close

EL EVVEL

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber nüzul sırasına göre Allah’ın isimlerini anlamaya çalışıyorduk. Geçen sohbetimizde Eş Şakir ismini anlamaya çalışmıştık. Bu sohbetimizde ise Allah’ın El Evvel ismini anlamaya çalışacağız inşallah.

İyice anlaşılsın diye devamlı tekrar ediyorum, bir daha söyleyeyim. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; İnne lillâhi tis’un ve tis’îne ismen: “Allah’ın 99 ismi vardır.” Ve men ehsâhâ: “Kim onları tahsil ederse.” Fe kad dahele cenneh: “Cennete girdi”798 buyurmuştur. Allah’ın 99 ismini tahsil etmek isimleri ezberleyip söylemek değildir. Tahsil etmek; onu iyice anlamak, kavramak, iman etmek ve o isimlerin üzerimizde ahlaka, amele dönüşmesi demektir.

Allah’ın El Esmau’l Husna’sı, güzel isimleri bir kulun üzerinde tecelli ederse; yani kul El Esmau’l Husna’yı tahsil ederse Allah’a yeryüzünde halife olur, Allah’ın güzelliğiyle güzel olur, güzelliğini Allah’tan almış olur. Kul, güzelliğini Allah’tan almazsa Allah’ın güzelliğinden mahrum kalır, dolayısıyla şeytana, nefsine, hevasına tabi olmuş olur, böylelikle rabbinin güzelliğini de rabbini de kaybeder.

Peki, kulun, Allah’ın isimlerini nasıl tahsil etmesi gerekir?

Allah, rahman ve rahimdir. Bu durumda kul rahman ve rahim olmazsa; yani merhamet etmezse bunun sonucunda merhametsiz olur, dolayısıyla zalim olur. Aynı şekilde Allah kerimdir. Kul kerim olmazsa cimri olur. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “cömert, Allah’a yakın, peygambere yakın, cennete yakındır. Cimri de şeytana yakın, cehenneme yakındır”799 buyurmuştur. Bu yüzden kul, Allah’ın güzelliğiyle güzelleşmeyince güzel olmaz, çirkinleşir. Gönül cennete dönmeyip çirkinleşince ve Allah’ın nuruyla nurlanmayınca kararır, zulmette, karanlıkta kalır, dolayısıyla kötü yere; yani cehenneme layık olur.

Allah’a iman denince sadece “ben, Allah’a, Allah’ın zatına iman ettim” demekle iş bitmez. Zaten bu şekilde iman etmeyen hiç kimse yoktur. Yahudiler de, Hristiyanlar da bu şekilde iman ediyorlar. Aynı şekilde müşrikler de Allah’ı kabul ediyordu; ama Allah’ı rahman olarak kabul etmiyordu. Yani mesele; Allah’ın zatıyla beraber Allah’ın isimlerine iman etmektir.

Rabbimizi tanımazsak iman edemeyiz. İman etmezsek o halde başka neye iman edersek edelim imanımız Allah’a iman olmaz. Bu yüzden hep beraber rabbimizi güzel isimlerinden, El Esmau’l Husna’sından tanımaya sonra bu isimlerle nasıl isimlenmemiz gerektiğini anlamaya, ardından her bir isme iman edip o isimlerle ahlaklanmaya çalışıyoruz.

Şimdiye kadar 82 ismi anlamaya çalıştık. Bu sohbetimizde Allah’ın El Evvel ismini anlamaya çalışacağız inşallah. Evvel ismi nüzul sırasına göre 83. İsimdir. Aynı zamanda El Esmau’l Husna sohbetlerimizin 6. Cildinin son sohbetidir. Böylelikle bu sohbetle beraber rabbimizin toplam 83 ismini ayetlerde geçtiği gibi anlamış olacağız inşallah.

Allah ayet-i kerimede Huvel evvelu vel âhiru: “O, evvel ve ahirdir.” Vez zâhiru vel bâtın: “(O) Zahir ve batındır.” Ve huve bi kulli şey’in alîm:800 “Ve o her şeyi her şeyle bilendir” buyurmuştur.

Her şeyi bilmek farklıdır, her şeyi her şeyle bilmek farklıdır. İnsan bir şeyi bilmek için bakar, görür, inceler, içini açar, anlamaya çalışır, böylelikle o eşya hakkında bilgi sahibi olur; ama Allah’ın bilgisi böyle değildir. Allah her şeyi her şeyin kendisiyle bilir. Bu yüzden Allah ayette ve huve bi kulli şey’in alîm: “Ve o her şeyle her şeyi bilendir” buyurdu. Ayet böyle değil de Ve huve alâ kulli şey’in yahut Ve huve ilâ kulli şey’in alîm: “O her şeyi bilir” olarak gelseydi o zaman mana Allah her şeyi her şeyle bilendir manasına gelmez sadece her şeyi bilir manasına gelirdi; ama Allah öyle buyurmadı. Bunun yerine bi kullî şey’in: “Her şeyi her şeyle bilir” buyurdu.

Her şeyi her şeyle bilmek demek ne demektir?

Biri başka birine baktığında onu sadece dışarıdan bilir; ama kendini bilirken kendisiyle, varlığıyla kendini bilir. İnsan nasıl ki kendini kendinde biliyorsa ve bu bilgisi başkalarının onu bilmesi gibi değilse İşte, Allah’ın her şeyi her şeyle bilmesi de bildiği şeyi dışardan bilmesi değil o şeyi kendisiyle bilmesidir.

İki türlü ilim vardır. Biri husuli ilim öbürü huzuri ilimdir. Husuli ilim, hâsıl olan ilimdir; yani insanın sonradan çalışıp elde ettiği ilimdir. Huzuri ilim ise kendini kendisiyle, hakikatiyle, rabbiyle bilmektir. Bu yüzden bir kul kendi hakikatine erdiğinde rabbini asla unutmaz; çünkü rabbi her anda onunla beraber olduğu için kul kendi hakikatine vardığında artık rabbiyle beraber olmuş olur. Böylelikle kendini unutmadığı, her anda kendini bildiği, tattığı gibi rabbini de o şekilde bilir, tadar ve asla unutmaz. Böyle bir kul her anda Allah’ın huzurundadır; çünkü kendini artık onunla bilir, onunla vardır!

Allah hadis-i kutside buyurur; “kulum kendisine farz kıldığım ibadetlerle en güzel şekilde bana yaklaşır. Sonra diğerleriyle yaklaşmaya devam eder (Allah için yaptığımız her şey Allah’ın diğerleri diye kastettiği nafile sınıfına girer). Kulum bana yaklaştıkça beni sever, o beni sevince ben de onu severim. Ben bir kulumu sevdiğimde o kulum benimle görür, benimle işitir, benimle bilir, benimle tutar, benimle yürür, benimle diler, benimle sever.”801 Demek ki Allah’a yakınlığımızın ölçüsü muhabbetimizin artmasıymış!

