Fatiha 11.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Fatiha’nın Kur’an’ın özü, özeti olduğunu, Fatiha’yı hayatımızda nasıl yaşayacağımızı anlatmaya devam ediyoruz inşallah. Geçen sohbetimizden bazı şeyleri hatırlatıp öyle devam edeyim.
Kur’an’ı en kâmil manada sünnetle, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in hayatıyla anlarız; çünkü o canlı Kur’an’dır, Kur’an’ı en iyi bilen, en kâmil manada yaşayandır. Bir fiil ki, bir hal ki, bir amel ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in sünnetine uymuyorsa o batıldır, bidattir. Dolayısıyla o fiil, hal, amel Kur’an’a, Allah’ın muradına da uymuyor demektir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz canlı Kur’an’sa bu durumda onu Kur’an ile tanımak gerekir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i en kısa yoldan, en öz manada Kur’an’ın özü olan Fatiha ile tanıyabiliriz. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i karşımıza koyup, onu Fatiha ile anlamaya, tanımaya çalışmalıyız. Allah’ı, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i hayali bir şekilde değil, “belki şöyledir, belki böyledir” demekle değil en kâmil manada Kur’an ile tanımak gerekir.
Aynı şekilde kendimizi de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le kıyaslamamız gerekir; yani aynaya bakıp “acaba ona ne kadar benziyoruz, ona ne kadar iman etmişiz, onunla ne kadar birlikte olmuşuz, ona ne kadar uymuşuz” dememiz gerekir.
Şimdi Fatiha’yla Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i tanıyalım.
El hamdu lillâhi rabbil âlemin:421 “Hamd, âlemlerin rabbi olan Allah içindir.” Övme ve övülme âlemlerin rabbi olan Allah içindir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Allah’a en kâmil manada hamd edendir. Hamd, şükrü de içinde barındırır; çünkü hamd, şükrü de gerektirir. Bir şeyi beğendiğimizde, övdüğümüzde o şey teşekküre de layık olmuş olur. Bize gelen bir ikram olursa o, şükre de teşekküre de layık olur.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in her hali Allah’a hamddır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Allah’ı nasıl överdi? -Hayatıyla överdi, Allah’ın isimlerini, Allah’ın Rahman, Rahim ve Rauf ismini en kâmil manada üzerinde göstererek överdi. Allah’a hiçbir şekilde itiraz etmezdi, her halükârda tam bir teslimiyet halindeydi. Taif’te taşlanırken bile Allah’a itiraz etmedi. Hiç kimse “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz şurada Allah’a itiraz etti” demez, diyemez.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Taif’te taşlandıktan sonra ne buyurmuştu?
“Ya rabbi! Eğer sen bana küsmediysen, darılmadıysan, bana gazap etmediysen onların beni taşlaması önemli değil, ben buna aldırmam. Benim derdim sensin. Yeter ki sen bana küsme, darılma, gazap etme. Taşlansam da bu önemli değil” buyurmuştu. “Ya rabbi! Neden bunu böyle yapıyorsun, ben insanları sana imana davet ediyorum, böyle olmasaydı olmaz mıydı” demedi.
Aynı şekilde geceleri ayağı şişinceye kadar namaz kılardı. Hz. Aişe (r.a.) annemiz;
- Ya Resulullah! Allah, Kur’an’da senin gelmiş ve geçmiş bütün günahlarını affettiğini müjdelemiştir. Neden kendine bu kadar eziyet ediyorsun, kendine bu kadar eziyet etmezsen olmaz mı, diye sormuştu.
Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz;
-Evet, doğrudur ama ben rabbime şükreden, hamd eden bir kul olmayayım mı,422 diye cevap vermişti.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hamdını en kâmil manada hayatıyla ortaya koymuştur. Aynı şekilde Allah da onu övmüştür; çünkü Ahmed, Muhammed, Mahmut demek övülmüş, övülmeye layık demektir. Makam-ı Mahmud; övülmüş makam demektir. Livâ-i hamd; hamde layık sancak demek, hamde layık olanların Kıyamet günü altında toplandığı sancak demektir. Sancak övülmüşse orda bulunanlar da övülmüştür. Dolayısıyla hamd edemeyenler, Allah’ın kendisini övmediği kimseler o sancağın altında toplanamaz, bulunamaz; çünkü sancağın adı hamd sancağıdır.
Er rahmanir rahîm:423 “Allah, rahman ve rahimdir.” Allah bütün mahlûkata karşı merhametlidir. Aynı şekilde mü’minlere, iman edenlere, salih amel işleyenlere özel olarak rahmetiyle muamele eder, onları rahmetinin içine alır. Rahman ve rahim demek; zatında rahmet sahibi, sıfatlarında, isimlerinde, fiillerinde, işinde merhamet sahibi demektir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e baktığımızda Allah onun için ayet-i kerimede; “o, size çok düşkündür, haristir. Sizin herhangi bir sıkıntıya uğramanız ona çok ağır gelir. Bir de o, mü’minlere karşı rauf ve rahimdir”424 buyurur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bütün ümmeti için böyledir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bütün insanlığa karşı onların sıkıntıya uğramasına dayanamaz, tahammül edemez. Herkesin iman etmesini, cennete gitmesini ister. Zaten bütün çabası, gayreti de bu yöndedir; ama bütün insanlara karşı rauf ve rahim davranmaz. Bütün insanlar için ne gerekiyorsa yapar; ama sadece mü’minlere karşı rauf ve rahimdir. Allah Rauf ve Rahim ismini bir tek Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için kullanmıştır.
Allah başka bir ayet-i kerimede; Ve mâ erselnâke illâ rahmeten lil âlemîn:425 “Biz seni sadece ve sadece âlemlere rahmet olasın diye gönderdik” buyurur. Allah, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i âlemlere rahmet olarak göndermiştir, o da âlemlere rahmet olmuştur. “Er rahmanir rahîm” deyip baktığımızda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in üstünde Allah’ın rahmetini, rauf ve rahimliğini en kâmil manada görürüz.
