close

Aşk Âşık Maşuk 1.Bölüm

EUZUBİLLAHİMİNEŞŞEYTANİRRACİM BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM

Elhamdulillahi rabbil âlemin esselatu vesselamu aleyke ya seyyidel evveline vel ahirin ve ila cemiil enbiyayi vel murselin ve ila cemiil evliyayi vel hamdulillahi rabbil âlemin.

Hep beraber yaklaşık beş yıldır dinimizi anlamaya çalıştık. Dinimizi anlamaya çalışırken önce Allah’ın ayetlerini, Kur’an’ı, daha sonra imanı, ardından da kadere imanın nasıl olması gerektiğini; imanı anlamaya çalışırken de sırasıyla; Allah’a, meleklere, kitaplara, resullere ve ahirete imanı anlamaya çalıştık. Peşinden İslam’ı; yani kelime-i şehadeti, namazı, orucu, haccı ve zekâtı, en son ise İhsanı; yani ihlâsı, güzelliği, güzel olmayı anlamaya çalıştık. Bütün bu sohbetleri hakikati anlamak için yaptık. Bu yüzden İmanı, İslamı ve İhsanı birilerinden veya atalarımızdan yahut birilerinin kitabından değil Allah’ın ayetlerinden öğrenmeye, anlamaya çalıştık.

Eğer İmanı, İslamı ve İhsanı Allah’ın kitabından anlamaya çalışırsak Allah’ın Kur’an’da aslında baştan sona kendini ve yeryüzündeki halifesi olan insanı anlattığını, dünyanın bir imtihan ve kazanma yeri olduğunu, insanın cennet için yaratıldığını, cennetin nasıl kazanılacağını, nasıl Hz. İnsan, Allah’a halife ve ayna olunacağını anlattığını anlarız. Öz itibariyle bir kul Fatiha’yı bilmiş ve anlamışsa Kur’an’ı da; yani İmanı, İslamı ve İhsanı da anlamış demektir. Bu yüzden Kıyamet günü hiç kimse “ben bilmiyordum, anlamadım” diyemez.

Bize Allah’ın lazım olduğunu söylüyorsak bu durumda Allah’ı isimleriyle öğrenmemiz lazım; çünkü öğrenmeden Allah’ı tanıyamayız. Bir çocuk doğduktan sonra anne ve babası ona hayatı, konuşmayı, yürümeyi ve yemek yemeyi öğretir. Çocuk biraz daha büyüyüp buluğa erince artık ona Allah’ın öğretmesi gerekir; yani artık o her şeyi Allah’tan öğrenmelidir. Kısacası insan; rabbini, kendini, hayatı birilerinden değil Allah’tan öğrenmelidir.

İnsan, Allah’tan ne şekilde öğrenir?

Allah’ın resullerinden Allah’ın kitabıyla öğrenir. Biri; Allah’ı, kendini ve ahireti ciddiye aldığını iddia ediyorsa bu durumda Allah’ın ayetlerini okumalı, okuması yoksa dinlemeli, kendisi anlamadıysa da anlayan birinden Kur’an’ı öğrenmelidir. Bu herkes için böyledir.

Mesela; biri bir meslek ya da bir sanat öğrenmek istese, o öğreneceği işi bilen kim varsa onun yanına gidip; “bu işi bana öğret” der ve gidip o mesleği, sanatı o işin ustasından öğrenir. Neden gidip ustadan öğrenir? Çünkü o işe ihtiyaç duyuyordur, işini güzel yapması için de bir ustaya gidip işi ondan öğrenmesi gerektiğini bilir.

Kulluk en büyük sanattır ve kulluktan daha büyük bir sanat da yoktur; çünkü insan kulluk yaparken kendini Allah’ın vahyiyle, kitabıyla, Kur’an’la inşa eder. Allah ayeti kerimede tabiri böyle kullanmıştır, bu yüzden; “ilk inşayı yapan Allah’tır. O, her türlü yaratmayı bilendir”3 buyurur. Allah her türlü inşayı kuluna öğretendir.

Kulun kendini nasıl inşa etmesi gerekir?

