Aşk Âşık Maşuk 17.Bölüm
EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM
Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.
Aşk, Âşık, Maşuk’u, Allah’ı neden sevmemiz gerektiğini anlattık. Geçen sohbette de kendimizi tanıyalım, kim olduğumuzu bilelim diye insanı anlamaya, anlatmaya çalıştık. Bu sohbetimizde de biraz kardeşlikten, infaktan, yardımdan bahsedeceğiz inşallah.
Kulun öncelikle dünyaya neye geldiğini, ne yapması gerektiğini, kendisini yaratan rabbinin kendisinden ne istediğini anlaması gerekir.
Allah bizden ibadet değil âbdiyet ister; çünkü ibadet, âbd olmanın aracıdır. Yaratılışın gayesi; ibadet etmek değil Allah’a âbd olmaktır. Âbd olmak da her anda ibadette olmak demektir. Yani ibadet etmek araç, âbd olmak ise amaçtır. Bunu Allah söylüyor.
Allah ayeti kerimede; Ve mâ halaktul cinne vel inse illâ li ya'budûn:525 “Ben cinleri ve insanları yalnız bana âbd olsunlar diye yarattım” buyurur. İbadet etsinler diye değil âbd olsunlar diye yarattım, dedi Allah. Bu âbdiyetin, bu kulluğun her anda olması gerekir. Allah her anda nasıl emretmiş, nasıl istiyor, nasıl seviyorsa öyle yapmaya çalıştığımızda Allah’a âbd olmayı kabul etmiş, âbdiyetimizi de, kulluğumuzu da yapmış oluruz. Allah’ı unuttuğumuz her anda da kendi kafamıza göre ya da birilerine göre hareket ederiz, dolayısıyla o anda kulluğu kabul etmemiş oluruz; yani kendi kendimize ya da başkalarına göre hareket eder, düşünür ve yaşarız.
Hepinizin bildiği gibi Suriyeli kardeşlerimiz dünyanın her tarafına hicret etmeye, daha doğrusu kaçmaya çalışıyor. Birçoğu da Türkiye’ye, Diyarbakır’a gelmişlerdir. Onların da kendilerine göre korkuları, endişeleri vardır. Bununla beraber bugün haberlerde Diyarbakır’da Suriyeli sekiz kişilik bir ailenin donmak üzereyken hepsinin hastaneye kaldırıldığını izledik, bu arada yapılan röportajda komşuların; “elimizden gelen yardımı yapmaya çalışıyoruz ama bizim de gücümüz bu kadardır” dediklerini izledik.
Göründüğü kadarıyla onlar yardımı ellerinden geldiği kadar gerçekten de yapıyorlardı; ama bir yerde biri soğuktan donar ya da açlıktan ölürse bütün şehir halkı bundan sorumlu olur. Bu yüzden herkes etrafındakilere yardım etme konusunda birbirini haberdar etmek zorundadır. İnsanlar kardeştir; yani insanlar mü’min olmadan önce birbirlerinin insan kardeşidir.
Herkes imanı; kendi çabasıyla, gayretiyle, cehdiyle, cihadıyla; yani bileğinin hakkıyla kazanır. İman öyle anadan, babadan, atadan miras kalan bir nimet değildir. Birinin imanı kazanabilmesi için önce Allah’a teslim olmayı kabul etmesi; yani İslam’a girip “ben de Allah’a teslim oluyorum” demesi gerekir; ama sadece böyle söylemesi de yetmez.
Peki, sonra ne yapması gerekir?
Allah’a teslim olduğunu ispatlamak için bütün çabasını, gayretini sarf etmesi, Allah neyi emretmişse onu yapmaya çalışması lazım ki imanını, islamını ispatlamaya çalışsın, İslam’a girmiş olsun. Bunun sonucunda da Allah onun gönlüne iman nurunu indirir.
Kişi kafasına göre bir hayat yaşayınca, kafasına göre bir fikir beyan edince değil Allah’a, peygambere, Allah’ın vahyine göre çabasını, gayretini sarf edip, gerekeni yapınca, Allah’a teslim olduğunu gösterince iman nuru onun kalbine iner.
Bir kul herhangi bir yerde Allah’a itaat etmez, resulüne tabi olmazsa bu durumda “Allah bilmiyor, peygamberi bilmiyor, ben biliyorum” demiş olur. İster konuşurken, ister bir şey yaparken, ister düşünürken olsun Allah’tan ve resulünden başka bir fikir beyan ederse o kişi Allah’ı ve resulünü beğenmemiş, kabul etmemiş, Müslüman ve mü’min olamamıştır. Bu her zaman ve herkes için böyledir. Allah bize akıl vermiştir, bu yüzden kendimize dönüp böyle olup olmadığımıza bakmamız gerekir.
Bir kul kendisini yaratan rabbi için “o bilmiyor, ben biliyorum” diyorsa ondan daha akılsız, daha beyinsiz, daha ahmak, daha küstah hiç kimse var mıdır! O kim olursa olsun, ne olursa olsun, ondan daha saygısız kimse yoktur. Bu yüzden kul denince; Allah’a iman eden, Allah’a teslim olan, “rabbim Allah’tır ve ben Allah’a teslim oldum” deyip bunu gerçekten hayatına geçirenleri, hayatını bir mü’min gibi yaşayanları anlamak gerekir.