Böyle olan biri artık, Allah iledir, artık husuli bir ilimle değil huzuri bir ilimle rabbini bilir, dolayısıyla rabbiyle beraberdir, rabbinin tecellisini her zerresinde tadarak bilir. O artık kendisi için ‘be’ harfinin kullanılacağı zattır; yani o artık bi âlimdir: “Âlim iledir.” Allah ile bilir. Allah’ın bilgisi kulun bilgisine benzemez. Bu yüzden kul, Allah ile bilince bildiği hakikat olur.

Allah bütün isimlerinden kullarına mutlaka tattırır; yani kendini kullarına isimleriyle tanıtır. Allah kendini hangi ismiyle kuluna tanıtırsa kul o isimde âlim olur. Bunun için şart; farzlara sarılmak sonra diğerlerine, nafilelere devam etmektir. Aynı şekilde Allah’ı sevmektir, Allah’ın da kulunu sevmesidir. Allah, kulunu sevince ona isimleriyle, güzelliğiyle tecelli eder ve kul artık Allah ile olur. Artık onun konuşması da, susması da, alması da, vermesi de Allah iledir; yani hayatı Allah iledir. Artık her şeyi Allah içindir, Allah iledir.

Her bir ismi anlatırken o ismin kulda, insanda nasıl tecelli ettiğini kısaca anlatmaya çalıştık. Evvel ismini anlamaya çalışırken de Allah’ın evvel olmasının ne demek olduğunu aynı şekilde Evvel isminin kulda nasıl tecelli edeceğini anlamaya çalışacağız inşallah.

Allah kendisini tanıtıp “Allah evveldir, Allah ahirdir” derken kulunun seviyesine göre hitap edip konuşmuştur. Aklımıza evvel olarak her ne geliyorsa bilelim ki Allah ondan da evveldir; ama akıl bunu anlayamaz. Bundan sonra durur; çünkü aklın bir sınırı vardır. Evveli anlamaya çalışırken de mutlaka sona varır. Bu yüzden kulun evvel derken, ilk derken bilmesi lazım ki Allah aklına gelen her şeyden öncedir, Allah onu da yaratmıştır. Aynı şekilde Allah ahirdir. İnsanın aklına son olarak her ne geliyorsa ondan sonra yine Allah vardır. İnsanın anlama seviyesi buna yetmediği için kendini zorlamaması gerekir.

Allah evveldir demek evveli olmayan demektir. Allah ahirdir demek de sonu olmayan, ahiri olmayan demektir. İnsan için bir evvel, bir de ahir vardır. İnsanın evveli de ahiri de Allah’tır. Kula düşen; kendini anlamak, tanımaktır, rabbini bilip rabbini tanımaktır. Kendi evveliyetini, kendi sonunu, kendi ahirini bilip anlamaktır. Anlayıp ona göre yaşamak, ona göre tedbir almaktır.

Allah ayet-i kerimede Ellezîne izâ esâbethum musîbetun: “O kimseler ki onlara bir musibet isabet ettiğinde (bir sıkıntı yaşadıklarında).” Kâlû: “Derler ki.” İnnâ lillâhi ve innâ ileyhi râciûn:802 “Biz Allah’tan geldik ve yine Allah’a döneceğiz” buyurur.

Musibet gelince böyle söylemelerinin sebebi nedir?

Çünkü onlar bu dünyada yolcu olduklarını bilirler. Bu yüzden musibetlerle karşılaştıklarında “bunlar önemli değil ben dünyada yolcuyum, rabbimden geldim ve dönüşüm rabbimedir. Hayat bir yolculuktur ve ben rabbime gidiyorum, yaşadıklarımın hepsi bir imtihandır. Ben bu musibeti önemsemiyorum, benim önemsediğim rabbime nasıl varacağım, nasıl gideceğimdir. Ben rabbime gidiyorum, rabbime dönüyorum” derler.

Bir kul böyle söylediğinde yaşadığı musibet her ne olursa olsun kulun karşısında küçülür; çünkü kul yaratılışın gayesini anlamıştır. Allah’tan geldiğini ve Allah’a gideceğini biliyordur. Böyle anlamayanlar hayatı ebedi hayatmış gibi anlar, zanneder, dolayısıyla bir şeylerin peşinden koşar, koşuşturur.

Kul kendi iradesiyle Allah’a dönmez, rücu etmez, Allah’a koşmaz, varmaz, vasıl olmazsa ölümle Allah’a zaten gidecek, dönecektir. Ölümle herkes Allah’a döner. Mesele; ölmeden evvel Allah’a dönmektir. Allah’a rücu’ edip vasıl olmak, kavuşmaktır. Bütün veliler, bütün Allah dostları ölmeden önce Allah’a rücu’ etmiş, Allah’a vasıl olmuştur.

İmtihanı, evveliyetimizi anlayabilmemiz için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “Allah ruhları bir karanlık içinde yarattı sonra onlara nurundan saçtı. Bu nuru alanlar said oldu, saadete erdi; alamayanlar da şaki oldu, şekavette kaldı (yani eşkıya oldu)”803 buyurmuştur. Allah akla, anlayışa hitap ediyor. Kulu anlasın diye izah ediyor. Allah’ın nuru; El Esmau’l Husna’sının, güzelliğinin nurudur.

Âlimlerimiz bu hadisi anlamaya çalışırken “orda nuru alanlar saadete ermiş, alamayanlar şaki olmuştur. Bu yüzden her şey olup bitmiştir” demiş ve insanın ahiretini kadere bağlamışlardır. Aklını kullanmak böyle değildir. Bu, akıl işi değildir, akılla anlaşılmaz. Allah katında zaman ve mekân yoktur; çünkü Allah zamansız ve mekânsızdır.

Aslında bu hadis aynı zamanda kaderin sırrını açıklıyor. Daha iyi anlaşılması için hadisi izah edeyim.

Allah ruhları bir karanlık içinde yarattı demek; Allah onu perdeledi, kendini bilememe karanlığında bıraktı demektir. İnsan dünyaya gelirken kendini bilmez. Bu karanlık onun varlık karanlığı, beden karanlığıdır. Bu öyle bir karanlık ki insan artık kendisini dahi göremez.