Kulun kendini; Hz. İnsan, Allah’ın yeryüzündeki halifesi, Allah’ın güzelliğinin üzerinde tecelli edeceği kâinatın özü ve zübde-i kâinat olarak inşa etmesi gerekir. Hiç bundan daha büyük bir sanat olur mu! Kulun kendini öyle bir inşa etmesi gerekir ki Allah’a ayna olabilsin, Allah’ın güzelliği, El Esmau’l Husna’sı onun üzerinde tecelli edebilsin; kısacası Hz. İnsan olabilsin.

Elbette ki bir insan Hz. İnsan olabilmek için kendini inşa ederken bunu tek başına yapamaz. Kendini inşa ederken Hz. İnsan olmuş birilerinden yardım alması gerekir ki Hz. İnsan olmayı öğrenebilsin. Dolayısıyla herkesin, inşa olabilmesi için mutlaka bir Mürşid-i kâmile ihtiyacı vardır. Eğer biri, Mürşid-i kâmile; “beni inşa et” demeyip kendi kendini inşa etmeye kalkışırsa kendini manevi olarak öldürür. Böyleleri Hz. İnsan olma yolunda kendini inşa ederken belki çabasını ve gayretini sarf eder; ama bu çaba ve gayreti onu manevi olarak sadece kirletir.

Mesela; bütünüyle çamura bulanmış, kendini kirletmiş bir çocuğun yıkanıp temizlenmesi gerekir; ama onu yıkayacak ana gibi biri lazımdır; çünkü çocuklar kendini yıkamayı bilmez. Bir çocuk kendini nasıl yıkasın! Eğer kendini yıkamaya kalkışırsa elini kendi üstüne sürer ve kirlenmeyen yerini de kirletmiş olur.

İnsan da manevi olarak böyledir; “ben öğreneceğim, bu işi çözeceğim” deyip işi yapmaya, öğrenmeye çalışır; ama öğrenmeye çalışırken temizlenmek şöyle dursun o kirli bilgiyle kendini bir daha kirletir. O yüzden insanın manevi olarak temizlenebilmesi için ona bir ana; yani onu yıkayacak, temizleyecek ana gönüllü bir mürşid-i kâmil lazımdır.

Eğer biri Fatiha’yı biliyorsa işi öğrenmiş demektir. Örneğin; “iyyâke na’budu ve iyyâke nestaîn”4 derken ne demiş oluruz?

İyyâke na’budu dediğimizde Allah’a; “yalnız sana âbd oluyoruz; yani yalnız seni seviyoruz, yalnız senin peşinden koşuyoruz” demiş oluruz. İyyâke nesta’in derken de; “yalnız seni istiyoruz, sevdiğimiz için seni istiyoruz, âbd olmamızın karşılığını; yani seni sevmemizin karşılığını istiyoruz” demiş oluruz. Sevmek sadece kula ait değildir, kul aynı zamanda rabbinin sevgisini ister. O yüzden “iyyâke na’budu ve iyyâke nesta’in” dediğimizde Allah’tan kulluğumuzun karşılığı olan sevgisini istemiş oluruz.

Aslında hayat baştan sona âşık ile maşuk arasında yaşanan imtihandır. Onun için biz de yirmi sene önce rabbimizi anlatmaya başlayınca aşktan başlamıştık. Önce aşkı anlatmaya çalışmamızın sebebi; kulun kendisini tanıması, nerden geldiğini bilmesi ve maşukundan ayrıldığını anlaması içindi. Öyle ki kul yola koyulup işi öğrenmeye ve anlamaya çalışabilsin.

Allah bizi ilk yarattığında aşktan yaratmıştır. Dünyaya gönderdikten sonra da bizi ilk yaratıldığımız yere davet eder; yani yolun başı da, sonu da aşktır ve insanın kendisi âşık, rabbi de maşuktur.