Allah ayeti kerimede; “Hepiniz, hep beraber Allah’ın ipine sımsıkı sarılın, parçalanıp parça parça olmayın. Allah’ın üzerinizdeki nimetini düşünün, tefekkür edin.” buyurur. Allah’ın ipi Kur’an’dır. Ayetin devamında ise; “daha önce siz birbirinizi tanımazken, birbirinize düşmanken Allah sizin kalplerinize yakınlık, sevgi, ülfet verdi. Onun bu nimeti sayesinde kardeşler oldunuz, mü’min kardeşi oldunuz. Siz bir ateş çukurunun kenarındayken o sizi kurtardı” buyurur.
Siz ateş çukurunun kenarındayken, cehenneme yuvarlanmak üzereyken Allah sizin gönlünüze bu sevgiyi, ülfeti, yakınlığı vererek size bu ikramı yaptı ve sizi kurtardı; yani sizin gönlünüz birbirine bağlı değilse, kardeş olamamışsanız, birbirinizi sevmiyorsanız, bu sevginizi ispatlayamıyorsanız o ateş çukuruna, cehenneme yuvarlanırsınız dedi Allah. Allah size bu sevgiyi, yakınlığı, ülfeti vererek sizi birbirinize sevdirip, yakınlaştırarak sizi ateş çukurunun; yani cehennemin kenarından kurtardı.
Allah ayetin devamında; “Allah size ayetlerini böyle açıklıyor ki hidayete eresiniz diye”526 buyurur. Yani böyle yaparsanız hidayete ermeyi umabilirsiniz. Yoksa; hidayete eremez, Allah’ın yoluna girmiş olmazsınız. Kardeş olun, bir ve beraber olun, parçalanmayın, hep beraber Allah’ın ipine, hakka sarılın, dedi Allah.
Mü’min doğru bakar. Mü’min sadece işin yüzeysel tarafına, görünen tarafına bakmaz, arkasına da bakar; yani biri bir şey söylediğinde, bir şey yaptığında onun niyetine de bakıp; “bunun niyeti, derdi nedir, bunun bu tavrı, bu hareketi Allah’ın emrine, vahyine uygun mudur, değil midir, bu böyle yaparken Allah’a göre kazanıyor mu, kaybediyor mu, tefrika mı yapıyor yoksa birleştiriyor mu” der. Biri insanları birleştirmiyor, tefrika yapıyorsa, insanları cehenneme davet ediyordur.
Mü’minler kardeşse o halde bir ve beraber olmalıdırlar; çünkü Allah ayeti kerimede; Ve lâ teferrakû:527 “Parçalanmayın (bölünmeyin, birbirinizden ayrılmayın)” buyurur. Bunu Allah emretmiştir. Biriyle bir sorunumuz varsa o kim olursa olsun onunla konuşup sorunumuzu halletmemiz lazım; ama parçalanmayalım, bölünmeyelim, her kafadan bir ses çıkmasın.
Mesela siyasi partilere baktığımızda her kafadan bir ses çıkar. Biri; “biz haklıyız” der, öteki; “bizim partimiz haklıdır” der öbürleri ise; “biz parti kurduk, daha güzel şeyler yapıyoruz” derler. Hani siz kardeştiniz, kardeşlik bu muydu, birlik ve beraberlik bu muydu? Sen Allah’ın rızasını, ebedi hayatını kazanmaya gelmedin mi, sen böyle mi kazanıyorsun; yani bölüp parçalayarak mı kazanacaksın? Sen kendi gönlüne bakıp; “rabbim benden ne istiyor” demiyor musun? Tabi ki demiyorsun, eğer deseydin böyle yapamaz, endişe ederdin.
Tefrika yapanlar imanı, kardeşliği, birliği ve beraberliği kaybeder, dolayısıyla fitne çıkarmış olur. Allah ayeti kerimede; “fitne, adam öldürmekten daha beterdir”528 buyurur; çünkü fitne çıkaran biri bir kişinin değil birçok kişinin kanına girip, birçok kişiye sıkıntılar yaşatarak onların gönlünü cehenneme çevirir, dolayısıyla etrafına ateş saçar. Ne adına, kim adına yapılırsa yapılsın bu böyledir.
Bir yerde birlik, beraberlik, kardeşlik, muhabbet yoksa orada iman olmaz, orada Allah’ın hesabı yapılmaz.
Allah mutlaka hepimizi huzuruna alıp, bizi yaptıklarımızdan, konuştuklarımızdan, düşündüklerimizden hesaba çeker; çünkü her bir düşünce, her bir konuşma, her bir fiil, amel mutlaka bir imanın sonucudur, dolayısıyla Allah bize; “bak, senin imanın böyle bir imandır. Ben sana böyle mi iman et dedim!” deyip bizim imanımızı hesaba çeker.
Mü’min her anda Allah’ın hesabını yapıp, kul olduğunu, âbd olduğunu unutmayandır. Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “de ki: Size tek bir nasihatim var; nerede olursanız olun, ister tek başınıza, ister başkalarıyla beraber olun, Allah’ın huzurunda olduğunuzu unutmayın”529 buyurur. Sen hesabını başkalarına değil Allah’a vereceksin. Başkalarının seni övmesi, alkışlayıp takdir etmesi sana bir şey kazandırmaz; ama Allah seni överse ebediyen kazanır, hem dünyada hem ahirette cenneti bulursun; çünkü gönlün cennet olmuş olur. Bundan sonra bütün dünya bir olsa da sana bir zarar veremez.