Mâliki yevmid dîn:426 “O, din gününün sahibidir.” Din; Allah’ın hükmü, emri demek, ayrıca insanların hayatından hesaba çekileceği hesap günü, Kıyamet günü demektir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e baktığımızda bütün hayatını hesap gününe göre yaşamıştır. Ne yaparsa yapsın, Allah’ın hesabını yapmış, “Kıyamet günü nasıl kazanırım, ümmetim nasıl kazanır” deyip hayatını böyle yaşamıştır.
Mesela bir örnek vereyim; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir kurban keser ve akşam eve geldiğinde Hz. Aişe (r.a.) annemize;
-Kurbanı ne yaptınız, diye sorar.
Hz. Aişe (r.a.) annemiz evde kalan bir parça eti getirip;
-Ya Resulullah! Kurbanı dağıttık, bize de bu kaldı, der.
Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz;
-Yanlış söylediniz. Bize kalan o dağıttığınızdır, dağıttığınız bize kaldı; çünkü onu ahirete gönderdik, ebedileştirdik, bize kalan bu değil bize kalan dağıttığınızdır, buyurur.427 Resulullah (s.a.v.) Efendimiz din gününün hesabını böyle yapardı.
Din gününün hesabını en kâmil manada yapan, her halükârda Allah’ı mülkün, dünyanın ve ahiretin sahibi olarak, aynı zamanda kendisinin sahibi olarak gören Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz yemin ederken; “gönlüm, nefsim kudret elinde olan Allah’a yemin ederim ki” deyip yemin ederdi. Gönlünün, nefsinin, varlığının Allah’ın kudretinde olduğunu bilerek yemin ederdi; yani maliki yevmid dîn ayetini en kâmil manada yaşayan oydu.
İyyâke na’budu ve iyyâke nesta’în:428 “Yalnız sana âbd oluyor ve yalnız seni istiyoruz.” Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bütün hayatında Allah’ı istemiştir. Allah’ın da kendisi için “habibullah, Allah’ın sevgilisi” dediği zattır. O, Allah’ı sevmiştir, Allah da onu sevmiştir. Sevilmeyi, maşukluğu hak edecek kadar Allah’a âbd olmuş, âşık olmuştur.
Önce âşıklık, sonra maşukluk makamı gelir; çünkü manevi makamlar böyledir. En son makam da aşk makamıdır, aşk olma makamıdır. Bu makam bir tek ona özeldir. Elbette ki Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in varisleri de bu özel makamdan nasibini alır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz her halükârda Allah’ı, Allah’ın rızasını istemiştir. Gerektiğinde Allah yolunda canını, hayatını ortaya koymuştur. Bunu bütün âlem bilir.
İhdinâs sıratel mustakîm:429 “Bizi sırat-el mustakime hidayet et.” Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hem kendisi sırat-el mustakimde olmuştur hem de insanları sırat-el mustakime davet etmiştir.
Nasıl davet etmiştir?
Allah ayet-i kerimede onun için; “de ki; İşte benim yolum, işte sırat-el mustakim. Benim yolum basiret üzeredir (görmek üzeredir). Ben ve bana uyanlar böyleyiz”430 buyurur. Neyi görmek üzere? -Bir yol görmek üzere, basiret üzere değilse o yol sırat-el mustakim olmaz. Sırat-el mustakimdekiler Allah’a yolculuğa, vuslat için yolculuğa çıkmışsa sırat-el mustakimde olduğunu bilsinler, anlasınlar diye mutlaka yol boyunca bir şeyleri görmelidir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in kendisi sırat-el mustakimdeydi, aynı şekilde insanları sırat-el mustakime davet ederdi. Kendisi zaten hidayetçiydi, kendisiyle beraber olanlar da hidayetçiyle beraber oldu. Dolayısıyla en kâmil manada “İhdinâs sırat-el mustakim; bizi sırat-el mustakime hidayet et” demiş oldu. Bu durumda, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz en kâmil manada ihdinâs sırat-el mustakim ayetini yaşayandır.
Sıratellezîne en’amte aleyhim:431 “O sırat-el mustakim ki kendisine nimet verdiğin kulların yolu.” Hem Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in kendisi Allah’ın en büyük ihsanına, ikramına nail olmuş, aynı zamanda kendisiyle beraber olanlar da o nimeti almıştır. Yol sırat-el mustakimse mutlaka o nimetin alınması, kazanılması gerekir ki o yol, sırat-el mustakim olsun. Dolayısıyla Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in üstünde “İhdinâs sırat-el mustakim, sıratellezîne en’amte aleyhim” ayeti en kâmil manada tecelli etmiştir.
Ğayril mağdûbi aleyhim ve led dâllîn:432 “Gazaba uğrayanların, delalette kalanların yoluna değil (ya rabbi).” Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le beraber olamayanlar sırat-el mustakimde olamamış, dolayısıyla ya gazaba uğramış ya da delalette kalmıştır.
Bu şekilde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e baktığımızda onun canlı Fatiha olduğunu, dolayısıyla canlı Kur’an olduğunu görürüz. Yoksa “o, canlı Kur’an’dı” demekle iş bitmiyor. O, canlı Kur’an’dır ve senin örneğindir. Allah onu sana örnek olarak gösterir, senin de canlı Kur’an olmanı ister. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i en kısa yoldan Fatiha’yla tanırız; çünkü “ben mü’minim, Müslüman’ım” deyip başını secdeye koyan herkes Fatiha’yı bilir.
Dolayısıyla her mü’min, her Müslüman en kısa yoldan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i, sünnetini, gönül âlemini, imanını Fatiha’dan anlamalıdır. Kendisini de Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ölçüsüne vurup, ona ne kadar benzediğine, ne kadar onun gibi yapabildiğine, gönül halinin ne kadar onun gibi olduğuna bakmalıdır. Kim ne kadar onun gibi olup, ona benzemişse o kadar ona uymuştur, dolayısıyla Kur’an’a ve sünnete de o kadar uymuştur, gerisi hayaldir.