Biri, işin başının aşk olduğunu anlamışsa kendisini yolun sonunda zannetmesi doğru olmaz; çünkü işe yeni başlamış, yola yeni çıkmıştır. Mürşidi olmayanlar böyle zanneder ya da kulluk yapamayanlar, kul olmayı beceremeyenler, kabullenemeyenler yola girip üç beş adım attığında; “tamam, ben yolun sonuna geldim” deyip işi bitirdiğini zanneder. Hâlbuki sen daha yeni başladın! Bu yol öyle kolay, öyle basit bir yol değildir! Sona varabilmen için bütün ayetlerden geçmen ve bütün ayetlerle muhatap olman gerekir. Allah bu kitabı (Kur’an-ı Kerim’i) sana indirmiştir, bunun için de senin kitabını bilmen, öğrenmen gerekir. Yoksa hayatı yaşarken Allah seni imtihana tabi tutup bir ayetle muhatap ettiğinde o ayetin hangi ayet olduğunu bilmezsen o imtihan karşısında ne yapacağını da bilemezsin.

Onun için yolun başlangıcında aşkı, muhabbeti izah edip kardeşlerimize; “haydi, yola girin” demiştik; çünkü önce öğrenmek gerekir. Sonra kardeşlerimize aşkı izah etmeye, anlatmaya devam etmiştik. Şimdi de yolu beraber yürüyeceğiz inşallah!

Peki, yolun sonunda ne vardır?

Kulun rabbine vasıl olması ve geldiği yere dönmesi vardır. Kul ilk yaratıldığı yere vardığında vuslata erer, bu kapı da herkese açıktır. Onun için de Kur’an-ı Kerim’i tefsir etmeye, İmanı, İslamı ve İhsanı anlatmaya çalışırken kardeşlerimiz ne zaman isterlerse dinleyebilsinler diye yaptığımız bütün bu sohbetleri kayıt altına aldık.

Eğer kardeşlerimiz öğrenmek istediklerini Allah’tan öğrenmezse birileri çıkıp kendi bilgisini nefsiyle, şirkiyle, küfrüyle beraber onlara öğretir, böyle bir öğrenme de kirli bir öğrenmedir. Kardeşlerimiz de başkasından öğrenmek istedikçe kirlenir ve kendini öğrenmiş, bilgilenmiş zanneder, dolayısıyla kirli bir bilgiyle bir daha kirlenmiş olurlar; çünkü öğrendikleri bilgi Allah’ın muradı dışındaysa o öğrendikleri bilgiler sadece onları kirletir.

Evet, Allah bizi tefekküre davet eder. Eğer biri imanını, Allah’a olan sevgisini artırmak istiyor, Allah kendisini sevsin istiyorsa Allah’ın ayetleri üzerinde tefekkür edip; “bu ayetleri rabbim bana vahyetmiş ve onları anlayıp üzerinde tefekkür etmemi, düşünmemi, anlamamı istiyor” demesi gerekir. Herkes Fatiha’yı biliyor, bu yüzden herkes Fatiha’nın yedi ayeti üzerinde tefekkür etmelidir.

Yedi sayısı sonsuz ve sınırsız demektir. Bu yüzden biri Fatiha’nın o yedi ayeti üzerinde tefekkür ettikçe ayetler onun gönlünde açılır. Bununla beraber arkadaşlar, Kur’an’ı her gün en az bir sayfa okuyup, ayetler üzerinde tefekkür etmelidir, Arapçasını bilmiyorlarsa Kur’an’ın meali üzerinde tefekkür etmeleri gerekir.

Şu ana kadar öğrendiklerimizin yanında bundan sonra yine sohbetler düzenleyerek ne yapmamız gerektiğini, neleri yapamadığımızı ve neleri yapmaya çalıştığımızı hep beraber anlamaya çalışacağız. Bunun için de konuşurken, anlatırken hep beraber tefekkür edeceğiz inşallah! Çünkü tefekkür olmadan aklı kullanmış olmayız dolayısıyla bir şey de kazanamayız. Böyle olunca da bilgiler sadece bir kulağımızdan girer, öbüründen çıkar.

Hem insanlığa hem de kendimize genel olarak baktığımızda; aslında gözümüzü hakikate kapalı tuttuğumuzu, hakka ve hakikate bakmak yerine, bütün varlığı ve kâinatı bir ayet gibi, bir kitap gibi Allah’ın isimlerinin tecellisi olduğunu bilerek okumak yerine; sadece taşı, toprağı, eti, kemiği, ağacı, otu, Ay’ı, Güneş’i ve yıldızları gördüğümüzü, sadece zahire baktığımızı anlarız. Oysaki böyle bir bakış gözümüzü hakikate kapatmak demektir.