İman edenler bütün faydaların Allah’tan geldiğini, zararların ise nefisten geldiğini bilir; ama iman etmeyenler zararı ve faydayı başka yerde ararlar.
Mü’min, doğru hüküm verebilmek için doğru bakmalı, doğru anlamalıdır. Birine haklı veya haksız derken bunu mutlaka Allah’a göre söylemelidir. Allah’a göre söylemiyorsa o kişi mü’min değildir. Böyleleri niye Allah’a göre söylemezler? -Çünkü kendi fikirleri vardır, kendilerini ilah zannederler.
Kardeşlik gereği kardeşlerimizin ihtiyaçlarını gidermemiz lazım, özellikle şimdi Suriyeli kardeşlerimizin bizim yardımımıza ihtiyaçları vardır. Bununla beraber kendi muhtaçlarımız da vardır, aralarında bir fark gözetmiyoruz. Nerede bir muhtaç varsa, yardıma ihtiyacı olan varsa Allah’ın emrine göre hep beraber onlara yardım etmeye çalışacağız inşallah. Allah ayeti kerimede; “yakın olanlara, miskin olanlara, yolda kalmış olanlara hakkını ver. Lüzumsuz yere malını saçıp savurma”530 buyurur. Yani Allah’ın emrettiği yere ver, buyurur.
Miskin; kitlenmiş, sükûn bulmuş kişidir, çabasını ve gayretini sarf etse de hiç bir şey yapamayan, dolayısıyla muhtaç olan demektir.
Peki, lüzumsuz yere saçıp savurma ne demektir?
Küçükten büyüğe hepimizin doğru bakması gerekir. Aç insanlar olduğu halde yemeği götürüp dökersek, evde bir parça ekmeği bile dışarı atarsak bu, saçıp savurmak olur. Hâlbuki yemeğimizi onlara yedirebiliriz, bu konuda hiçbir mazeret olmaz. Allah; “yakınlara, sana yakın olan fakirlere, miskinlere, yolda kalmışlara hakkını ver. Onların senin üzerinde hakkı vardır, saçıp savurma” buyurduysa saçıp savurmamamız gerekir.
İhtiyaç sahibi olan bu Suriyeli kardeşlerimiz bizim için yakındırlar; çünkü yakınımızdadırlar, miskindirler; çünkü yapabilecekleri bir şeyleri yoktur, bir de yolda kalmışlardır.
Allah ayeti kerimede; “muhakkak ki saçıp savuranlar şeytanların kardeşleridir. Şeytan ise rabbine karşı çok nankördür”531 buyurur. Nankörlük yapıp, saçıp savuran biri şeytanın kardeşi olur. Kişinin şeytanın kardeşi olmaması ve kendisindeki nimetlere şükredebilmesi için Allah yolunda infak etmesi gerekir.
Allah ayeti kerimede; “(eğer fakirlerden, miskinlerden, yolda kalmışlardan) yüz çevirmen gerekirse (onlar için bir şey yapamıyorsan, gücün bir şeye yetmiyorsa) onlar için rabbinden rahmet talep et, onlara güzel söz söyle. Muhakkak ki rabbinin rızkı geniştir, dilediğine de rızkı daraltır. O, kullarının halini görendir, herkesten haberdar olandır”532 buyurur. Yani Allah kime nasıl muamele ederse etsin o muamelesi bir imtihandır ve herkes imtihandadır.
Herkesin imtihanı ayrı ayrı, farklı farklıdır. İmtihan demek kazanma imkânı demektir. Suriyeli kardeşlerimiz memleketlerini terk etmek zorunda kalmışlarsa o halde onlar da bir imtihana tabi tutulmuşlardır.
Mesela arkadaşlarla beraber gidip Suriyeli kardeşlerimize gıda ve giyim yardımı dağıtmaya çalıştık. Birçoğu babasız kalmış, yetim olmuş ve orayı terk etmek zorunda kalmıştır. Onların imtihanı böyledir; ama bir de bizim imtihanımız vardır. Onlar eğer bizim memleketimize gelmişlerse Allah, kullarını bize göndermiş; “bakalım nasıl yapacaksınız, kardeşliğinizi nasıl göstereceksiniz” deyip bizi imtihana tabi tutmuştur.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, bizim için her zaman örnektir. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz Mekke’den Medine’ye hicret ettiğinde bir muhaciri bir ensarla; yani bir Medineliyle kardeş yapmıştı. Onlar da kardeşleriyle her şeylerini bölüşmüşlerdi.
Bu yüzden nerede bir fakir, bir miskin, bir yolda kalmış, bir yetim varsa o bizim kardeşimizdir. Elimizden geleni onun için yapmamız, hiçbir şey yapamazsak da evde olan ekmeğimizi onunla paylaşmamız gerekir. Kardeşlik bunu gerektirir. Zahiri kardeşimiz aç olursa onunla ekmeğimizi paylaşmaz mıyız? -Elbette ki paylaşırız. Bizi de Allah kardeş yapmışsa bu durumda ekmeğimizi onlarla paylaşmamız gerekmez mi! Bütün kardeşlerimiz bunun için seferber olmalı, herkes bulunduğu yerde tanıdıklarıyla görüşmeli, onlar için yardım toplamaya çalışmalıdır.