Allah, nurundan saçtı demek ise bu nuru her anda saçmaya devam ediyor manasına gelir. Allah her bir kul için ömrü boyunca nurunu saçmaya devam eder. Bu nuru alanlar said, alamayanlar da şaki olur. Kul her “rabbim” deyip Allah’a dönüşünde, itaat edip secde edişinde bu nuru alır. Aynı şekilde Allah’ı her unutuşunda Allah’tan yüz çevirmiş olur, dolayısıyla bu nuru alamaz. Yoksa bu bir anda olup biten bir iş değildir. Allah için ne geçmiş ne gelecek vardır, her şey bir andır. Allah katında zaman ve mekân olmadığından dolayı Allah için bir an olan şey bizim için bir ömürdür. Allah kendisi için bir an olan o anı bizim için açar, genişletir. Bu yüzden ruhların nuru alıp veya almama anı bizim için şu an yaşadığımız zamandır. Bizden öncekiler için bu an geçmiştir, sonrakiler içinse gelecektir. Bu hadisi böyle anlamamız gerekir.

Allah’ın isimlerini veya ayetleri izah ederken anlaşılmayan bir durum olursa sohbetin sonunda arkadaşlar anlamadıkları yeri sorsun. Daha detaylı bir şekilde açıklarız inşallah.804

Evet, Allah ruhları bir karanlık içinde yarattı. Sonra bütün ruhlara nurundan saçtı. O nurdan alanlar said, almayanlar şaki oldu. İşte biz şu anda Allah’ın nurunu saçtığı andayız. Şu anda kendimizi bilememe tanıyamama, tadamama karanlığı, zulmeti içindeyiz. Allah da bize nurunu saçıyor. Bu nuru almak istiyorsak o halde bize düşen; Allah’a dönmek ve rabbimizle beraber olmaktır.

Allah ayet-i kerimede mü’minler için “mü’minlerin Kıyamet günü nurları vardır. Nurları önlerinden ve sağlarından onları aydınlatır. Münafıklar onlara der ki: Acele etmeyin, biz de sizin nurunuzdan istifade edelim. Onlara (münafıklara) ‘geriye dönün de gidin nur arayın (nur dünyada vardı burada nur yok)’ denilir. Sonra Allah mü’minlerle münafıkların arasına kapısı olan bir set, bir sur çeker. Onun içinde rahmet, dışında da azap vardır”805 buyurur. Bu nur mü’minlerin dünyadayken aldığı nurdur. Demek ki herkes dünyadayken nurlanıyormuş, nuru burada alıyormuş.

Nuru alanlar said olur ve rabbinin güzelliğini kazanır, almayanlar da şaki olur ve rabbinin güzelliğini kaybeder.

Dediğim gibi; bizler için Allah’ın nurunu saçtığı o an şimdi içinde bulunduğumuz andır. Dileyen bu nuru alır, said olur ve saadete erer; dileyen de Allah’tan yüz çevirir ve bu nuru almaz. Böylelikle karanlıkta, şekavette kalır, şaki olur, eşkıya olur ve kaçar. Dünyadayken bu nuru kazanamayanların Kıyamet günü nuru olmaz. Az önce okuduğumuz ayetten de anlaşıldığı gibi Allah onların münafık olduğunu buyurdu.

Allah’ın Evvel, Ahir, Zahir ve Batın isimlerinin geçtiği ayetleri hep beraber anlamaya çalışırsak “Allah evveldir, ahirdir, zahirdir, batındır, her şeyle her şeyi bilendir” derken Allah’ın ne demek istediğini daha iyi anlarız inşallah.

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Sebbehe lillâhi mâ fissemâvâti vel ard: “Göklerde ve yerde her ne varsa Allah’ı tesbih eder.” Sebbehe kelimesi Arapça’da “aktı” manasına gelir. Bu durumda göklerdeki ve yerdeki her şeyin rabbini tesbih etmesi demek; rabbinin kendisine verdiği vazifeyi layıkıyla yerine getirmesi ve itiraz etmemesi demektir. Ve huvel azîzul hakîm:806 “O, aziz ve hakimdir.” Yani bütün izzet, bütün şeref, bütün güç, bütün kudret Allah’a aittir. Bununla beraber Allah her neyi yaparsa yapsın yaptığı her şeyde mutlaka bir hikmeti, bir muradı vardır. Bize düşen; her şeyin tesbihini anlamaya çalışıp rabbimizi tesbih etmek ve rabbimizin yolunda akmaktır. Rabbimizin yolunda akarsak rabbimize gideriz.

Lehu mulkus semâvâti vel ard: “Göklerin ve yerin mülkiyeti onundur (Allah’a aittir).” Yuhyi ve yumît: “(O) Diriltir ve o öldürür.” Ve huve alâ kullî şey’in kadîr:807 “Ve o her şeye kâdirdir.” Mülkten her neyi görürsen gör, o, Allah’a aittir, onu Allah yaratmıştır. Her şey onun emrinde, hükmündedir ve onu tesbih eder.

Huvel evvelu vel âhiru vez zâhiru vel bâtınu ve huve bi kullî şey’in alîm:808 “Evvel olan, ahir olan, zahir olan, batın olan odur ve o her şeyi her şeyle bilendir.” Açıkta görünen her ne varsa odur. Aynı şekilde görünmeyen her ne varsa odur, o apaçıktır, buyurdu Allah. Apaçık olan Allah, isimlerini kendisinden ayırmadı. Bu yüzden görünen her ne varsa Allah’ın isimlerinin tecellisinden ibarettir.

“Sen bunu anlayamazsın, onun önceliği ve sonralığını anlayamazsın. Sen sadece onun tecelli ettiği şeyi anlarsın, yarattığını anlarsın. Görünmeyen bir şeyi anlamaya çalışırken de ancak görünenle kıyaslayıp onu öyle anlayabilirsin” dedi Allah.

Huvellezî halakas semâvâti vel arde fî sitteti eyyâm: “O, gökleri ve yeri altı günde (altı safhada) yarattı.” Altı gün altı safha demektir. Summestevâ alel arş: “Sonra arşa istiva etti.” Hükmünü arştan verdi. Ya’lemu mâ yelicu fil ardi ve mâ yarucu minhâ: “(O) Yere her ne girerse ve ordan her ne çıkarsa onu bilir.” Yani bir tohum yere düştüğünde de yeşerdiğinde de onu bilir. Allah yerin dibine her gireni ve yerden her çıkanı bilir. Ve mâ yenzilu mines semâi ve mâ ya’rucu fîhâ: “(O) Gökten her ne inerse ve ordan her ne çıkarsa onu bilir.” Ve huve meakum eyne mâ kuntum: “Her nerede olursanız olun o sizinle beraberdir.” Vallâhu bimâ te’melûne basîr:809 “Allah yaptıklarınızı görür.” O sizinle beraberdir, dolayısıyla her ne yaparsanız yapın sizi görür. Allah kendini tanıtıyor ve kuluna olan yakınlığını anlatıyor.

