapabilelim. Unutursak yanlışa, tuzağa düşeriz sonra o tuzaktan çıkarken zorlanırız.
Evet, mezara kadar, hatta kıyamet yerine kadar bizimle beraber olan bir düşmanımız vardır. Herkesle beraber bir şeytan; yani en azgınından bir düşman vardır. Bu şeytan bizi Allah yolundan, hayır yapmaktan, güzellik yapmaktan, ibadet yapmaktan alıkoyar. İnsana yanlış yaptırmak için bütün hilelerini yapar. Bunu yaparken de hilesini süslü gösterip bizi oyalar. Bize Allah’ı unutturmak için elinden geleni yapar. Bizi ibadetimizden men etmek için, uzaklaştırmak için bütün tuzaklarını kurar. Bu da yetmez, bir de insanlardan kendi hizmetçileri olan insanları kullanır. İnsan her anda böyle bir düşmanla karşı karşıyadır, şeytanın bir anı bile kesinlikle boş değildir. Hem de insanın kendisini göremediği yerden onu görür, bütün zaaflarını ve onu nerden tuzağa düşürebileceğini bilir.
İnsanın, onu ebediyen cehenneme sürüklemek için pusuda duran, zayıf anını her anda yakalamak isteyen sinsi, hain, hem de gerektiğinde gözyaşı akıtarak; “ben senin dostunum” diyen bir düşmanı vardır. İblis, Hz. Âdem (a.s.)’ı cennetten çıkarırken; “and olsun ki ben senin iyiliğin için söylüyorum” deyip ağlamıştı. Bu, şeytanın en büyük hilesidir. Aynı şekilde şeytanın kullandığı kişiler de böyle söylerler. Gerektiğinde oturup; “senin için söylüyorum, seni düşünüyorum, seni sevdiğim için böyle yapıyorum” derler ve ağlayarak kulu Allah’tan ayırır, Allah’tan, Allah yolundan uzaklaştırırlar. Yalnız, şeytanın tuzağına düşüp böyle söyleyenler genel itibariyle bu sözlerinde samimidirler, şeytana uyduklarının, onun işini yaptıklarının farkında değildirler. Bunu insana özellikle en yakınları yapar. Şeytanın “ben senin iyiliğin için söylüyorum” hilesinden böyle söyleyenleri kullandığını anlamamız gerekir.
Allah tekrar tekrar; “o sizin apaçık düşmanınızdır. Ona uymayın, tabi olmayın, yolunda yürümeyin, ona âbd olmayın” diyorsa o halde bu çok önemli bir mesele demektir. Belki en büyük sorunlarımızdan bir tanesi de düşmanımızı unutmuş olmamızdır. Gönlümüz cennete dönebilir ama bu yetmez; çünkü şeytan bizi bu cennetten çıkarabilir. Allah, ayetleriyle bizi önceden uyarıyor.
Allah bu uyarıyı bize bire bir şu anda yapar. Kıyamete kadar da bütün insanlara bunu bir anda söyler. “Dikkat edin! Şeytan, babanıza yaptığını size de yapmasın. Üzerinizdeki o takva elbisesini soymasın”56 yani “Allah’a karşı sorumluluğunuzu unutturmasın” deyip kullarını uyarır. Şeytan, sorumluluğumuzu unutturursa bize elbisemizi soydurur; yani bizi rezil, rüsva eder. Bu yüzden kazanmakla iş bitmez, bir de kazandığımızı şeytandan korumamız gerekir.
Yoksa “namazı böyle kılmamız, orucu böyle tutmamız lazım” demekle iş bitmez. Bunu zaten herkes biliyor. Açığımızın, eksiğimizin, yanlışımızın nerde olduğunu öğrenmemiz gerekir. Sadece öğrenmek de yetmez, Allah; “kulum şuna dikkat et” deyip vahyetmişse onu anlamak, ona dikkat etmek, mutlaka iman etmek gerekir. Bu, hayatımızın en önemli meselesidir. “Kazandım” deyip kurtulamayız; çünkü şeytan, ayağımızı kaydırabilir.