Daha önce altmışa yakın bir çadırda kalan Suriyeli kardeşlerimize gidip; “ne ihtiyacınız var” diye sorduğumuzda; “bizim yataklarımız, battaniyelerimiz, elbiselerimiz var; ama yiyeceğimiz yok, gıdaya ihtiyacımız vardır” diye cevap almıştık. Zaten çekilen kamera görüntülerinde elbiselerinin ne kadar olduğunu gördünüz, çocukların ayağında çorap yok, ona göre ne kadar elbiselerinin olduğuyla ilgili kararı siz verin.
Bu yardımı sadece 60 çadırlık Suriyeli kardeşlerimizin kaldığı yer için düşünmüyoruz, bu sadece bir başlangıçtır. Diyarbakır’da ne kadar Suriyeli kardeşimiz varsa veya buranın yerlisi olup da ihtiyaç sahibi kardeşimiz varsa hepsine tek tek ulaşacağız inşallah.
Bu yardımlar bir seferlik olmayacak, ihtiyaç sahiplerinin ismini not edip ayda bir sefer hepsine yardım edeceğiz. Bu yüzden bütün kardeşlerimizden yardım ve destek istiyoruz. Kardeşlerimizden öncelikle gönül desteklerini istiyoruz; yani gönülleri bizimle olsun; kardeşlerimiz “ben de sizinleyim, ben de bu işte varım. Ya rabbi! Ben de yardım etmek istiyorum” desin, böyle dedikten sonra isterlerse hiçbir şey yapmasınlar.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz; “hayra vesile olan hayrı işlemiş gibidir”533 buyurur. Mesela biri yardım için gidip birinden bir ekmek aldığında o ekmeği götürüp başka birine verdiğinde o bir ekmeği veren kişi kazandığı gibi aracı olan kişi de ekmeği vermiş gibi kazanır; ikisi de hayra vesile olduğu için aynı şeyi kazanır.
Bir memlekette bir kişi açlıktan veya soğuktan ölse bütün memleket ahalisi bundan sorumludur, hem de cinayet işlemiş gibi sorumludur. Onun için hiç kimse “ben bilemedim, ben anlamadım” diyemez. Bu yüzden herkes birbirine haber vermeli, birbirini haberdar etmelidir. Haberi alanın gücü neye yetiyorsa çabasını, gayretini ona göre sarf etmeli, gücü yetmiyorsa bunun için çareler aramalı, gücü yetenlere ulaşmaya çalışmalıdır.
Mesela bununla ilgili Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den bir olay anlatayım;
Sahabeden biri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e ihtiyacını arz ederek ondan yardım ister. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz o anda o sahabenin ihtiyacını temin edebilecek durumda değildir. Bunun üzerine o sahabeye;
-Falan sahabeye git, benden selam söyle. Senin ihtiyacını görsün, buyurur. O sahabeye gidince sahabe de onun ihtiyacını temin eder.
Sahabe, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e gelip;
-Ya Resulullah! İhtiyacımı gördüm, der.
Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz;
-İşte hayır böyle kazanılır. Ona vesile olduğum için ben de kazandım. Senin ihtiyacını gören de kazanmıştır,534 buyurur.
Sadece yardım edecek sahabeye gönderdiği için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de kazanmıştır. Mü’min böyle düşünmelidir; yani peygamberi gibi düşünüp hayra vesile olmalıdır. Bunu yaparken sadece Allah’ın rızasını düşünmeli; “rabbim benden razı olsun, rabbim beni imtihana tabi tutmuş, gereğini yapmalıyım, yapmazsam mesul durumda kalırım” demelidir. Bu yüzden bir cemaat olarak kardeşlerimizin gönlü bizimle beraber olursa yardımların devamı gelir.
Duanın mutlaka bir sırrı vardır. Allah; “bana dua edin, duanıza icabet edeyim”535 buyurur. Yani “sen dua edersen senin duana icabet ederim” dedi Allah; ama dua ettiğimiz halde Allah duamıza icabet etmiyorsa bu durumda duayı yapmamışız demektir. Allah ayeti kerimede; “Allah’ın va’di haktır (va’dinden dönmez). Allah’tan daha doğru sözlü kim vardır”536 buyurur. Yani Allah doğru söylemiştir, Allah duaları kabul edendir; ama biz duayı anlamamışız. Sadece elimizi açıp; “ya rabbi, ver” demek dua değildir; çünkü dua lafla olmaz. Duanın gönül, dil ve fiil ile birlikte olması gerekir.
Allah sana versin mi istiyorsun, yapman gereken şey; ihtiyacını büyütmektir. Sen; “ya rabbi! Bana ver, ben doyayım” dersen Allah sana doyacak kadar verir. Sen; “ya rabbi! Bana ver, ben kendi aileme bakayım” dersen Allah sana ona göre verir; ama bunu gönülden istemen gerekir. Bir de sen; “ya rabbi! Bana ver, bütün sülaleme bakayım” dersen Allah da sana ona göre verir ya da “ya rabbi! Bana ver, bütün bu mahalleye, bütün şehre ben bakayım” dersen bu sefer de Allah ona göre sana verir.
Eğer; “ya rabbi ver, Türkiye’de ne kadar ihtiyaç sahibi varsa hepsine ben vesile olayım, ben hizmet edeyim, senin rezzak olarak verdiğin rızkı ben ulaştırayım” dersen bu durumda Allah sana yine ona göre verir. Ya da “bütün dünyadaki Müslümanlara, mü’minlere, gayrimüslimlere rızkı ben ulaştırayım” dersen Allah sana bu duana göre rızık verir; ama bunu yapacak gücün de olmalıdır. Allah duanı kabul edip sana verirse bu rızkı onlara ulaştırabilmen gerekir; yani bunu ulaştırabilecek vasıfta kardeşlerin olmalıdır.