Nasıl ki Kur’an’ı anlamadan okuma alışkanlığımız varsa aynı şekilde varlık ayetlerini okurken de varlığın sadece dış yüzüne, dışına bakıp onu manevi olarak okumama ve anlamama alışkanlığımız oluşmuştur. Bizden öncekiler böyle yaptığı için bize de böyle öğretmişler, bizi bu şekilde yetiştirmişlerdir. Eğer varlık ayetlerini gördüğümüz halde okuyamıyor, anlamıyorsak ya da görüp okuduğumuz halde okuduğumuzu anlamıyorsak bu; gözümüzün hakikate kapalı olduğunu gösterir.

Sadece kâinatı okumamız değil Allah’ın ayetlerini okumamız da böyledir, Kur’an’ı okuyoruz; ama ne dediğimizi anlamıyoruz. Allah’ın ayetlerini okuduğumuz halde ayetleri anlamıyorsak bu okuma okumak olmaz. Bu, hem Allah’ın ayetlerini hem varlık ayetlerini, dolayısıyla kendimizi okumadık demektir. Eğer kendimizi okuyup anlasaydık kendimizi mutlaka arar, bulurduk. Kendimizi bulamamışsak; kendimizi kaybetmiş, dolayısıyla rabbimizden perdelenmiş oluruz.

Bu dünyada su ve toprağın karışımından olan çamurdan bir elbise giymişiz. Bu elbise beden elbisesidir. Bir hırka gibi onu giymişiz ve o hırkayı soymaya da hiç niyetimiz yoktur! Oysaki o hırkayı soymadan hakikate ermemiz, kendimizi bulmamız mümkün değildir.

Bir de dünya çamuru beden elbisemize yapışmış, biz de çamurdan olanın peşinden; yani dünyanın peşinden koşuyoruz. Bu şekilde devam edersek Allah’ın bize nefhettiği o ruh hakikatini bulamayız; çünkü Allah’ın nefhettiği ruh böyle bulunmaz.

Allah ayeti kerimede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz için; “de ki: Benim yolum basiret (görmek) üzeredir. Ben ve bana tabi olanlar böyleyiz”5 buyurur. Basiret, kalp gözüyle görmek demektir. Peygamberler ve peygamber varisleri böyledir ve insanları görmek üzere Allah’a davet ederler.

Peki, peygamberler ve peygamber varisleri insanları neyi görmeye davet ederler?

Allah’ın cemalini müşahede etmeye, Allah’ın isimlerinin bütün varlıkta tecelli ettiğini görmeye, her şeyi bir ayet, bir kitap olarak okumaya ve o ayetlerdeki hakikatleri görmeye insanları davet ederler. Peygamberlerin, peygamber varislerinin ve ona tabi olanların daveti böyledir.

Yoksa kendini âlim zannederek bilgi yüklenip; “şu şöyle olmuş, bu böyle olmuş, şu helaldir, şu haramdır, abdest böyle bozulur, namaz böyle kılınır” demek görmek üzere davet etmek değildir. Bu bilgileri artık çocuklar da biliyor. Namaz hocası kitapçığını bir çocuğa verirsen onu iki saatte okur ve hepsini anlar. İbadetlerin zahiri olarak anlatıldığı bir kitapçığı aldığında da; namazın nasıl kılındığını, orucun nasıl tutulduğunu, abdestin nasıl bozulduğunu, zekâtın nasıl ve ne kadar verildiğini okur ve bunları bir günde öğrenir.

Peki, kulluk bu mudur, âlim bunları anlatan mıdır? -Elbette ki, âlim bu değildir. Âlim; Allah’ı bilendir. Bu nedenle Allah ayeti kerimede; “Allah’tan ancak âlim kulları haşyet duyar.”6 Yani Allah’ın büyüklüğünü ve azametini ancak âlimler idrak eder, buyurur. Şimdiye kadar Allah’ın kelamını, İmanı, İslamı, İhsanı ve Allah’ın El Esmau’l Husna’sını anlatmaya çalışmamızın sebebi; âlim olup rabbimizi ve kendimizi bilip, tanımamız içindi.