Allah’a kul olmak ciddi bir iştir, hatta yeryüzündeki, kâinattaki en büyük iştir. Allah yerde, gökte ikisi arasında ne varsa hepsini insanın hizmetine vermiştir, aynı şekilde melekleri de ona hizmet ettirir. Meleklerden bir kısmı insanı önünden ve arkasından korur, bir kısmı onun sağında, solunda yaptıklarını yazar, bir kısmı onun ruhunu almakla görevlendirilmiştir, bir kısmı onun için istiğfar edip, tövbe eder, bir kısmı ona dua eder, bir kısmı da o rızıklansın diye yağmurla görevlidir. Meleklerin her birinin bir vazifesi, bir işi vardır ve hepsi de insana hizmet eder. Bu kadar hizmete layık görünen insanın acaba vazifesi ne kadar büyüktür!
İnsan vazifesinin, Allah’ın kendisinden neyi istediğinin farkında olmazsa Allah’ın, kendisine anlasın, tefekkür etsin, akletsin, tefakkuh etsin, işin kudretini, muradını anlasın diye verdiği aklı kullanmamış olur. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede; “Allah, aklını kullanmayan bir topluluğu murdar eder (onları manevi olarak öldürür)”433 buyurur.
Allah’a kul olmak gerçekten büyük iş, kâinattaki en büyük iştir. Allah’a âbd olmak, Allah’ı sevmek, Allah’a âşık olmak, Allah’ın rızasını, dostluğunu istemek, bunu kazanmak için sırat-el mustakimde Allah’ın kendisine nimet verdiği kullarıyla beraber olmak, delalete düşmemek, Allah’ın gazabına uğramamak, bütün bunlar için âlemlerin rabbi olan Allah’a hamd etmek, onu övmek, beğenmek, ona itiraz etmemek, emri, takdiri karşısında fikir beyan etmemek, gönlünde bir ağırlık hissetmeden işini beğenmek, onun rahman ve rahim olduğunu bilmek, iman etmek, bunu tatmak Fatiha’yladır. Böyle olmadıkça Fatiha’yı okumuş, anlamış, yaşamış olmayız. Dolayısıyla canlı Kur’an, canlı Fatiha olamayız. Bu tek tek böyledir. Aynı şekilde ümmet olarak da, cemaat olarak da böyledir.
Allah ayet-i kerimede; “onlar Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyi birleştirmezler”434 buyurur. Allah neyi birleştirmemizi emreder? -İnsan ile Kur’an’ı birleştirmemizi emreder. Kur’an mezarlıkta okuyalım ya da yüzünden okuyalım diye gönderilmemiştir. Senin Kur’an ile birleşmen, bir olman gerekir. Kur’an senin için hayat kitabı olacak ki, hayatını ona göre yaşayacaksın ki bu Kur’an senin kitabın olmuş olsun.
Allah ayet-i kerimede; “Allah ve resulü sizi hayat verene davet ettiğinde onun davetine icabet edin”435 buyurur. Allah ve resulü hayat verene; yani Kur’an’a davet eder. O zaman insan, Kur’an ile hayat bulur, dirilir. Bu dirilme manevi dirilmedir. Bu yüzden Kur’an ile beraber olmayanlar ölüdür.
İnsan en kısa, en kestirme yoldan bildiği ayetlerle; Kur’an’ın anası, özü olan Fatiha’yla dirilir, dirilmelidir. Dirilmiyorsa Kur’an’ı, Fatiha’sını ciddiye almamış demektir.
Allah birleştirmemizi emretmiştir. Peki, başka neyi birleştirmemiz gerekir?
İnsanın, kendisini Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’le birleştirmesi gerekir. O, senin örneğin, önderin, rehberinse onunla beraber olman, onunla bir olman, onun gibi olmaya, onun gibi yapmaya çalışman lazım. Birleştirmeyi emreden Allah’tır. Aynı şekilde ayetleri de birbirine birleştirmen gerekir. Hayatını, Kur’an’la birleştirmen lazım ki Kur’an’a göre yaşayabilesin.
Ayetleri birbirine, ayetleri sureye birleştirmezsek tek başına anlam çıkarmaya çalışır, kendi kendimize fetva ararız. O bir bütündür, bütünü anlamak gerekir. Parçayı da bütünden anlamak lazım ki anlayabilelim. Biri Fatiha’yı bilirse öz olarak bütünü bilir, Allah’ın muradını anlamış olur.
Fatiha’ya iman etmeyen, iman etmiş olmaz.
Allah, Fatiha’da neyi istiyorsa onu kabul etmeyen Fatiha’yı okumuş, anlamış, ona iman etmiş olmaz. Dolayısıyla Kur’an’la, Fatiha’yla dalga geçmiş, alay etmiş, kendi kendine Allah’ı kandırmaya çalışmış olur.
Biri; “el hamdu lillâhi rabbil âlemin” derse buna iman etmesi gerekir. Neye, hangi işe, nereye bakarsa baksın; “bunu yaratan, terkip eden, aynı şekilde düzene koyan, varlıkta tutan, sevk ve idare eden âlemlerin rabbi olan Allah’tır ve bunu güzel yapıyor, hatta en güzelini yapıyor” demesi gerekir. Öyle ki hamd etmiş, Allah’ı âlemlerin rabbi olarak kabul etmiş olsun, övülmeye layık görmüş olsun.
Kul; “er rahmânir rahîm” dediğinde “Allah rahman ve rahimdir. Allah saf rahmettir. Allah zatında rahmandır, merhamet sahibidir; işinde, fiillerinde neyi yaparsa yapsın, neyi yaratırsa yaratsın, neyi takdir ederse etsin bu mutlaka rahmetinin sonucudur” deyip böyle iman etmelidir. Dolayısıyla kul başına ne gelirse gelsin, neyi yaşarsa yaşasın; “bu, Allah’ın rahmetindendir” demiyorsa “er rahmânir rahîm” dememiş, diyememiş, buna iman etmemiştir. Kul, başına gelen her bir sıkıntı, musibet, bela için Allah’ın bu sıkıntılarla günahlarını affedip derecesini yükselttiğini, kemale ermesi için ona ikramda bulunduğunu bilmelidir; yani Allah’ın sıfatlarını, isimlerini, halifeliğini üzerinde göstermesi için ona imkân tanıdığını bilmelidir.