Bu yüzden “kardeşlerimizin gönlü bizimle beraber olsun” dedim. Kardeşlerimiz; “ben de bu yardımı yapmaya, dağıtmaya, toplamaya varım” demelidir. Yılbaşına bir ay kaldı, siz duanızı böyle yapın, bir dahaki seneye Allah nasip ederse bakın neler oluyor; ama yapmazsanız hiçbir şey de olmaz. Arkadaşlar ne demek istediğimi anlamıştır inşallah.
Bu yüzden büyük düşünüp, büyük olan Allah’tan büyük istemek lazım, hem de en büyüğünü istemek lazım. Biz yeter ki isteyelim, Allah verir; çünkü Allah’ın va’di vardır. Eğer duamız doğru olur, samimi olursa Allah bize verir. Yoksa elimizden geldiği halde gerekeni yapmaz; “ya rabbi, ihtiyaç sahiplerine sen ver” dersek bu doğru bir dua olmaz; çünkü Allah onlara vermesini bilmiyor mu ki sen böyle dua ediyorsun!
İnnemâl mu’minûne ihvetun: “Muhakkak ki mü’minler kardeştir.” Fe aslihû beyne ehaveykum: “Öyleyse kardeşlerinizin arasını bulun.” Vettekûllâh: “Allah’a karşı takva sahibi olun.” Yani Allah’tan korkun, haşyet duyun, Allah’a karşı sorumluluğunuzu bilin, yerine getirin, Allah’ı, Allah’ın sözünü ve kelamını dinleyin, Allah’ın size ne söylediğini anlamaya çalışın. Leallekum turhamûn:537 “Eğer böyle yaparsanız rahmete erersiniz.” Bu; Allah sizi rahmetinin içine koyar, size merhamet eder; ama Allah sizden rahmetini çekerse geriye gazabı ve azabı kalır. Siz kardeş olmaz, kardeşlerinizin arasını düzeltmezseniz bu durumda azabı, Allah’tan belanızı bekleyin, anlamına gelir.
Birileri; “ben biliyorum, ben şöyleyim, ben böyleyim” deyip kardeşine taş atarsa, çamur atarsa tefrika yapmış, kardeşlerin arasını düzeltmeyip arasını bozmuş olur. Mü’minler, Allah’ın emrine göre bir ve beraber olup kardeş olmak zorundadır. Olmazlarsa kendilerini Allah’ın rahmetinden mahrum bırakırlar, mahrum bırakınca da üzerlerine gazap ve azap gelir. Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “öyle bir azaptan sakının ki o geldiğinde sadece zulmedenleri kapsamaz (herkesi içine alır)”538 buyurur.
Şu anda Suriye’deki, Iraktaki, Libya’daki, diğer memleketlerdeki Müslüman ve mü’min kardeşlerimiz öyle bir gazaba, öyle bir azaba uğradılar ki bu azap sadece zulmedenleri değil zulmetmeyenleri de, masumları da kaplayıp içine aldı. Hicret edenler, kaçanlar, buraya gelenler zulmetmemişlerdi; ama gelen azap onları da kapsadı. Bu nedenle Allah; “böyle bir azaptan sakının” dedi.
Neden azap geldiğinde sadece zulmedenleri değil diğerlerini de kapsar?
Zulme mani olmadıkları için, hakkı, hakikati söyleyip ortaya koymadıkları için, “rabbim Allah’tır, Allah böyle buyurmuştur” demedikleri, yanlış yapandan, zulmedenden yana oldukları için, hükmü Allah’a göre değil nefislerine, şeytana veya birilerine göre verdikleri için gelen azap zulmetmeyenleri de kapsar. Azap zalimlere gelmiştir; ama diğerleri de zalimleri desteklediğinden dolayı azabın içine girmiştir.
Onların yerinde biz de olabilirdik, biz de buradan kaçıp Suriye’ye, Irak’a ya da başka bir yere gidebilirdik. Her an bir imtihandır. Bu yüzden belli olmaz, durumlar değişebilir. Allah bizi nasıl bir imtihana tabi tutarsa tutsun bize düşen; imtihanı kazanmaya çalışıp, imkânı değerlendirmektir. Bu yüzden onlardan bir farkımız, bir üstünlüğümüz yoktur. Hatta Allah bize yardım etme imkânı verirse göreceğiz ki yardıma ihtiyacı olanlar bizim velinimetimizdir; çünkü onlar ahiretimizi, cennetimizi, Allah’ın rızasını kazanmaya vesile olan kardeşlerimizdir. Bu yüzden kendimizi onlara hizmetçi gibi görürüz. Ahiretimizi, cenneti, Allah’ın rızasını kazanmamıza vesile olanlara minnettarız. Bundan dolayı herhangi bir şekilde kendimizi onlardan büyük veya üstün görmeyiz. Tam tersine onları bizim velinimetimiz olarak, kendimizi de onların hizmetçisi olarak görürüz.
İhtiyaç sahibi olan kim olursa olsun ona; “sen hangi dindensin, hangi cemaattensin” diye sorulmaz. Aç olan bir insanın dini sorulmaz; çünkü o açtır! Aynı şekilde bir köpek de, bir eşek de aç olabilir. Bu durumda; “sen köpeksin, bu yüzden sana ekmek vermiyorum” diyebilir misin? -Diyemezsin. Aç olan birine dini sorulmadığı gibi cinsi ve cinsiyeti de sorulmaz; yani insana insan gibi bakmak gerekir.