Allah bize Hz. Âdem (a.s.) ile iblisin kıssasını anlatırken başlangıç itibariyle örnek verip “düşmanınızı mutlaka tanıyın” der. Buna net olarak iman etmek ve bunu böyle anlamak gerekir.
Bizim dostumuz Allah’tır. Eğer, Allah’ın dostluğunu bırakırsak şeytana dost oluruz; çünkü şeytan, hayatımızın her anında bizimle uğraşıp bizi ters tarafa çekmeye, davet etmeye çalışır. Bunu Allah söylüyor. Bu yüzden mü’minin, şeytana karşı uyanık olması, ondan Allah’a sığınması ve herhangi bir konuda şeytan onu dürttüğünde, ona vesvese verdiğinde hemen kendine gelerek “niye böyle oldu” deyip düşünmesi, dolayısıyla vesvesenin şeytandan olduğunu anlayıp Allah’a sığınması gerekir.
Allah Kıyamet gününde kaybedenleri anlatırken; “arkadaşı ona öyle söyledi”57 buyurur. Dikkat edilirse Allah şeytan için artık düşmanı demedi, arkadaşı dedi; çünkü şeytana uyanlar onunla arkadaş olmuştur. Şeytanlar da kıyamet yerinde durur. Her bir şeytan kendini orada savunur. Allah da onlar için; “(şeytanlarını onlara bağlayın) ikisini beraber cehenneme atın”58 buyurur; yani kaybedenler cehennemde de yine şeytanlarıyla beraberdir.
Nasıl ki dünyadayken peygamberlerle, velilerle, mü’minlerle beraber olanlar cennette de onlarla beraber oluyorsa aynı şekilde dünya hayatını yaşarken şeytanlarla beraber olanlar da cehennemde onlarla beraber olur. Allah sevenleri birbirinden ayırmaz. Bu yüzden Allah “onu arkadaşına bağlayıp cehenneme atın” buyurur.
Evet, şeytan hile yapabilir. Bize düşen ona karşı silahımızı kullanmaktır. Silahımız; düşünmektir, tefekkür etmektir, anlamaktır; yani aklımızı kullanmaktır. Şeytanın hile yaptığını baş gözümüzle göremiyorsak o halde aklımızla anlamamız, anlamaya çalışmamız gerekir.
Hangi ülkede, hangi şehirde, hangi ailede sorun, sıkıntı varsa bilsin ki bu sıkıntılar şeytandandır. Nerede selametin ve kardeşliğin yerine tartışma ve kavga varsa orada şeytan vardır. Baktığımızda şeytanın her tarafta, her yerde cirit attığını, bütün memleketleri kan gölüne çevirdiğini görürüz; yani şeytanın, parmağını sokmadığı yer yoktur.
Böyle yaparak şeytan ne yapmaya çalışır?
Eşlerin, anne, baba ile evladın, komşuların, iş yerindeki arkadaşların, bir de ırkını, mezhebini, meşrebini, tarikatını bahane ederek insanların arasını bozmaya çalışır. “Yeter ki insanların arası bozulsun, yeter ki birbirlerine düşman olsunlar, birbirlerini sevmesinler, insan olmasınlar; yani barış olmasın, kavga olsun, gürültü olsun. İnsanlar Allah’la, kullukla, Allah’ın zikriyle meşgul olmasın da neyle meşgul olursa olsun” deyip bütün imkânlarını kullanır; çünkü insanı başka şeylerle meşgul ederse onu Allah’tan, ibadetten uzaklaştıracağını bilir. Şeytan onu meşgul ettiğinden dolayı o da artık “Allah” diyemez; çünkü meşguliyetleri vardır!
Peki, şeytanı def etmek için ne yapmak gerekir?