Mesele; bir şeyin bize göre nasıl olduğu değil Allah’a göre nasıl olduğudur. Bizim hayır olarak gördüğümüz şey şer, şer olarak gördüğümüz şey de hayır olabilir. Allah’a göre hayır ve şer başka, nefse göre, beşere göre başka görünebilir.
Peki, Allah’a göre hayır nedir?
Bir şey ki seni Allah’a yaklaştırıyor, sana ebedi hayatını kazandırıyorsa bu, hayırdır. Allah katındaki hayır budur. Bir şey ki seni Allah’tan uzaklaştırıyorsa o da şerdir. İsterse o senin zahiri nimet olarak gördüğün bir şey olsun o seni Allah’tan uzaklaştırmışsa Allah’a göre o şerdir. Dolayısıyla hayır gördüğünde şer, şer gördüğünde de hayır olabilir. Böyle bir durumda “ben bilmiyorum, Allah bilir” deyip iman etmeli, böyle anlamaya çalışmalısın.
Maliki yevmid dîn ayetine göre Allah’a nasıl iman etmemiz gerekir?
O, din gününün sahibidir. İster hayır olsun, ister şer olsun neyi kazanırsak, ahirete neyi gönderirsek mutlaka orda onu buluruz. Buna iman eden biri ahirete göre bir hayat yaşayıp, dünyanın derdinde olmaz, tam aksine ahiretinin, ebedi hayatının derdinde olur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “aklını kullanan o kimsedir ki dünyadan yüz çevirip, ahiretine sarılır, ebedi hayatını kazanmak için çabasını, gayretini sarf eder” buyurur. İşte böyle biri “maliki yevmid dîn” deyip din gününün sahibinin Allah olduğuna iman etmiştir; çünkü hayatını ona göre yaşamaya çalışıyordur.
Biri dünyasını cennete çevirmeye çalışıyorsa, ahiretin hesabı onun için 2. 3. 5. veya 10. plandaysa “maliki yevmid dîn” ayetine iman etmemiştir. İstediği kadar “maliki yevmid dîn” desin, “Allah din gününün malikidir, melikidir” desin, buna iman etmemiştir; çünkü dili bunu söylemiş ama kalbi tasdik etmemiştir. “Maliki yevmid dîn” ayetine iman eden biri hayatını ebedi hayata göre yaşama, ahirete sürekli gönderme derdindedir.
Allah ayet-i kerimede; “peşinizden ne gönderdiğinize bakın. Allah’a geldiğinizde peşinizden neyi göndermişseniz hepsini katımızda hazır bulacaksınız. Allah onu sizin için katlar, arttırır, bir de fazlasını verir”436 buyurur. Biri böyle bir yatırıma iman etmediği için “Allah bunu bana geri vermez” dediği, Allah’ın va’dine güvenmediği için ya da aslında ahirete iman etmediği için yatırımını ahirete yapmaz. Öyleyse ahirete yatırım yapmıyorsak öncelikle ayete iman edip etmediğimize bakmamız gerekir.
İyyâke na’budu ve iyyâke nesta’în: “Yalnız sana âbd oluyor ve yalnız seni istiyoruz.” Bakacağız gerçekten yalnız Allah’a mı âbd oluyoruz, yoksa Allah’ın dışında âbd olduğumuz, kul olduğumuz başka şeyler de var mı? Kimin hesabını yapıyor, rızasını kazanmaya çalışıyorsak, ona âbd olmuşuz demektir. Bu kim için olursa olsun bu böyledir.
Mesela; “İnsanlar benim için şöyle söylesinler, böyle söylemesinler” diye yaşıyor, bir şeyler yapmaya çalışıyorsak insanlara âbd olmuşuz demektir. “Hanımım şöyle söylesin, böyle söylemesin” deyip yaşıyorsak hanımımıza, “çocuklarım şöyle söylemesin, böyle söylesin” diye yaşıyorsak, işimizi buna göre yapıyor, hayatımızı buna göre yaşıyorsak çocuklarımıza, “anamız, babamız böyle söylesin, şöyle söylemesin” diye yaşıyorsak anamıza, babamıza âbd olmuşuz demektir.
Allah’ın hesabı bizim için her şeyin önünde ve üzerinde değilse Allah’tan başka birçok ilah edinmiş, birçok kimseye âbd olmuşuz demektir. Dolayısıyla “iyyâke na’budu ve iyyâke nesta’în” dediğimizde yalan söylemiş, bu ayete iman etmemiş oluruz.
Namazda Fatiha’yı okuduğumuzda günde 20 veya sünnetlerle beraber 40 sefer Allah’a söz veriyor, Allah’a biat ediyoruz, daha doğrusu Allah bizden söz alıyor.
Peki, Allah bizden nasıl bir söz alıyor?