Lehu mulkus semâvâti vel ard: “Göklerin ve yerin mülkü onundur, ona aittir.” Ve ilallâhi turceul umûr:810 “Bütün işler Allah’a döndürülür.”

Allah’ın her şeyi bilmesi farklı her şeyden haberdar olması farklı aynı şekilde bütün işlerin, emirlerin ona döndürülmesi farklıdır. Bütün işler, bütün emirler ona döndürülür demek sonucun, son emrin mutlaka Allah’a ait olması demektir. Her halükarda sonuç itibarıyla Allah’ın emri geçerlidir. Herkes kendine göre bir hesap yapar; ama mutlaka Allah’ın da bir hesabı vardır ve her ne iş olursa olsun geçerli olan Allah’ın hesabıdır. Yaşanan durumlarda onun emri, muradı gerçekleşir. Bu yüzden her ne olursa olsun o doğrudur ve güzeldir, olması gereken odur. Bunun dışında “şu şöyle olsaydı” dersek “bu emir bize ait olsun” demiş oluruz.

Daha önce söylemiştim, iyice anlaşılması için bir daha söyleyeyim.

Allah, insana imkân verip “kulum! Bugün akşama kadar her ne dua etsen kabul edeceğim. Ne istiyorsan söyle” derse mutlaka herkes kendi seviyesine göre bir dua eder. İşin hakikatini, özünü anlamayan, en güzel düşünen biri iyi niyetiyle “ya rabbi! Herkes iman etsin, hiç kimse kimseye düşmanlık yapmasın, bütün insanlar zengin olsun, bütün hastalar iyileşsin, hiç kimse hasta olmasın” der. Ya da insanlardan bir kısmını ayırıp sadece onlar için kendince hayır duada bulunur. Kısacası herkes mutlaka kendine göre bir şeyler ister.

Bu hitaba karşılık kim Allah’tan her ne isterse istesin sonuç itibariyle istekleri doğru olur mu? -Elbette ki olmaz. Rabbini gerçek manada tanıyan ve bütün işlerin, bütün emirlerin sonunun Allah’a vardığını, son emrin Allah’a ait olduğunu bilen biri böyle söylemez; çünkü işi yapanın Allah olduğunu ve Allah’ın her şeyde, her bir kul üzerinde muradı olduğunu, Allah’ın her bir kul için dünyanın değil ebedi hayatının hesabını yaptığını bilir.

Allah dünya için “bir günlük, yarım günlük hayat”811 demiş ahiret için ise “asıl hayat ahiret hayatıdır, ebedi hayattır.”812 “Asıl hayat Allah katındadır”813 buyurmuştur. Dünyaya gelenler, ebedi hayatı kazanmaya gelmiştir. Bu yüzden Allah her bir kulunu imtihan ederek onlara kazanmaları için imkân verir.

Allah, kullarını neyle imtihan eder?

Karanlık olmadan aydınlık, küfür olmadan iman anlaşılmaz. Şeytan olmadan doğruyla yanlış, hakla batıl anlaşılmaz. Allah ayet-i kerimede; “Allah dileseydi insanları tek bir ümmet yapardı”814 “Allah dileseydi bütün insanlar iman ederdi”815 buyurmuştur. Yani iman etmeniz konusunda tercihi size bıraktım. Bununla beraber size sonucun ne olduğunu da söyleyeyim. Sonuç olarak “insanların çoğu iman etmez”816 “insanların çoğu şükretmez”817 “insanların çoğu akletmez”818 “insanların çoğu cehennemliktir.”819 Sen bunu değiştiremezsin, bir kere bunu bil, buyurdu Allah.

Allah; kendini, rabbini, hakikatini bilen birine “ne değiştirmemi istiyorsan söyle değiştireyim” deyip bu imkânı verse o kul sadece “hâşâ, ya rabbi! Bir çöpün yerini bile değiştirmeni isteyemem. Bir kul olarak, âbd olarak dua etmek başka senin işine karışmak başka şeydir. Ben senin işine karışmam. Sen neyi nereye koymuşsan en güzeli, en doğrusu odur. İnsanın kazanması için en güzel, en büyük imkân odur” der. Böyle bir kul hiçbir şeye dokunmaz. Hiçbir şeye dokunmaz derken Allah’ın hükmüne, takdirine itiraz etmez; ama Allah’ın kendisine emrettiklerini de bütün çabasıyla, gayretiyle yapmaya çalışır.

Allah peygamberinden insanları davet etmesini istemiş820 peygamber de bütün çabası ve gayretiyle davet etmiştir. Peygamberin vazifesi kulları Allah’a davet etmektir. Yoksa sonuç yine Allah’a aittir; çünkü Allah ayet-i kerimede “hidayeti Allah verir, sen hidayet verici değilsin (senin vazifen davet etmektir)”821 buyurmuştur. Peygamber kendi vazifesini yapar ve vazifesini yaparken Allah’ın işine karışmaz, “ille de herkes iman etsin” demez, diyemez; çünkü iman kulun tercihiyledir, başkasının onun adına tercih yapmasıyla iman olmaz. Bu yüzden sen sevdiklerine hidayeti veremezsin, buyurdu Allah.

Herkesin kendine bakması, rabbine bakması lazım. Hiç kimse kulluğunu yapmaya çalışırken hiçbir şekilde Allah’a itiraz edemez. Son emir sadece Allah’ındır, sadece onun hükmü gerçekleşir. Hal böyleyken hiç kimse “benim gibi olsun” deyip böyle bir umuda kapılmasın. Allah kimseye uymaz, kimse gibi yapmaz.

Yûlicul leyle fîn nehâr: “Geceyi gündüzün içine sokar.” Ve yûlicun nehâre fîl leyl: “Gündüzü de gecenin içine sokar.” Ve huve alîmun bi zâtis sudur:822 “Ve o, göğüslerin özünde olanı bilendir.” Herkesin fikrini, düşüncesini, niyetini bilendir. Kul onu ne kadar gizlerse gizlesin Allah onu bilendir; çünkü onunla beraberdir.

Allah geceyi gündüze, gündüzü de geceye çevirir. Bunu hem zahiri hem de manevi olarak yapar. İnsan bir, karanlık çöker gibi sıkıntıdadır, sıkıntıya düşer bir de karanlık açılıp aydınlık gelir gibi feraha kavuşur. Bunun ikisini de Allah yapar. O, göğüslerde gizli olanı bilendir. Allah senin neye sıkıldığını, senin için neyin gece olduğunu, neyin gündüz olduğunu bilendir.