Bir yerde bir sorun, bir sıkıntı varsa Allah oradan rahmetini kesmiş demektir. İnsanlar istediği kadar birbirini suçlasın bu böyledir. Dünya da Allah’ındır, ahiret de Allah’ındır, kullar da Allah’ın kullarıdır. Allah’ın, kulları üzerinde bir muradı vardır. Kullar, Allah’tan yüz çevirirse, rabbini dinlemezse, rabbini rab olarak kabul etmezse Allah onlardan rahmetini çeker. Allah onlardan rahmetini çekince de onlar birbirine düşerek birileri bir tarafta, ötekileri başka bir tarafta durur, birbirine düşman olurlar, dolayısıyla yaşanan bu sorun, sıkıntı onlar için azap ve gazap olur. Bunun ana sebebi; Allah’tan yüz çevirmeleridir.
Bu azabın, gazabın kalkması için tek bir çare vardır o da; kulların, rabbine dönüp “ya rabbi sana döndüm, bizi affet” deyip tövbe etmeleridir. Kullar birbirlerini sevmeye çalışıp, kardeş olduklarını; yani insan ve mü’min kardeşi olduklarını hatırlarsa, tövbe edip, Allah’a dönerlerse azap üzerlerinden kalkar ve üzerlerine Allah’ın rahmeti iner.
Allah ayeti kerimede; “insan sarp yokuşu geçemedi. Sarp yokuş nedir biliyor musunuz”539 buyurur. Demek ki bir yokuş vardır ve Allah bizim o yokuşu aşmamızı istiyor. Yokuşu aşıp, tepeye çıkmamız lazım; çünkü o tepede cennet vardır, Allah’ın rızası vardır; ama insan sarp yokuşu aşamıyor, dedi Allah.
Peki, bu sarp yokuşu aşanlar kimlerdir?
Allah ayeti kerimede sarp yokuşu aşanları anlatırken sağdakileri örnek vererek; “insanları kölelikten kurtarıp azat etmek, herhangi bir şeye köle olmaktan kurtarmaktır. Darlıkta, kıtlık zamanında yemeği ikram etmek, yakınlığı olanlara, yetimlere taam (yemek, gıda) ikram etmek, miskinlere (gücünü kaybetmiş hiçbir şey yapamayan, elinden bir şey gelmeyen, rızkını kazanamayan insanlara) yardım etmektir. Bütün bunlarla beraber bir de iman edip, birbirlerine sabrı ve rahmeti tavsiye etmektir. İşte bunlar sağdakilerdir (doğru tarafta, sağ tarafta duranlardır)”540 buyurur. Bunlar birbirlerine merhameti, rahmeti tavsiye edenlerdir.
Bir de bunların dışında kalanlar vardır. Allah bunlarla ilgili olarak da ayeti kerimede; “onlar da sol tarafta (yanlış tarafta) durup ayetlerimizi inkâr edenlerdir. Onların üzerine cehennemin kapıları kapatılmış olacaktır”541 buyurur. Yani cehennemin kapıları bir daha açılmayacak şekilde onların üzerine kapatılacaktır.
Ya, sağ tarafta; yani hakta durup, etrafına sabrı, rahmeti tavsiye ederek miskinleri, fakirleri, yoksulları, yolda kalmışları doyurup, insanları kölelikten kurtarmaya çalışırsın ya da sol tarafta durup; “bana ne, beni ilgilendirmez, ben kendime bakarım” deyip Allah’ın ayetlerini, emrettiklerini inkâr edersin. İkisinden biridir, tercih de senindir. Ötekiler ise; yani Allah’ın ayetlerini dinlemeyenler, ciddiye almayanlar, inkâr edenler de cehennemliktir, dedi Allah. “Bir tek ben Müslümanım, mü’minim, namazımı kılıyorum” demekle kimse cennete gitmez; çünkü cennetin karşılığı bu değildir, kulluk bu değildir, Allah’a iman etmek bu değildir.
Allah ayeti kerimede; “sana neyi infak etmeleri gerektiğini soruyorlar. De ki: Hayır namına nafaka, infak olarak her neyi verirseniz. İşte bu; ana ve baba için, akraba için, yetimler için, miskinler için, yolda kalmışlar içindir. Hayır namına ne yaparsanız muhakkak ki Allah onu bilir”542 buyurur. Allah bunu sizin hesabınıza yazar, karşılığını size verir. Zaten bunlar hak sahibidir, verilmeye layık olanlar bunlardır.
Allah başka bir ayeti kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e; “sana neyi, hangi şeyi infak olarak vermeleri gerektiğini soruyorlar. De ki: İhtiyaçtan fazlasını. Düşünüp anlayasınız diye Allah size ayetlerini böyle açıklar”543 buyurur. Demek ki ihtiyaçtan fazlasını vermek gerekiyormuş.