İyyâke na’budu ve iyyâke nesta’în: “Yalnız sana âbd oluyor ve yalnız seni istiyoruz” sözünü alıyor. Biz bunun karşılığında Allah’tan ne istiyoruz? İhdinâs sırat-el mustakim: “Ya rabbi! Bizi sırat-el mustakime hidayet et ki yalnız sana âbd olalım, âbd olabilelim.” Sıratellezîne en’amte aleyhim: “Bizi kendisine nimet verdiğin kullarınla beraber eyle ki biz de onlardan olalım, onlar gibi olalım, öyle ki sana âbd olabilelim.” Ğayril mağdûbi aleyhim ve led dâllîn: “Gazabına uğrayanların, delalette kalanların yoluna değil ya rabbi! Bizi de gazaptan, delaletten muhafaza eyle ya rabbi” deyip, Allah’tan sırat-el mustakimi, Allah’ın, kendisine nimet verdiği sırat-el mustakimde olan kullarla beraber olmayı istiyoruz. Geriye kalanların delalette olduğunu bilip; “bizi delalette bırakma, sırat-el mustakimdekilerle beraber eyle ya rabbi” diyoruz.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Allah buyurdu ki; Fatiha’nın yarısı bana, yarısı da kuluma aittir. Kulum bana hamd etti, beni övdü, beni rahman ve rahim olarak, din gününün, mülkün sahibi, meliki ve maliki olarak bildi. Bana âbd olduğunu, âbd olacağını, beni istediğini, isteyeceğini beyan etti ve benden istedi. Benden sırat-el mustakimi, kendisine nimet verdiğim kullarla beraber olmayı istedi. Gazapta, delalette olanların yolundan bana sığındı ve kuluma istediği verildi”437 buyurur.
Demek ki Fatiha’yı okuyan birinin duasını Allah kabul etmiştir; ama biri Fatiha’yı ne söylediğini bilmeden okursa, gece gündüz de okusa ondan bir fayda elde edemez. Peki, Fatiha’nın faydası nedir? -Allah’ın; kulun duasını, kulluğunu, âbdliğini kabul etmesi, onu sırat-el mustakimde Allah’ın kendisine nimet verdiği kullarıyla beraber edip, gazaptan ve delaletten muhafaza etmesi, korumasıdır. Biri sırat-el mustakimde Allah’ın kendisine nimet verdiği kullarıyla beraber değilse Allah onun duasını kabul etmemiştir; çünkü dua etmemiş, dua ettiğinin bile farkına varmamıştır. Fatiha’yı sadece taklidi olarak okumuştur; yani namaz kılanı taklit etmiştir.
Bunun için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “namazı olmayanın miracı olmaz. Miracı olmayanın namazı olmaz” buyurur. Aynı şekilde; “Fatiha’sız namaz olmaz”438 buyurur. Dolayısıyla Fatiha’sı olmayanın namazı olmaz, namazı olmayanın da Fatiha’sı olmaz. Allah, Fatiha’ya; “tekrar edilen yedi”439 der ve bunu namazda tekrarlattırır. Biri namazda Fatiha’yı okumamışsa namazı namaz olmamıştır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Fatiha’sız namaz olmaz” buyurmuşsa bu böyledir. Namazı olmayanın da miracı olmaz; çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “namaz, mü’minin miracıdır”440 buyurmuştur.
Mesela bazıları 40 veya 50 sene namaz kıldığı halde bakıyorsun miraçtan en ufak bir zerre bile, tatmamış. Niye? -Çünkü Fatiha’yı okumamış.
Fatiha, Allah ile misaktır, anlaşmadır, Allah’a biattir; çünkü Allah’a “iyyâke na’budu ve iyyâke nesta’în: Yalnız sana âbd oluyor ve yalnız seni istiyorum” dediğimizde biat etmiş oluruz; yani Fatiha Allah’ın bizden söz almasıdır. Allah’ın huzurunda durup bunu söylemiyor, Allah’a biat etmiyorsak Fatiha’yı okumamışız demektir.
Namaz, mü’minin miracıysa gerçekten Fatiha’yı okumuş olsak Fatiha bizi miraca taşır, namaz bizim miracımız olur. Namazımız miraç olmamışsa Fatiha’mız olmadığı, Fatiha’yı okuyamadığımız, Fatiha’ya iman etmediğimiz, onu yaşamadığımız, tatmadığımız içindir.
Allah ayet-i kerimede; “Allah’ın sizin üzerinizdeki nimetini hatırlayın. Hani siz birbirinize düşman iken Allah kalplerinizi birleştirdi, Allah’ın nimeti sayesinde kardeşler oldunuz. Hem de siz bir ateş çukurunun tam kenarındayken Allah bunu size ikram edip, sizi oradan kurtarmıştı. Eğer siz bütün dünyayı verseydiniz bu kardeşliği alamazdınız, bunu sağlayamazdınız”441 buyurur.
Allah’ın bütün kullarına verdiği en büyük nimet, en büyük ikram Resulullah (s.a.v.) Efendimizdir, Kur’an’dır. Sahabenin, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ve Kur’an sayesinde kalpleri birleşmiş, birbirlerine düşman iken kardeş olmuşlardı. Hem de bir ateş çukurunun tam kenarındayken Allah bunu onlara ikram etmişti. Demek ki kalpleri birleşmeyenler, kalpleri Allah’ta, Resulullah’ta, Kur’an’da birleşmeyenler ateş çukurunun tam kenarındadırlar. Kur’an ile birleşmeyen kalplerin başka türlü birleşmesi mümkün değildir. Kalplerin, Kur’an ile birleşmesi için de Kur’an’ın özü olan Fatiha’yla birleşmesi gerekir.
Her bir mü’minin, Müslümanın Fatiha’yı bizim söylediğimiz şekilde okuduğunu, iman ettiğini, aynı şekilde canlı Fatiha, canlı Kur’an olmaya çalıştığını bir an için farz edersek ne olur, onlar mü’min kardeşlerine karşı nasıl bir bakışa sahip olur?
“İhdinâs sırat-el mustakim: Bizi sırat-el mustakime hidayet et” derken bütün kardeşlerini sırat-el mustakime davet eder. Allah’tan ister, kardeşleri için dua edip, onları Allah’a vuslata davet eder. Allah ayet-i kerimede; “de ki: rabbim sırat-el mustakim üzeredir”442 buyurur. Dolayısıyla sırat-el mustakim üzerinde olan, yürüyen biri Allah’a vasıl olur. Böyle biri, birini Allah’a davet etmişse, ona yardım etmişse Allah onun üzerinden ona ikram ettiğini davet edene de ikram eder, dolayısıyla onlar kardeş olur, birbirlerine sarılırlar. Aynı şekilde gönülleri birleştiren Resulullah (s.a.v.) Efendimiz olmasaydı onlar kardeş olabilirler miydi? -Çünkü mü’minlere Allah’ın nimeti, canlı Kur’an olan Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir bu, kıyamete kadar böyledir.