İman; sevmek, Allah’a âbd olup sevdiğini istemekse aynı şekilde âbd olmak demek de kulun Allah’tan kendisini sevmesini istemesi demektir.

İnsan çamurdan olan varlığından kurtulmayana kadar gerçek manada iman edemez, kendini ve rabbini bulamaz, bulması da mümkün değildir. Çamurdan olan varlıktan kurtulabilmek için önce çamura ait olanları terk etmek; yani gönülden çıkarmak gerekir. Allah onun için kitabında birçok yerde; “infak et, zekât ver, sadaka ver” der. Yetmez; “sende ne varsa onu ikram et” der. Zaten ihsan da budur. Allah, kullarına muhsin ol derken; “güzellik yap, ilminden, muhabbetinden ayrıca; nefsinden, kibrinden, gururundan ve riyandan ver” der. “Biri sana kötülük yapınca Allah’a boyun bük bir de ona iyilik yap, gönlünde ne varsa ona ver ki gönlünde bir şey kalmasın” der. Hakikate erebilmek, kendindekini bulabilmek için gönlünde ne varsa Allah yolunda vermen gerekir; çünkü vermeden alınmaz. Bu yüzden o çamur elbiseden, bedenden, nefsani benlikten soyunmak gerekir.

Mü’min; Allah’ı seven, Allah’a âşık olandır. Müslüman ise; Allah’a teslim olan demektir. Mesela öyleleri var ki sözde mü’min ve Müslümandır; ama onun mü’minliği de Müslümanlığı da toprağa ve çamura; yani bedenedir. Böyle biri Allah’a mü’min olamaz, teslim olamaz! Bunlar lafla olacak şeyler de değildir. Mü’min ve Müslüman olunduğunun dil ile söylenmesi kimseye bir şey kazandırmaz; çünkü mü’min ve Müslüman olmak ispat isteyen bir durumdur.

Elbette ki herkesin bizi anlamasını beklemiyorum, zaten herkes de söylediklerimizi anlayamaz. Atalarımızın; “eşek hoş laftan ne anlar” dediği gibi aklını kullanmayanlar da anlattıklarımızdan bir şey anlayamaz.

Evet, giydiğimiz bu çamur hırkamızı, çamur elbisemizi soyarsak Allah’a âşık olan, aşkla semah eden, Allah’ın bize nefhettiği o ruh, o güzellik olduğumuzu; yani o olduğumuzu görürüz. Bu çamur elbiseyi üzerimizden soymayana kadar o ruhu görmemiz mümkün değildir. Bedene ait olanlardan vazgeçmedikçe, onları gönlümüzden çıkarmadıkça, Allah’ın; “kullan, harca ve dağıt” dediğini dağıtmayıp, harcamadıkça hakikati ve kendimizi bulmamız asla mümkün değildir.

Bu tercih, Allah’ın “insan” dediği, insan olarak kabul edip yarattığı, Allah’a yeryüzünde halife olan insanlara ait bir tercihtir. Ya insanlığı, Allah’ın bize nefhettiği ruhu, Allah’a âşıklığı, âbd olmayı, âşık olmayı tercih ederiz ya da çamurdan olan elbisemizi, çamura ait olanı tercih ederiz. Bu yüzden herkesin kendisine sorması gereken soru; Allah’ın nefhettiği ruh olmak; Hz. İnsan olmak mıdır yoksa beşer olmak; yani çamurdan olan elbise olmak mıdır?

Allah çamurdan olan beden tarafımız için “beşer”7 der. Hayvanlar da beşeri hale sahiptir; yani hayvanlar da yer, içer, uyur ve bir arzuya, isteğe sahiptirler; ama hayvanların Hz. İnsan olma gibi bir imkânları yoktur. Onun için de hayvanlardan Hz. İnsan olunması istenmemiştir.

Allah vahyini dinlemek, anlamak, duymak istemeyenler için ayeti kerimede; “onların kalpleri vardır onunla fıkh (idrak) etmezler. Onların gözleri vardır, onunla görmezler. Onların kulakları vardır, onunla işitmezler. İşte onlar hayvan gibidir hatta hayvandan daha aşağıdırlar”8 buyurur.