Bunun iki yolu vardır. Birincisi aklı Allah’ın vahyine göre kullanmaktır; yani herkesin bu sorunların şeytanın hilesi olduğunu görmesi gerekir. Her şeyin bir çözümü vardır. Şeytanın hilesine aldanmamanın çözümü de Allah’ın vahyidir. Allah, vahyinde ne yapmamız, nasıl düşünmemiz, nasıl konuşmamız, birbirimize nasıl bakmamız, nasıl muamele etmemiz gerektiğini apaçık beyan etmiştir.
Mesela Allah ayet-i kerimede “en güzel söz neyse onu söyle” buyurur. Birbirinizle konuşurken sözün en güzelini söyleyin. Allah ayetin devamında neden böyle konuşmamız gerektiğini beyan eder; “çünkü şeytan apaçık düşmanınızdır ve aranızı bozmak ister.”59 Yani en güzel şekilde konuşmazsanız sonra aranız bozulur. Bakın, Allah nasıl konuşmamız gerektiğini söyledi. Demek ki birbirimizle en güzel şekilde konuşmazsak şeytana uymuş oluruz.
Allah’ın vahyine tabi olduğumuzda şeytanın vereceği vesveseyi hemen anlarız; çünkü Allah ayet-i kerimede “senin ihlâslı kullarım üzerinde hiçbir etkin olmaz”60 buyurdu. Allah’a karşı samimi olan, ihlâslı olan bir kula şeytan bir şey yapamaz, vesvese veremez. O, şeytandan gelen vesveseyi hemen anlar, kendisine gelen bir sözün vesvese olup olmadığı o kul için bellidir; çünkü Allah’a karşı samimi olduğu için Allah’ın kendisinden ne istediğini bilir. Bildiği için de şeytan ona hile yapamaz. Bu, şeytanı def etmenin birinci yoludur.
Şeytanı def etmenin ikinci yolu da; şeytanı bilen, tanıyan, tabiri caizse şeytanı gören biriyle beraber olmaktır. O senin onu görmediğin yerden seni görüp sana hile yapıyorsa o halde sana o şeytanı gören biri gerekir. Öyle ki o şeytana karşı sana yardım edebilsin. Bunun karşılığında senin yapman gereken şey de ona uymaktır. Eğer o; “bu şeytandandır” derse onu hemen öyle kabul etmen, öyle anlaman, öyle bilmen gerekir, yoksa istediğin kadar onunla beraber olduğunu söyle eğer onu dinlemezsen şeytanın hilesinden asla kurtulamazsın.
Evet, hep beraber düşmanımızın kim olduğunu öğrenmeye çalıştık. İnşallah bu sohbetten sonra tek düşmanımızın şeytan olduğunu anlar ona uymaz, tabi olmaz ve hilelerinin farkına varırız. Böylelikle kardeşlerimizle aramız açılmaz, aksine hep birlikte mü’min kardeşliğini yaşar, cennete, rabbimize doğru koşarız.
Allah hepimizi şeytanın şerrinden muhafaza eylesin. Bizi şeytana uyanlardan, şeytanın adımlarına tabi olanlardan, şeytana âbd olanlardan eylemesin. Allah bizi ihlâslı kullarından eylesin. Şeytanın şerrinden korunmuş olan muhlislerden eylesin. Allah bizi bütünüyle kendisine âbd olan, vahyine, resulüne tabi olan kullarından eylesin. Allah bizi şeytanın şerrinden muhafaza eylesin. Şeytanın şerrini görenlerden, anlayanlardan, hilesini fark edenlerden eylesin. Allah bizi düşmanını unutmayanlardan eylesin. Gerçek düşmanın şeytan olduğunu, iblis olduğunu, her anda insanla beraber olup insanı cehenneme sürüklemeye çalıştığını unutmayanlardan eylesin. Allah bizi her anda ona karşı uyanık olanlardan eylesin ve şeytanın şerrinden muhafaza eylesin.
Allah hepinizden razı olsun.