Resulullah (s.a.v) Efendimiz bir hadisi şerifinde; “komşusu açken tok yatan bizden değildir”544 buyurmuştur. Ebu Zer (r.a.) sahabenin en fakir olanıdır. Buna rağmen Resulullah Efendimiz Ebu Zer (r.a.)’a; “Ya Ebu Zer! Çorba pişirirken suyunu bir tas fazla koy dolayısıyla çorba çoğalmış olur, onu komşuna da verirsin”545 buyurmuştur. Ebu Zer (r.a.) o kadar fakirdi ki fazla çorba pişiremediğinden ona; “çorbanın suyunu fazla koy” buyurdu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz. Bu yüzden hiç kimse mazeret gösterip “benim verecek bir şeyim yoktur” diyemez. Bir şeyi yoksa bile çorbaya biraz fazla su koyup komşusuna bir tas çorba vermelidir.
Ümmetin şu andaki hali nasıldır?
Aynı binada oturduğumuz halde komşumuzu tanımıyor, komşumuza selam vermiyoruz. Biri bize selam verse; “acaba bana niye selam verdi, niyeti neydi” diyecek hale gelmişiz. Böyle yanlış düşünen insanlar var. İşin en kötü tarafı bunlar mü’min ve Müslüman olduğunu iddia edenlerdir. Biri ona selam verdiğinde “niye bana selam verdi” deyip, biri ona bir tas çorba götürdüğünde de; “acaba bu çorbayı bana niye getirdi, niyeti neydi, benden ne beklentisi var, niye böyle yaptı” diye düşünebiliyor. Bunun Allah için yapıldığını kabullenemiyor; çünkü gerçek mü’mini ve Müslümanı anlamamıştır.
“Komşusu açken tok yatan bizden değildir” hadisi ne anlama gelir?
“Biri komşusu açken tok yatabiliyorsa o kişi mü’min ve Müslüman değildir, Allah’a iman etmemiştir, benimle bir alakası yoktur, bana uymamış, bana tabi olmamıştır” diyor Resulullah (s.a.v.) Efendimiz. “Bizden değildir” demek bu demektir.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz böyle söylediğinde sahabeler; “ya Resulullah! Komşu ne kadar yakın olandır” diye sordular. Resulullah (s.a.v) Efendimiz de bunun üzerine; “sizden kırk ev uzağa kadar olanlar yakın, diğerleri de uzak komşudur”546 buyurdu. Kırk ev uzaktaki yakın komşu, diğerleri de uzak komşudur.
Bu durumda Diyarbakır’da oturan ihtiyaç sahiplerinin hepsine yardım ettiğimizde Urfa bize uzak komşu olur.
Allah’ın rızasını kazanmak, Allah’a yakın olmak için insanlara yardım etmeyi dert edinmemiz gerekir. Kim Allah’ın rızası dışında bir hesapla yardım ederse Allah onun da niyetine göre ona muamelede bulunur.
Mü’minin tek bir hesabı vardır o da; Allah’ın rızası, dostluğu, yakınlığı ve cemalidir. Mü’min bundan aşağısına razı olamaz, bundan aşağısını düşünemez, imanı varsa bu ona yakışmaz.
Mü’min her ne yaparsa yapsın; “ya rabbi! Bunu senin için yapıyorum, sen yaptığımı beğenesin, sevesin diye yapıyorum. Hani sen böyle emrettin ya, senin emrin yerine gelsin diye, sana kul olduğumu bilesin, sana olan kulluğumu ortaya koymuş olayım diye yapıyorum ya rabbi” demelidir.
Allah ayeti kerimede; “o kimseler ki mallarını Allah yolunda sarf ederler, sonra o malını infak edip sarf ettiği kimselerin başına da kakmazlar. İşte bunların, rableri katında ecirleri, mükâfatları vardır. Onlara korku yoktur ve onlar mahzun da olmazlar”547 buyurur. Neden? -Çünkü malını hem infak edip Allah yolunda sarf etmiş hem de malını infak ettiği kişileri küçümsemeyerek malını onların başına kakmamış; “size yardım ettim” dememiş ve yardım ettiğinden dolayı onlardan bir beklentisi de olmamıştır. Bunların, rableri katında ecirleri vardır. Onlar mahzun olmazlar ve onlar için hiçbir korku da yoktur. Allah, “onlara hiçbir korku yoktur, onlar mahzun da olmazlar” vasfını veliler için söyler; yani bu iki vasıf, velilerin vasıflarıdır.
Allah ayetin devamında; “iyi, güzel bir söz ve karşıdakinin hatasını, kusurunu bağışlamak arkasından eza gelecek olan bir sadakadan daha hayırlıdır. Allah ğaniyydir, halimdir”548 buyurur. Yani birine ikramda bulunduğunda ona; “ben sana iyilik yaptım” dersen onu incitmiş olursun. Böyle başa kakarak ona verme, ona vermeyeceksen bari daha önceden güzel bir söz söyle, hatası ve kusuru varsa onu affet; çünkü bu daha iyidir. Bunu Allah söylüyor.
Allah sana nimet verirken senin başına kakıyor mu! Allah sana başka bir kula ikram etme imkânı verdiyse bu durumda Allah’a minnettar olmalısın; çünkü onu verirken onunla ebedi hayatını kazanırsın. Neye, kime minnet ediyorsun! Sen kazandın, Allah ile alış veriş yaptın!
Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “(ey iman edenler)! Allah ile yaptığınız alışverişten dolayı sevinin”549 buyurur. Sen alışverişi Allah ile yaptığını iddia edip, bir de yaptığın iyiliği karşıdakinin başına kakıyor, minnet ediyorsan, o yaptığından bir beklentin varsa bu durumda alışverişi Allah ile yapmamış, karşındakiyle yapmış, ondan bir şeyler beklemiş olursun. Bu yaptığın kötü bir alışveriş, kötü bir ticarettir! Bu yüzden Allah; “ey iman edenler! Başa kakarak, gönül kırarak sadakalarınızı (infak ettiğinizi) boşa çıkarmayın”550 buyurmuştur.