Allah şaka yapmaz! Hakikati anlamak istiyorsak rabbimizi mutlaka dinlememiz gerekir. Eğer Allah’ı dinlemek yerine başkalarının bilgisiyle bilgilenir, başkasından öğrenirsek kendimizi sadece kirletmiş oluruz. Başkası dediğim kim olursa olsun o hiç fark etmez. Bu konudaki tek istisna Resulullah (s.a.v) Efendimiz’dir; çünkü Resulullah (s.a.v) Efendimiz canlı Kur’an’dır. Allah onun için ayeti kerimede; “o, kendinden konuşmaz”9 buyurmuştur. Bu yüzden sadece Allah’ın vahyettiğini söylediği için bu konudaki tek istisna Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Onun dışında başkasından neyi öğrenirsek öğrenelim sadece kendimizi kirletmiş oluruz.

Bilsek de bilmesek de rabbimizi ve kendimizi arıyoruz. Susamış bir insan deniz suyu içerse içtiği deniz suyu sadece onun hararetini artırır. İnsan da aynen bu haldedir. İnsanın hararetini kesecek, onu suya kana kana kavuşturacak olan tek şey sadece Allah’ın vahyidir. Kul, Allah’ın vahyinden başka hangi bilgiyi öğrenirse öğrensin o bilgi sadece onun susuzluğunu ve kirini artırır; yani o bilgiyle sadece beynini, gönlünü ve kalbini kirletir. Bir de o bilgiyle öğrenebileceğini ve temizleneceğini zanneder. Hâlbuki öğrendiği o bilgi onu sadece kirletmiştir.

Bu nedenle Allah ayeti kerimede; “Allah aklını kullanmayan topluluğun üzerine pisliği döker”10 buyurur. Allah, aklını kullanmayan topluluğun üzerine bilgi pisliğini döker. Aklını kullanmayanlar kafasını şeytanın önüne koyar, şeytan da onların kafasını kirli bilgiyle doldurur. Böyleleri aklını kullansaydı rabbini dinler ve kirlenmezlerdi. İşte, böyleleri rabbini dinlemediği gibi bir de aklını kullanmayıp; “ben başka yerden öğrenirim” demiş, bir şeyler öğrenince de doğru öğrendiğini zannetmiştir.

Sahabelerin, müşriklik halinden kurtulup gökteki yıldızlar gibi olmasına vesile olan şey Allah’ın kitabı, Allah’ın vahyidir. Sahabeler Kur’an’dan başka kitap okumamış, bu yüzden Allah’ın kitabından öğrendikleri bilgiden başka bir bilgileri de olmamıştır. Aynı zaman da örnek olarak da Allah’ın resulünü örnek almışlar ve neticede gökteki yıldızlar gibi olmuşlardır. Bu nedenle Resulullah (s.a.v.) Efendimiz, sahabeleri için; “sahabem gökteki yıldızlar gibidir, hangisine tabi olursanız hidayete erersiniz”11 buyurur.

Bu hadis ne anlama gelir?

Bu hadis “sahabemin hepsi hidayete ermiş ve hepsi Allah’a vasıl olmuştur” anlamına gelir. Tabi ki, bu hadis Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’i görenler için değil sadece “sahabem” dediği kişiler için; yani Allah yolunda her şeyden soyunmuş, gerektiğinde malını, evladını, ailesini, her şeyini terk edip Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ile beraber hicret etmiş ve onunla beraber ölüme gitmiş olanlar için geçerlidir. Sahabeden canını ve malını feda edenler hidayete ermiş ve Allah’a vasıl olmuştur. Yoksa nasıl hidayette olsun, daha kendisi hidayette değilken nasıl bir başkasını hidayete erdirebilsin! Allah gökteki yıldız olma tercihini insana vermiştir ve bu tercihi insanın kendisi yapar.

Evet, daha önce anlatmıştım; bir anne hamile kalmadan önce binlerce sperm bir anda beşer olmak için birbiriyle yarışır. O spermler ana rahmine geldiğinde rahim kapısı bir sefer açılır ve kapanır. Yarışı en önde tamamlayan sperm, beşer olma hakkını elde eder; yani ana rahmine çocuk olarak düşmeyi hak eder. Eğer bu spermlerden ikisi bir anda birinci gelirse doğacak çocuklar ikiz olur, bazen üçüz ve dördüz de olabilir. Böyle bir durumda o spermlerin hepsi bir anda birinciliği hak etmiş, geriye kalan binlerce sperm ise yarışı kaybetmiştir.