Sohbetimiz esnasında okuduğumuz ayetlerde Allah hep kendini, hükmünü, hükümranlığını, mülkün sahibi olduğunu, göklerde ve yerde her ne varsa kendisine ait olduğunu, her şeyin kendisini tesbih ettiğini; yani emrine itaat ettiğini aynı şekilde işin sonunun kendisine varacağını, dönüşün kendisine olacağını anlattı. Bundan sonraki ayetlerde ise kuluna ne yapması gerektiğini anlatıyor.

Âminû billâh: “Allah’a iman edin.” Ve resulihî: “Resulüne de (iman edin).” Allah’ın resulünün iman ettiği gibi iman edin. Ve enfikû mimmâ cealekum mustahlefîne fîhi: “(Allah) Sizi her neye halife kılmışsa onu infak edin.” Allah’ın emrinize verdiklerini infak edin. İnfak etmeyi sadece malımızdan vermek olarak anlamamamız lazım. Aynı şekilde imanımızı, ilmimizi, Allah’ın bize verdiği hikmeti, bununla beraber Allah’ın bizde tecelli ettiği bütün güzel isimleriyle güzel isimlerini infak etmemiz gerekir. Fellezîne âmenû minkum: “Sizden iman edenler.” Ve enfekû: “(Söylediğim gibi) İnfak edenler.” Lehum ecrun kebîr:823 “Onlar için büyük bir ecir (büyük bir mükâfat) vardır.”

Ve mâ lekum lâ tu’minûne billâh: “Size ne oluyor ki Allah’a iman etmiyorsunuz?” Yani size ne oluyor ki Allah’ı her şeyden, kendinizden, canınızdan çok sevmiyorsunuz! Ve resulu yed’ûkum li tu’minû bi rabbikum: “(Allah’ın) Resulü sizi rabbinize iman etmeye davet ettiği halde (size ne oluyor ki rabbinize iman etmiyorsunuz)?” Fe kad eheze mîsâkakum: “Oysaki (Allah) sizden (iman edeceğinize dair) söz almıştı (misak almıştı).” İn kuntum mu’minîn:824 “Eğer siz mü’minseniz.” Eğer iman etmişseniz Allah’a verdiğiniz sözü yerine getirin.

Nasıl?

Allah’ın seni halife kıldıkları şeyleri infak ederek sözünü yerine getir; çünkü verdikçe alırsın; yani birine merhamet edince Allah rahman ve rahim ismiyle sana tecelli eder, dolayısıyla Allah’ın merhametini hak edersin. Aynı şekilde birini sevince Allah sana Vedud ismiyle, İlah ismiyle tecelli eder ve Allah’ın sevgisini kazanırsın. İnsanlara ikram edince de Allah sana Kerim ismiyle tecelli eder yine kazanırsın. Dünyaya Allah ile alışveriş yapmaya gelmişiz. Bu yüzden Allah için her ne yaparsak yapalım mutlaka kazanırız.

Huvellezî yunezzilu alâ âbdihî âyâtin beyyinât: “O (Allah) kuluna apaçık ayetler indirmiştir.” Bu ayetleri neden indirmiştir? Li yuhricekum minez zulumâti ilân nur: “Sizi karanlıklardan nura çıkarmak için.” Karanlıklardan nura çıkarmak, karanlıklardan nurun içine daldırmak için ayetleri indirmiştir. Karanlıklardan çıkınca nurun içine girmiş olursun. Bu da ancak Allah’a dönmekle olur. Allah’ın ayetleriyle Allah’a dönünce Allah’ın nurunun içine girersin. Sohbetimiz sırasında Allah’ın bize şu anda nurunu saçtığını bu nuru alanların said, almayanların şaki olduğunu söylemiştik. İşte, Allah’a döndüğümüzde o nuru alırız. Ve innellâhe bikum le raûfun rahîm:825 “Muhakkak ki Allah sizin için rauf ve rahimdir.” Allah size rıfk ile, yumuşaklıkla ve rahmetiyle muamele eder. Bu onun rahmetidir.

Ve mâ lekum ellâ tunfikû fî sebîlillâh: “Size ne oluyor, niye Allah yolunda infak etmeyesiniz ki!” İman etmişseniz o halde niye Allah yolunda infak etmeyesiniz ki! Ve lillâhi mîrâsus semâvâti vel ard: “Göklerin ve yerlerin mirası (sonuçta) Allah’ın değil midir?” Sonuçta Allah’ın size verdiklerini Allah’a teslim etmeyecek misiniz! Onlar Allah’a ait değil midir! Bu durumda niye Allah yolunda harcayıp hakikisini almayasınız ki! Bu hitap sahabeyedir. Lâ yestevî minkum men enfeka min kablil feth: “Sizden fetihten önce (Mekke’nin fethinden önce) harcayanlarla (sonrakiler) bir olmazlar.” Ve kâtele “Ve savaşanlar.” Ulâike a’zamu dereceten minellezîne enfekû min ba’du ve kâtelû: “Daha sonra (fetihten sonra iman edip) savaşanlardan derece itibarıyla üstündürler, onların üzerindedirler (onlar bir olmazlar).” Ve kullen vaadallâhul husnâ: “Allah hepsine de güzelliği va’detmiştir.” Hepsine Allah’ın güzelliği vardır, Allah onlara kendi güzelliğinden güzellik va’detmiştir. Vallâhu bi mâ ta’melûne habîr:826 “Her neyi yaparsanız Allah ondan haberdardır.”

Men zellezî yakridullâhe karden hasena: “Kimdir, o ki Allah’a güzel bir borç verecek?” Allah’a güzel bir borç verecek olan kimdir. Kim, Allah’a güzel bir borç vermek ister! Fe yudâifehu lehu: “(Versin ki Allah) Onu onun için artırsın.” Ve lehû ecrun kerîm:827 “Bir de ona kerim bir ecir vardır.” Allah kendi yolunda verilen her şeyi kendisine borç verilmiş olarak kabul eder. Biri Allah için verdiğinde Allah o verdiği şeyi onun için arttırır. Bir de ona kerim bir ecir, şerefli bir mükâfat verip onu kerim kılar. Onun ücreti kerim bir ücrettir, kerim olmaktır.