Demek ki bir buçuk milyarlık İslam âlemi gerçek manada Fatiha’yı okumuş, iman etmiş, anlamış, yaşamış olsaydı mü’min ve Müslümanların kalpleri birleşir, bir ve beraber olurdu. Kalplerimiz birleşmemişse Fatiha’yı okuyamamış, namazı kılamamış, namazımız miraç olmamış, namazımız Fatiha’sız, miraçsız olmuştur. Bütün bunlar Fatiha’dan mahrum kaldığımız içindir.
Biri, “ben Kur’an’ı bilmiyorum, okuyamıyorum, anlayamıyorum” diyebilir, böyle bir mazereti olabilir; ama hiçbir mü’min, hiçbir Müslüman, hatta hiç kimse “ben Fatiha’yı bilmiyorum, anlamadım, anlayamıyorum, gücüm buna yetmiyor” diyemez; çünkü yedi ayet, yedi cümlelik tekrar tekrar okuduğumuz bir sure ve Allah bunu günde 20 veya 40 sefer bize tekrarlattırıyor.
Şimdiye kadar Allah’ın bildiği kadar veli ve Mürşid-i kâmil gelip insanları Allah’a davet etmiştir. İnsanlar da onlarla beraber Allah’a vasıl olmuştur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Allah’a giden yollar insanların nefesleri sayısıncadır” buyurur; yani Allah’a giden yollar sayısızdır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz başka bir hadisinde; “her gönülden Allah’a bir yol gider” buyurmuştur.
Her bir kardeşimiz, her bir mü’min, her bir Müslüman, Fatiha’yla Allah’a nasıl vasıl olur, Mürşid-i kâmil insanları Fatiha’yla; yani Kur’an ile Allah’a nasıl davet eder, nasıl vasıl eder, onu biraz açayım isterseniz.
İnsanları en kestirme yoldan Allah’a davet eden, vasıl eden; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Âlimlerimiz buna nübüvvet yolundan Allah’a vasıl etmek, sonra gelenler için ise; velayet yolundan Allah’a vasıl edenler demişlerdir. Ben bu tarifi kabul etmiyorum, reddediyorum; çünkü nübüvvet yolundan başka, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in taşıdığı yoldan başka Allah’a vuslat yolu yoktur.
Bunun dışında vuslata erdiğini zannedenler yarı yolda, işin gölgesinde kalmış, işin hakikatine varamamış, onunla oyalanmış, kendini onunla mutmain etmeye çalışmışlardır. Yolun herhangi bir yerinde Allah’ın nuru tecelli edince o da işi ondan ibaret zannetmiştir. Dolayısıyla o, Allah’a vasıl olmamış, Allah’ın bir isminin nurunun tecellisinde kalmıştır. Bu, Allah’a vuslat değildir.
Allah’a gerçek bir vuslat Kur’an ile, Kur’an’ın özü olan Fatiha ile yapılır. Herhangi bir insan anlattığım şekilde Fatiha’yı okursa, buna iman eder, bunu fiile, amele dönüştürüp, yaşarsa Allah’a vasıl olur. Yeminle söylüyorum, şuanda biri bu şekilde bir sefer Fatiha’yı okursa Allah’a vasıl olur.
Nasıl bir okuyuşla okumalıdır ki Allah’a vasıl olsun, Allah ona perdeyi açıp, onu huzuruna kabul etsin? –Fatiha’yı gönlüyle okuması, gönlünün bunu tasdik etmesiyle Allah’a vasıl olur, Allah onu huzuruna kabul eder.
Allah, insanı İslam fıtratı üzere; yani Allah’a teslim olmak üzere yaratmıştır. Zaten insanın fıtratı buna uygundur, denktir. Aksi takdirde insan fıtratını bozar. İnsan, Allah’a teslim olmazsa başka şeylere teslim olur.
Şimdi bütün perdelerin bir anda nasıl aralandığını, rabbimizle aramızdaki perdeyi nasıl kaldırmamız gerektiğini, kısaca anlayalım.
Bismillahirrahmanirrahim: “Rahman ve rahim olan Allah’ın adına, Allah’ın adıyla.” Zatında merhamet sahibi olan, sıfatlarında, isimlerinde, fiillerinde, her işinde merhamet sahibi olan Allah’ın adına, Allah adıyla. Okuduğumuz Kur’an ise, Allah’ın ayetleri ise onu Allah adına okuruz. Allah, rahman ve rahimdir. O zaman kul onun rahmetinin eseridir. Biri bunu okurken işi kendisiyle rabbi arasında anlamalıdır. “Ben rabbimin rahmetinin eseriyim. Bütün varlığım onun rahmetidir. Allah sevmeseydi rahmet etmezdi, beni yaratmazdı. Allah beni sevdi, diledi, halk etti, yarattı, sonra bana rahmetiyle muamele etti” demelidir. Rahmet, yarattıktan sonradır. Öncesinde aşk vardır, muhabbet vardır, sevmek vardır.
Peki, Allah kimi sevdi?
Tabi ki kendini sevdi; çünkü sen yoktun. Sonrasında Allah kendisine ayna olacak, kendisinin sıfatlarını, isimlerini üzerinde gösterebilecek halifeyi; yani Âdem’i yarattı. Âdem; olmayan şey, yokluk demektir. Olmayan şey o zaman da yoktu, şimdi de yoktur. O halde kim vardır? -Allah vardır. Peki, yarattığı nedir? -Zatıyla, sıfatıyla tecelli ettiği nurudur. Sana yaptığı bütün muamelesi, sana verdiği varlığı onun rahmetinin eseridir. Seni yaratıp, sonra da yok edebilirdi. Sana ebedi bir hayat, ebediyet vermeyebilirdi; ama seni bir varlık yaptı, sonra da sana ebediyet verdi. Bu, Allah’ın rahmetinin sonucu, rahmetinin eseridir; çünkü o, rahman ve rahimdir.