Aslında insanlar tarafından anlaşılmayan bu yarış dünyaya geldikten sonra da devam eder. Ana rahminde beşer olmayı hak eden o kişinin bu sefer dünyada Hz. İnsan olmayı hak etmesi gerekir. Bu yüzden Allah ayeti kerimede; “cennet için yarışın”12 buyurur. Yani “yarışan cennet için yarışsın. Öyle mal ve evlat çoğaltmak için ya da bir makam ve mevkiye gelmek için değil, yarışacaksanız cennet için yarışın” buyurur.

Yarış her anda devam eder. Zaten herkes imtihan halindedir ve kendi nefsiyle, benliğiyle, şeytanla, dünyayla yarışır. Kısacası insan her şeyle ve herkesle yarış halindedir. İnsan bu yarışı kazanıp cennete varabilirse kurtulur ve en büyük saadete erer; ama tembellik yapıp gerektiği gibi yarışmaz ve koşmazsa cennete varamaz, dolayısıyla cehenneme yuvarlanır.

Mesela biri kendine göre iyileri anlatırken; “işte hiç kimse ondan zarar görmemiş, onun kimseye zararı dokunmamıştır, o iyi bir insandır” der. Birinin iyi bir insan olması için onun zararsız olması yetmez, ayrıca iyi olması, iyilerden olması gerekir.

Allah iyilerin kim olduğunu ayetinde beyan eder ve “iyilik senin yüzünü doğuya ya da batıya çevirmen değildir (senin şu cemaatte, bu cemaatte, şu memlekette şu yerde olman değildir). İyilik odur ki; Allah’a, meleklerine, kitaplarına, resullerine ve ahirete iman etmendir. Allah’ın sana verdiği maldan yakınlara, akrabalara, yetimlere, yolda kalmışlara, özgürlüğünü kaybetmiş olanlara ve borçlulara ikram etmendir. Namazı ikame etmen, temizlenmek için zekâtı vermendir”13 buyurur.

Zekâtı vermek demek; kulun Allah yolunda her şeyinden vermesi demektir. Kul her şeyinden verince temizlenir ve kendinden kurtulmuş olur. İşte iyilik budur; yani lafla iyilik olmaz. Allah iyiliği nasıl anlatmışsa bizim de iyiliği öyle anlamamız gerekir.

İşin başı da, sonu da aşktır. Allah, insanı yaratırken sevip öyle yarattı. Aslında Allah kendini sevdi ve kendini Hz. İnsan aynasında görmek istedi; yani isimlerinin tecellisini, güzelliğini insan üzerinde görmek istedi. Bu yüzden zatıyla, sıfatıyla insana tecelli etti; yani insana kendi ruhundan nefhetti. Bu nedenle Allah’ın insan üzerinde sevdiği aslında kendisidir.

Dünya hayatında imtihan olmasa; yani iman olmasa, küfür olmasa, zengin olanlar, fakir olanlar, merhamete layık olanlar, aç olanlar, cahil olanlar, âlim olanlar olmasa, Allah’ın isimleri tecelli etmez. Allah’ın muradı; Hz. İnsan’ı görmektir. Eğer bir şehirde bir tane Hz. İnsan varsa o bütün şehir, bütün ülke onun hatırına rızıklandırılır. O şehirde, o ülkede olan insanları Allah onun hatırına varlıkta tutar; çünkü Allah Hz. İnsan üzerindeki tecelliyi görmeyi dilemiştir. Gerisi, Hz. İnsanın hürmetine varlıkta durur; çünkü Allah’ın muradını üzerinde gerçekleştiren Hz. İnsandır. Allah bu imkânı herkese verir ve sonuna kadar herkesi bu şekilde Hz. İnsan olmaya davet eder; ama insan kendine dönüp o çamurdan elbisesini soymazsa kendini bulması da asla mümkün değildir.