Yevme teral mû’minîne vel mû’minât: “O gün (Kıyamet günü) mü’min erkekleri ve mü’min kadınları görürsün ki.” Yes’â nûruhum beyne eydîhim ve bi eymânihim: “Önlerinden ve sağlarından nurları (peşlerinden) koşar.” Yürüdüklerinde nurları onların peşinden koşar. Bu nur kendilerine ait nurdur, onların önünü ve sağını aydınlatır. Buşrâkumul yevme cennâtun tecrî min tahtihâl enhâru halidîne fîhâ: “O gün müjdeniz altlarından ırmaklar akan cennetlerdir ki orada ebedi olarak kalırlar.” Onlar o gün cennetle müjdelenirler. Zâlike huvel fevzul azîm:828 “İşte büyük kurtuluş, büyük saadet budur.” Bunu kazanan büyük saadete ermiştir.

Yevme yekûlul munâfikûne vel munâfikât: “O gün münafık erkekler ve münafık kadınlar derler ki.” Lillezîne âmenû: “İman edenlere (derler ki).” Nurları önlerinden ve sağlarından kendilerini aydınlatıp koşan kimselere derler ki: Unzurûnâ nektebis min nûrikum: “Bize bakın (bize nazar edin)! Biz de sizin nurunuzdan alıp istifade edelim.” Kîlerciû verâekum fel temisû nûrâ: “Onlara denir ki: Arkanıza dönün de nur arayın.” Geriye dönün de bu nuru arayın sözünü mü’minler söylemiyor. Allah ayeti beyan ederken “mü’minler dedi ki” buyurmadı, bunun yerine “onlara denir ki (onlara hitap edilir)” buyurdu. Bu yüzden cevabı mü’minler vermiyor. Evet, mü’minlerle beraber olan bu münafıklara “nur burada yok, nur dünyadadır. Gidebiliyorsanız gidin bu nuru oradan alın” denir.

Fe duribe beynehum bi sûr: “Onların aralarına bir sur çekilir.” Mü’minlerle o münafıklar arasına bir sur çekilir. Lehu bâbun bâtınuhu fîhir rahmeh: “Onun (o surun) bir kapısı vardır. Onun içinde rahmet vardır.” Ve zâhiruhu min kıbelihil azâb:829 “Ve onun dışında da azap vardır.” Münafıklar azap içinde, mü’minler de rahmet içinde kalır. Münafıkların karanlıkta kalması artık kendilerine azap olur.

Yunâdûnehum: “Onlara nida ederler.” E lem nekun meakum: “(Münafıklar mü’minlere bağırıp derler ki) Biz sizinle beraber değil miydik?” Bu sefer mü’minler onlara cevap verir. Kâlû belâ ve lâkinnekum fetentum enfusekum: “Derler ki: Evet (siz bizimle beraberdiniz, aynı yerde bulunuyorduk, hatta aynı topluluk içinde, aynı cemaat içinde bulunuyorduk) ama siz kendi kendinizi fitneye düşürdünüz.” Fitne imtihan demektir. Mü’minler o gün münafıklara “kendi kendinizi fitneye düşürdünüz” derler.

Münafıklar dünyadayken kendilerini nasıl fitneye düşürmüştür?

Ve terebbestum vertebtum ve ğarretkumul emâniyy: “Siz gözetlediniz (bahane aradınız, kusur aradınız, eksik aradınız, yanlış aradınız) sonra şüpheye düştünüz (kendi kendinizi şüpheye düşürdünüz sonra o şüpheleriniz) kuruntularınız sizi aldattı.” Yani, Allah’ın nurunu almaya çalışmanız gerekirken, derdinizin Allah’ın rızası olması gerekirken boş şeylerle meşgul olup kendi kendinizi kandırdınız sonra o şüpheleriniz, kuruntularınız da sizi aldattı. Hattâ câe emrullâh: “Size Allah’ın emri gelinceye kadar.” Yani size ölüm gelinceye kadar böyle yaptınız. Ve ğarrakum billâhil ğarûr:830 “O aldatan (şeytan) sizi Allah hakkında bile aldattı.” Allah hakkında bile şüpheye düştünüz, vesveseye düştünüz. Siz bizimle beraberdiniz; ama böyle vesveselerin, şüphelerin peşinde koştunuz. Kazanmaya çalışmak yerine şeytanla meşgul oldunuz, şeytanın peşinden koştunuz, derler.

Fel yevme lâ yû’hazu minkum fidyeh: “Bugün artık sizden herhangi bir fidye kabul edilmez.” Ve lâ minellezîne keferû: “Aynı şekilde kâfirlerden de (fidye kabul edilmez).” Sizle kâfirler aynı oldunuz, dedi Allah. Bunlar sözde mü’min ve Müslümandır; ama münafık olmuşlar! Münafık olduklarından haberleri yoktur! Me’vâkumun nâr: “Sizin yeriniz (sizin varacağınız yer) ateştir (cehennemdir).” Hiye mevlâkum: “O (ateş) sizin yardımcınızdır, dostunuzdur.” Ateş sizin mevlanızdır.

Ateş neden onların mevlası oluyor?

Çünkü dünyada onunla meşgul oldular; yani Allah’ı zikretmeleri gerekirken başka şeyleri zikrettiler. Aynı şekilde Allah’ın güzelliğini tefekkür etmeleri gerekirken vesveseyle, şüpheyle, boş şeylerle uğraştılar. Ve bi’sel masîr:831 “O ne kötü dönüş yeridir!” Cehennem, ateş ne kötü bir dönüş yeridir!

E lem ye’ni lillezîne âmenû: “İman edenler için daha vakit gelmedi mi?” Neyin vakti? En tehşea kulûbuhum li zikrillâh: “Allah’ın zikrine karşı kalplerinin yumuşama (vakti gelmedi mi)?” Allah’ın zikrine, ayetlerine karşı kalplerinin yumuşama vakti gelmedi mi! Allah bu hitabı kıyamete kadar gelecek olan bütün mü’minlere yapmıştır. “Allah Allah” deyip zikretmek, Allah’ı unutmamak, her anda Allah’ın hesabını yapıp “rabbim bu konuda neyi emretmiş, nasıl yaparsam rabbim benden razı olur” demek zikirdir. Aynı şekilde Allah’ın her bir ayeti zikirdir; çünkü Allah Kur’an için zikir demiştir. Bu yüzden ayetteki zikir kelimesi hem “Allah Allah” demeyi hem de Kur’an’ı kapsar. Evet, mü’minlerin Allah’ın zikri için kalplerinin haşyet duyma zamanı gelmedi mi! Haşyet duyup kalplerinin yumuşama zamanı gelmedi mi! Ve mâ nezele minel hakk: “Bir de (Allah’tan) gelen bu hakka karşı (kalplerinin yumuşama zamanı gelmedi mi)?”