Bir de Allah Mâûn Suresi’nde; E raeytellezî yukezzibu bid dîn:551 “Dini yalanlayanı gördün mü?” buyurur. Allah “dini inkâr eden değil yalanlayan” dedi. Yani biri; “ben iman edip İslam dinini kabul etmişim” der, ibadet de eder; ama Allah’ın vahyini hayatına geçirmez, paylaşmaz, ikram etmezse yalancılardan olur. Allah böylelerine “yalancı” dedi.
Allah ayetin devamında dini yalanlayanları tarif eder.
Fe zâlikellezî yedu’ul yetîm:552 “O, yetimi incitir, itip kakar.” Yetime ikram etmez, ikram etmeye davet etmez.
Ve lâ yahuddu alâ taâmil miskîn:553 “Miskinleri (sükun bulmuş, elinden hiçbir şey gelmeyen, rızkını temin edemeyenleri) doyurmaya teşvik etmez (davet etmez).” İnsanın sadece kendisinin bunu yapması yetmez. Öncelikle kendisinin onları doyurması ardından bir de doyurmaya davet etmesi gerekir.
Fe veylun lil musallîn:554 “Yazık o namaz kılanlara.” Böyleleri namaz kılıyorsa onlara da, onların namazına da yazıklar olsun, veyl olsun; yani onun namazından bir şey çıkmaz. Biri fakiri ve yetimi gözetmez, yedirmez, içirmez ve yedirmeye, içirmeye davet etmezse ona da, onun namazına da veyl olsun, yazıklar olsun, dedi Allah.
Ellezîne hum an salâtihim sâhûn:555 “Onlar namazlarından gafildirler.” Biri namazı ne için kıldığını, namazın ne olduğunu, namazın mü’minin miracı olduğunu, namazdayken Allah ile muhatap olduğunu anlamadıysa, Allah’ın kendisinden ne istediğini, Allah’ın huzuruna çıkıp ne söylediğini bilmediyse o kişi namazdan gafildir.
Ellezîne hum yurâûn:556 “Onlar sadece gösteriş yaparlar.” Onların ibadetleri, Müslümanlığı göstermeliktir, namazları taklididir. Dışarıdan ona baktığında ibadeti ve namazı görünür; ama ibadetinin içinde bir şey yoktur, sadece dışarıdan ibadet yapıyor gibi görünür. Böyle birinin hakikatte ne imanı, ne namazı, ne de ibadeti vardır.
Ve yemneûnel maûn:557 “Ve onlar yardımlaşmadan da men ederler.” Onlar başkalarına yardım etmedikleri gibi bir de yardım edenlere mani olmaya çalışırlar. Böyleleri bırakın mü’min, Müslüman olmayı, Allah bu halde olanlara da yazıklar olsun, diyor.
Mü’min olabilmek için yetime bakmak, onu korumak, ona ikram etmek gerekir. Yetimi sadece annesi ve babası olmayan olarak anlamamak gerekir. Yetim; önce ana ve babası olmayan, sonra anasının ve babasının desteğini kaybedip, onlardan yardım göremeyendir. Bu yüzden yetim, sadece anasını ve babasını kaybetmiş olan değildir. Biri zahiri olarak anne ve babanın desteğini kaybetmişse o da yetimdir.
Bir de manevi desteği kaybetmek vardır; yani manevi yetim vardır. İman yetimi, İslam yetimi, rahmet yetimi vardır. Birini imanla destekleyen, imanda ona yardım eden biri yoksa o kişi iman yetimi, imanın fakiri, miskinidir; çünkü bu halde giderse cehenneme gitmiş olur. İmanı, İslam’ı anlamamış, rabbini tanıyamamış birinden daha miskin, daha fakir, daha yetim kimse var mıdır!
Bu yüzden infakı, rızkı sadece ekmek olarak değil insanın ihtiyacı olan her şey olarak bir de manevi bütün nimetler olarak; yani iman olarak, takva olarak, hikmet olarak, muhabbet olarak anlamak gerekir.
Bedenin ihtiyacı olduğu gibi bir de gönlün, aklın ihtiyacı vardır. Aklın, ilme, hikmete, marifete ihtiyacı vardır. Gönlün ise Allah’ın aşkına, muhabbetine, sevgisine ihtiyacı vardır. Kim neyi infak edebiliyorsa onu infak edip kazanmalıdır; çünkü ikram eden, infak eden kazanır. Yoksa insan kendi kendini kandırmış olur, dolayısıyla kendini mü’min zanneder, namazını da kılar; ama sadece namazı taklit etmiş olur. Allah böyleleri için; Fe veylun lil musellîn:558 “Yazıklar olsun, veyl olsun o namaz kılanlara, o ibadet edenlere” buyurmuştur.
Allah bizi iman ettiğini zannedip, imandan mahrum kalanlardan eylemesin! Mü’min, Müslüman olduğunu zannedip imandan, İslam’dan mahrum olanlardan eylemesin! Allah bize gerçek manada imanı tatmayı, kendisine âbd olmayı nasip eylesin!
Allah hepinizden razı olsun.