El hamdu lillâhi rabbil âlemin: “Övme ve övülme âlemlerin rabbi olan Allah içindir, Allah’a aittir.” Bunu nasıl okuyalım ki bizi yaratan rabbimizle aramızdaki perde kalksın?
Ya rabbi! Sen âlemlerin rabbisin, sen benim rabbimsin, sen beni yaratansın. Bana zatınla, sıfatınla tecelli edip beni yoktan yaratansın. Bana kendinden hayat, varlığınla varlık, sıfatlarınla sıfat verensin. Kendi üzerimden sana hamd ediyor, seni övüyorum. Bana yaptığın her muamelede sana hamd ediyor, seni övüyorum. Bin sefer, yüz bin sefer hataya düşsem de, çamura düşsem de beni kaldırıyorsun. Sen övgüye, hamd edilmeye layıksın. Beni övmek istiyorsun, bunun için de bana peygamberleri, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i, kitapları, Kur’an’ı göndermişsin. Benim kaybetmemi değil kazanmamı istiyorsun. Sen hamde, övülmeye layıksın. Hiçbir varlık, hiçbir beşer kendisine karşı yapılan bunca saygısızlığı affetmez, edemez. Eğer bana hatamla, kusurumla, günahımla, yanlışımla muamele etmiş olsaydın benim bin kere, yüz bin kere yok olmam, yüz bin kere cehenneme gitmem gerekirdi; ama sen hamde, övülmeye layıksın. Bir sefer “ya rabbi! Beni mağfiret et, estağfirullah” dediğimde beni affediyor, mağfiret ediyor, yanlışımı olmamış kabul ediyorsun; çünkü sen övgüye, hamde layıksın. Övülmek bir tek sana layıktır; çünkü sen âlemlerin rabbisin, sen benim rabbimsin. Hiç kimse, hiçbir şey senden bana daha yakın olamaz; çünkü sen her anda benimle olan, beni varlıkta tutan, bana gördüren, işittiren, söylettiren, dilettiren, irade ettiren, sevdirensin. Hayatım, varlığım seninledir, ben zaten seninleyim. Sensiz zaten bir varlığa sahip değilim. Sensiz zaten hiçbir şey yoktur. Ne ki var, onun varlığı seninledir; çünkü hayy ve kayyum olan, varlığı varlıkta tutan, ona ruh veren, can veren, onda ruh olan, can olan, diri olan sensin; çünkü sen âlemlerin rabbisin, çünkü sen benim rabbimsin.
Er rahmanir rahîm: “Sen rahman ve rahimsin.” Bütün varlığa karşı merhamet edensin. Zatında rahman olarak, merhametli olarak muamele edensin. Sana iman edeni, seninle olmak isteyeni, seni isteyeni, sana âbd olmak isteyeni, seni görmek isteyeni, bütün varlıkta, bütün âlemlerde, bütün mahlûkatta senin hamdını göreni, sana hamd etmeyi isteyeni, seni hamd edeni rahmetinin içine alıp, rahmetinle ona muamele edensin.
Maliki yevmid dîn: “Sen din gününün sahibisin.” Sen din gününün meliki ve malikisin. Sen benim melikim ve malikimsin, sahibimsin. Sen bende hükmedensin, benimle hükmedensin. Ben sana aidim, benim bana ait bir varlığım yoktur; çünkü benim malikim ve melikim sensin. Benim irademin, dinimin, hayatımın, varlığımın, ilmimin sahibi sensin. Benim sahibim sensin ya rabbi!
İyyâke na’budu: “Ben yalnız sana âbd oluyorum.” Yaratmış olduğun hiçbir mahlûkata karşı bir zerre bile olsa âbdiyet hissetmiyorum. Ne ki varsa, sana aittir, senin mülkündür. Mülk hiçbir şeye sahip olamaz. Senden başka hiç kimsede ne bir güç, ne bir kuvvet, ne de bir kudret vardır. Bütün güç, kuvvet, kudret senindir. Mülk senindir, melik sensin, hüküm sahibi, mülkün maliki sensin. Benim malikim, bana hükmeden, bana emreden sensin. Sen dilemezsen göremem, işitemem, bilemem, dileyemem, sevemem; çünkü benim malikim, sahibim, melikim, bana hükmeden sensin. Yalnız sana âbd oluyorum, yalnız seni seviyorum; çünkü sevilmeye layık olan sensin. Seni istiyorum, senin beni sevmeni, senin sevdiğin gibi olmayı istiyorum. Seni seviyorum, seni seninle seviyorum. Sen olmazsan zaten ben olamam. Olmayan şey nasıl sevebilir! Seni ancak seninle sevebilirim, seni seninle seviyorum.
İyyâke nesta’în: “Seni istiyorum.” Seninle olmak istiyorum. Kendimde vehmi bir varlık görmek istemiyorum; çünkü seninle görmek, seninle işitmek, seninle bilmek, seninle tutmak, seninle yürümek, seninle dilemek, seninle sevmek istiyorum. Seni istiyor, seninle olmayı istiyorum. Gerçek, hak olan sensin. Senden başka hak yoktur, hak sensin, gerçek sensin. Eğer bende bir varlık varsa o sana aittir, onu sana teslim etmek, seninle olmak, senin olmak istiyorum. Sana âbd olmak, sana teslim olmak istiyorum. Öyle ki seninle görebileyim, seninle işitebileyim, seninle sevebileyim, seninle olabileyim.