Ve lâ yekûnû kellezîne ûtul kitâbe min kabl: “(Mü’minler) Kendilerine daha önce kitap verilenler (Yahudi ve Hristiyanlar) gibi olmasınlar.” Onların kendi kitaplarına, Allah’ın zikrine karşı kalpleri katılaştı. Mü’minler de böyle olmasınlar, böyle yapmasınlar. Fe tâle aleyhimul emedu fe kaset kulûbuhum: “Onların (o ehli kitabın) üzerinden uzun zaman geçti de (onun için) onların kalpleri böyle kasvetleşti (katılaştı).” Mü’minler böyle olmasın. Ve kesîrun minhum fâsikûn:832 “Bunun için onların çoğu fasık oldu.” Allah’ın kitabına, zikrine karşı kalpleri katılaştığı için fasık oldular, cehennemlik oldular. Mü’minler de böyle olmasın, böyle yapmasınlar, buyurdu Allah.

İ’lemû ennellâhe yuhyil arda ba’de mevtihâ: “Bilin ki Allah yeryüzünü ölümünden sonra diriltir.” Kad beyyennâ lekumul âyât: “(Allah) Size ayetlerini böyle beyan edip açıklıyor ki.” Leallekum ta’kılûn:833 “Akledesiniz (aklınızı kullanasınız) diye.” Allah yeryüzünü ölümünden sonra nasıl diriltiyorsa aynı şekilde vahyini de gönüllere indirip gönülleri, maneviyatı diriltir; yani insanı vahyiyle, zikriyle diriltir. Bu yüzden kalbiniz Allah’ın zikrine karşı katılaşmasın. Kalplerinizin hâlâ yumuşama zamanı gelmedi mi, buyurdu Allah.

İnnel mussaddikîne vel mussaddikât: “Muhakkak ki sadakatini ispatlamak için sadaka veren erkekler ve sadaka veren kadınlar.” Ve akradullâhe kardan hasena: “Allah’a güzel bir borç verenler.” Yudâafu lehum: “(Verdikleri) Onlara kat kat ödenir.” Ve lehum ecrun kerîm:834 “Onlara kerim, şerefli bir mükâfat vardır.”

Vellezîne âmenû billâhi ve rusulihî: “O kimseler ki Allah’a ve resulüne iman etmişlerdir.” Ulâike humus sıddîkûne veş şuhedâu inde rabbihim: “İşte onlar rablerinin katında sıddıktırlar ve şehittirler.” Onlar şehittir, şahittirler. Lehum ecruhum ve nûruhum: “Onlar için ecir vardır ve onların nuru vardır.” Vellezîne keferû ve kezzebû bi âyâtinâ: “O kimseler ki ayetlerimizi inkâr ettiler ve yalanladılar.” Ayetlerimizi yalan saydılar; yani hiç dinlememiş, onu anlamamış gibi yaptılar. Ulâike ashâbul cahîm:835 “İşte onlar da ateşin arkadaşıdırlar (cehennemin arkadaşıdırlar).”

İ’lemû ennemâl hayâtud dunyâ leibun ve lehvun: “Bilin ki dünya hayatı oyun ve eğlenceden ibarettir.” Ve zînetun: “Ve süsten (ibarettir).” Ve tefâhurun beynekum: “Birbiriniz arasında övülmek için bir araçtır.” Ve tekâsurun fîl emvâli vel evlâd: “Mal ve evlat çoğaltmadan ibarettir.” Bu neye benzer? Ke meseli gaysin a’cebel kuffâre nebâtuhu: “Bunun misali çiftçilerin ektiği ekine benzer ki o yeşerdiğinde onların hoşuna gider.” Summe yehîcu: “Sonra (o ektiği şeyler) kurur.” Sonbahar gelir ve ekinler kurur. Fe terâhu musferra: “Sonra görürsün ki sararmış (sapsarı olmuş).” Summe yekûnu hutâmâ: “Sonra (kurur) çer çöp haline gelir.” Dünya hayatı da böyledir. Allah dünya hayatına misal verdi. Allah’a iman etmişsek o halde bizim de bakışımızın böyle olması gerekir. Ve fîl âhıreti azâbun şedîd: “Ahirette şiddetli bir azap vardır.” Sen dünyanın peşinden böylesine koşar, çiftçilerin yaptığı gibi onu büyütmeye çalışırsan sonuçta göreceğin şey ahirette şiddetli bir azap olur. Böyle yaparak şiddetli bir azabı ekip biçtin demektir. Bunun dışında bir tercih yapacaksan. Ve magfiretun minallâh: “Allah’tan bir mağfiret vardır.” Ve rıdvân: “Bir de (Allah’ın) rızası vardır.” Sana düşen; Allah’ın seni mağfiret etmesini istemek ve onun rızasının peşinde koşup rabbini kendinden razı etmektir. Ve mâl hayatud dunyâ illâ metâul gurûr:836 “İşte dünya hayatı sadece övülmeden ve (övülerek, övünerek) aldanmaktan (aldatılmaktan) başka bir şey değildir.” Kendi kendini aldatmaktan başka bir şey değildir.

Sâbikû: “Müsabaka edin (yarışın).” Ne için? İlâ magfiretin min rabbikum: “Rabbinizden mağfirete ermek için.” Rabbiniz sizi mağfiret etsin, günahlarınızı olmamış gibi silsin diye müsabaka edin, yarışın. Ve cennetin arduhâ ke ardıs semâi vel ard: “Genişliği yerle gök kadar olan cennet için (yarışın).” Uıddet lillezîne âmenû billâhi ve rusulihî: “(Allah o cenneti) Allah’a ve resulüne iman edenler için hazırlamıştır.” Allah bunu onlara va’d etmiştir. Zâlike fadlullâhi yû’tîhi men yeşâ’: “Bu, Allah’ın faziletidir, onu dilediğine, dileyene verir.” Bu, Allah’ın ikramıdır. Kim isterse onu alır. Dünyanın peşinden koşanlar onu alamaz! Vallâhu zûl fadlil azîm:837 “Allah büyük fazlın (büyük lütfun) sahibidir.”

Mâ esâbe min musîbetin fîl ard: “Yeryüzünde hangi musibet olursa olsun.” Ve lâ fî enfusikum: “Aynı şekilde sizde (üzerinize hangi musibet gelirse gelsin).” İllâ fî kitabin min kabli en nebraehâ: “Biz onu yaratmadan önce bir kitapta yazmışız.” Hem deprem, fırtına gibi dünyaya gelen afetleri hem de insana gelen her musibeti daha önce bir kitapta yazmışız, buyurdu Allah. İnne zâlike alâllâhi yesîr:838 “Bu, Allah’a göre kolaydır.” Size zor gibi gelebilir; ama Allah’a göre kolaydır.