İhdinâs sırat-el mustakim: “Beni sırat-el mustakime hidayet et (ya rabbi)!” Çünkü sırat-el mustakimde sen varsın. Ben sırat-el mustakimde olmazsam sana gelemem, sana âbd olamam, seni sahibim olarak, malikim ve melikim olarak göremem, rahmetini üzerimde tadamam, sana hamd edemem. Bütün bunlar için benim sırat-el mustakimde olmam gerekir. Senden sırat-el mustakimi istiyorum ya rabbi! Bu hali yaşayan kulların halini, onlarla beraber olmayı istiyorum ya rabbi! Öyle ki ayağım kaymasın, öyle ki delalete düşmeyeyim, gazabına uğramayayım.
Peki, gazap ve delalet nedir?
Gazap da, delalet de Allah’tan ayrı olmak, ayrı kalmak, Allah’a âbd olamamak, sırat-el mustekimde olmamak, Allah’ın kendisine nimet verdiği kullarla beraber olmamak, Allah’ı din gününün sahibi olarak anlamamak, yaşamamak, tatmamaktır. Allah ile olmamak, Allah’ın melik ve malik olduğunu tatmamak, yaşamamaktır. Allah’ı rahman ve rahim olarak bilmemek, anlamamak, bunu tatmamak, yaşamamaktır. Allah’a hamd edememek, Allah’ı övememektir, dolayısıyla övülmeye de layık olmamaktır.
Bu yüzden ne dememiz gerekir?
“Ya rabbi! Seni istiyoruz. ‘İyyâke na’budu ve iyyâke nesta’în’; yalnız sana âbd oluyor ve yalnız seni istiyoruz. Bunun için senden istiyoruz ya rabbi! Gönlümüzü Kur’an’ınla nurlandır ya rabbi! Kur’an’ın hürmetine ya rabbi! Kur’an’ı kendisine inzal ettiğin, indirdiğin Resulullah’ın hürmetine ya rabbi! Hayatımızı Kur’an ile nurlandır ya rabbi! Kur’an’ı bize arkadaş eyle, dost eyle ya rabbi! Hayatımıza nur eyle, ışık eyle ya rabbi! Kabirde bize arkadaş eyle, dost eyle ya rabbi! Kıyamet gününde bize arkadaş eyle, şefaatçi eyle ya rabbi” dememiz gerekir.
Biri Fatiha’yı böyle okursa Allah ile arasında nasıl perde kalabilir! Biri kendi varlığından, aklından, ilminden kurtulursa Allah ile arasında perde kalır mı? -Kalmaz. Manevi şeyin perdesi de manevidir. Demek ki Allah’a vuslat Kur’an’la, Fatiha’yla yapılıyormuş.
Diyelim ki Allah bizi huzura alıp; nimetlerini bir bir saysa; “buna karşılık sen ne yaptın, haydi anlat” dese ne yapmamız gerekir? -Allah ne yapacağımızı günde yirmi sefer, kırk sefer bize tekrarlattırarak öğretmiştir; yani yapacağımız şey Fatiha’yı okumaktır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz miraçta “ettehiyyâtu lillâhi vesselavat; bütün tahiyyeler, bütün övgüler sana aittir ya rabbi” diye cevap vermişti. Allah bize de nasıl cevap vermemiz gerektiğini öğretmiştir.
Allah bizi huzuruna aldığında Fatiha’yla vereceğimiz cevap?
El hamdu lillâhi rabbil âlemin: “Hamd senin içindir ya rabbi! Hamde, övgüye layık olan sensin. Benim övülecek bir şeyim yoktur ya rabbi! Ben senin aciz, günahkâr, hatalı, kusurlu kulunum ya rabbi; çünkü övülmeye layık olan, subhan olan sensin. Ben acziyetimi itiraf ediyorum. Senin subhanlığını, hamde, övülmeye layık olduğunu, subhan olduğunu ikrar ediyorum. Ben ise senin yaratmış olduğun aciz kulunum; çünkü sen âlemlerin rabbisin, beni yaratansın ya rabbi!
Er rahmanir rahîm: “Sen rahman ve rahimsin.” Bana rahmetinle muamele et ya rabbi; çünkü ben sana böyle iman ettim. İman ettim ki sen rahman ve rahimsin. Ben de senin rahmetini umuyorum ya rabbi!
Maliki yevmid dîn: “Sen din gününün sahibisin ya rabbi!” Beni bütün yaptıklarımdan hesaba çekeceğini bilerek yaşadım, öyle yaşamaya çalıştım. Yanlış yaptım, eksik yaptım; ama sen maliki yevmiddîn, meliki yevimiddînsin, dolayısıyla sen benim sahibimsin, melikim ve malikimsin ya rabbi! Bana dilediğin gibi muamele edersin ya rabbi!
İyyâke na’budu ve iyyâke nesta’în; ben hayatımda yalnız sana âbd oldum ve yalnız seni istedim. Senden başka tarafa dönmedim, sevdiğim, istediğim yalnız sensin ya rabbi!
Böyle söylediğimizde acaba rabbimizden nasıl bir cevap alırız!
İşte kulun, Allah’ın huzurunda Allah’a cevabı Fatiha’ymış. Bu yüzden Fatiha’sı olmayanın vuslatı olmaz. Fatiha’sı olmayan biri vuslata, Allah’ın huzuruna hazır değil, layık değildir. Biri ölünce huzurda Fatiha’yı okuyabilirse kurtuluşa erer. Burada Fatiha’yı okuyamayanlar orada okuyamazlar. Burada okuyabilenler zaten okumaya alışmıştır, dolayısıyla orda da okurlar. Demek ki Allah, kulunu namazla günde beş sefer huzura alıp Fatiha’yı okutarak öldükten sonraki huzura hazırlıyormuş. Biri sürekli Fatiha’yla huzura çıkmış, sürekli huzura hazırlanmışsa zaten huzura hazırdır. Bu yüzden o büyük güne Fatiha’yla hazırlanalım, hazır olalım.
Allah hepimizi o güne hazırlıklı kılsın inşallah! Bizi huzurunda mahcup etmesin inşallah!
Allah hepinizden razı olsun.