Allah bunu neden söylediğini de beyan eder. Li keylâ te’sev alâ mâ fâtekum: “Elinizden çıkana üzülmeyesiniz.” Ve lâ tefrahû bi mâ âtâkum: “Size verilenle de (size verdiklerimizle de) şımarmayasınız (diye).” Bunu size ferahlayıp şımarıklık yapmayasınız diye söylüyorum.

“Başına her ne gelirse gelsin mutlaka bir kitapta yazılıdır ve o senin için yazmış olduğum imtihandır. Kaybettiklerine ve başına gelenlere üzülmeyesin diye bunları sana açıklıyorum. Aynı şekilde kazandığın her şeyi ben sana yazmış, takdir etmişim, bu yüzden başına geliyor. Bununla kibirlenmeyesin, büyüklenmeyesin, şımarıklık yapmayasın, başkalarına karşı üstünlük taslamayasın diye bunları sana beyan ediyorum” buyurdu Allah.

Vallâhu lâ yuhıbbu kulle muhtâlin fehûr:839 “Allah kendini öven (beğenen, böbürlenen) hiç kimseyi sevmez.” Her neyden dolayı olursa olsun kibirlenme, böbürlenme! Böyle yaparsan rabbini, rabbinin sevgisini kaybedersin.

Ellezîne yebhalûn: “O kimseler ki cimrilik ederler.” Ve ye’murûnen nâse bil buhl: “İnsanlara da cimriliği emrederler.” Yani “Allah yolunda harcama, Allah yolunda sarf etme, insanlara yardım etme, kimseye destek olma sonra fakir olursun, yoksul olursun” deyip insanlara cimriliği emrederler. Ve men yetevelle: “Kim (böyle yapıp) yüz çevirirse.” Kim böyle yapıp Allah’tan yüz çevirirse. Fe innellâhe huvel ganiyyul hamîd:840 “Muhakkak ki Allah ğaniyy ve hamiddir.”

Allah ğaniyydir; hiç kimseye ihtiyacı yoktur. Allah “kullarıma infak et” diyorsa buna muhtaç olduğu için değil kullarına ikram etmeyi dilediği için bunu emrediyor. İnfak etmek insan için gereklidir, insana lazımdır. İnsanın kazanması için infak etmesi gerekir. Yoksa Allah zaten ğaniyy ve hamiddir. Hamde, övülmeye layık olandır. Bu yüzden cimrilik yapan, cimriliği tavsiye eden biri; Allah’a hamd etmedi, onu övemedi, nimeti Allah’tan bilmedi, dolayısıyla rabbinden yüz çevirip kaybetti demektir.

Evet, Allah evveldir. Allah önce kendini anlattı sonra kulunun kendisine döneceğini anlattı. Hem evvel hem ahir olan Allah’tır. Dolayısıyla insanın, Allah’tan geldiğini bilip Allah’a gideceğini bilmesi gerekir. Allah okuduğumuz ayetlerde insanın yolculuk esnasında neler yapması ve dünya hayatını nasıl yaşaması gerektiğini, aynı şekilde hiçbir konuda cimrilik yapmamasını ve Allah’ın nurunu dünyadayken kazanması gerektiğini anlattı. Birileri mü’minlerle beraber olsa bile Allah’ın nurunu kazanmazsa Kıyamet günü Allah’ın rızasını, nurunu kazananlar onlardan ayrılır ve onlar münafık olarak cehenneme gider, buyurdu.

Bu yüzden dünyadayken rabbimizi unutmayalım, her anda rabbimizin hesabını yapalım. Öyle ki Kıyamet günü nurumuz önümüzden ve sağımızdan sa’y etsin, peşimizden koşsun, önümüzü aydınlatsın ve bizi cennete taşısın, cennete götürsün. Yoksa o karanlıkta cehenneme yuvarlanırız.

Evet, hep beraber Allah’ın El Evvel ismini anlamaya, rabbimizi onun kendisini tanıttığı gibi tanımaya çalıştık. Bu sohbet vesilesiyle Allah’tan gelip yine Allah’a döneceğimizi idrak eder ve hayatımızı dünyada bir yolcu gibi durarak yaşarız inşallah.

Allah hepimizi Evvel ismine iman edenlerden eylesin. Evveliyetini Allah’tan bilenlerden, Allah ile olanlardan eylesin inşallah. Allah bizi Allah’a varacağına, Allah’ın huzuruna çıkacağına, Allah’a vasıl olacağına iman edenlerden ve Allah’a vasıl olanlardan eylesin inşallah.

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Buhârî, Deavat, 68. VII, 169 ↩
  2. Tirmizî, Birr, 40 /1961 ↩
  3. Hadîd /3 ↩
  4. Buhârî, Rikak 38 ↩
  5. Bakara /156 ↩
  6. Tirmizi, İman,18 (Hadis No: 2644); Ahmed b. Hambel, Müsned, II. 176. ↩
  7. Pir Muhammed Hüseyin (r.a.) Hazretleri “esma sohbetlerini” dergâh mescidinde halka açık yaptığı için sohbet sonunda kendisini dinleyenlerden sorusu olanlara cevap verir ve sohbette anlaşılmayan hiçbir yerin kalmaması için sorular kısmına bilhassa özen gösterirdi. ↩
  8. Hadîd /12-13 ↩
  9. Hadîd /1 ↩
  10. Hadîd /2 ↩
  11. Hadîd /3 ↩
  12. Hadîd /4 ↩
  13. Hadîd /5 ↩
  14. Mu’minûn /113 ↩
  15. Ankebût /64 ↩
  16. Âl-i İmrân /14 ↩
  17. Hud /118 ↩
  18. Yûnus /99 ↩
  19. Ra’d /1 ↩
  20. Bakara /243, Neml /73, Mü’min /61 ↩
  21. Ankebût /63, Mâide /103 ↩
  22. A’râf /179 ↩
  23. Nahl /125, Kasas /87, Hacc /67 ↩
  24. Kasas /56 ↩
  25. Hadîd /6 ↩
  26. Hadîd /7 ↩
  27. Hadîd /8 ↩
  28. Hadîd /9 ↩
  29. Hadîd /10 ↩
  30. Hadîd /11 ↩
  31. Hadîd /12 ↩
  32. Hadîd /13 ↩
  33. Hadîd /14 ↩
  34. Hadîd /15 ↩
  35. Hadîd /16 ↩
  36. Hadîd /17 ↩
  37. Hadîd /18 ↩
  38. Hadîd /19 ↩
  39. Hadîd /20 ↩
  40. Hadîd /21 ↩
  41. Hadîd /22 ↩
  42. Hadîd /23 ↩
  43. Hadîd /24 ↩