Allah, insanı aşktan yaratmıştır, dedik. Bu yüzden insanın yolculuğu da aşk ile başlar. İnsanı ana karnında büyüten, besleyen, koruyan Allah’tır; çünkü Allah, insanı sever. Bu yüzden çocuk dünyaya gelir gelmez Allah onun anasına, babasına ve kardeşlerine kendinden bir sevgi verir. Allah, çocuğa da kendinden sevgi verdiği için herkes iradesiz bir şekilde onun etrafında pervane olup onun hizmetinde olur; yani hepsi çocuğu iradesiz olarak sever, onu korur ve ona hizmet eder. Çocuk büyüyüp buluğa erdiğinde bu sefer de onun diğer çocuklara yardım etmesi gerekir. Çocuk buluğa erince Allah ona; “iş artık senindir, şimdiye kadar ben seni sevdim, insanları sana hizmet ettirdim, şimdi ise sevme sırası sendedir. Şimdi de sen ananı, babanı, rabbini sev ve bunu anla” der. Artık çocuk buluğa erdiği andan itibaren âşıktır, Allah ona bu aşkı tattırır.

Eğer birinde aşk yoksa onda iman da yok demektir. Birinde aşk olmadığı halde Allah’tan, peygamberden, İslam’dan, cennetten bahsederse o kişi kavanozun içindeki balı değil, sadece kavanozu yalamış olur. Böyle olanlar; “Allah’ı sevmek gerekir, cennet güzeldir, namaz kılmak ve oruç tutmak lazımdır” der; ama böyle demekle sadece o bal kavanozunu yalamış olurlar.

Hâlbuki bir kul olarak o bal kavanozunu şöyle bir açıp balın tadına baksan, şu aşkı bir tatsan olmaz mı? Üzerindeki çamuru biraz silkelesen, Allah’ın sana nefhettiği o ruh, tecelli ettiği o güzellik Allah ile arandaki perdeyi biraz titretse, biraz sallasa böylece aşktan sarhoş olsan olmaz mı? Neden sadece işin lafında kalıyorsun!

Evet, o kavanozun kapağını açıp balı tatmak; yani Allah’a olan aşkın ve muhabbettin tadına bakmak, bunun için de manevi olarak biraz silkelenmek gerekir.

Allah ayeti kerimede; “rableri onlara pak bir şarap içirir. O şarap aklı gidermez ve sarhoş da etmez”14 buyurur. Allah bu şarabı cennette manevi olarak silkelenen kullarına içirir. Allah’ın cennette içirdiği bu şarap aklı gideren, baş ağrısı yapan bir şarap değildir. Bu şarap aşk şarabıdır. Allah bu aşk şarabını kullarına dünyada da içirir ve burada o şarabı bir kul olarak içmemiz de gerekir.

Peki, bu şarap nerededir ve Allah bu aşk şarabını kimlere içirir?

Bu şarap cennette olduğuna göre bu durumda şarabın gönlü cennet olmuş birinde olması gerekir. Bu aşk şarabını içecek olan gönüldür. Kulun, gönlü cennete dönmüş olan birini bulup bu aşk şarabını onun gönlünden içmesi gerekir. Sadece içmesi yetmez aynı zamanda içirmesi de gerekir. Bunun için de biraz silkelenmek, çamurdan olan elbiseye, bedene; “biraz geride dur” demek gerekir. Zaten Ramazan ayında çamurdan olan elbisemizin yemesini, içmesini, yanlışa bakmasını, yanlışı dinlemesini ve konuşmasını keser, bunları ondan men eder ve ona; “geride dur” deriz. İşte, oruç budur. Oruç tutarak bedenin yanlış düşünmesine müsaade etmeyiz; yani çamurdan elbiseye; “sen geride dur” Allah’ın bize nefhettiği ruha ise; “şöyle bir adım öne gel” demiş oluruz. Eğer ruha; “öne gel” dersek pişmeyi hak etmişiz oluruz.

Bu yüzden kendimize dönüp; “ne zamana kadar bu çamurla uğraşacaksın, çamura bu kadar bulandığın, çamurla bu kadar oynadığın yetmez mi, artık biraz silkelenip yıkanman, maşukunu hatırlaman gerekmez mi” dememiz gerekir. Rabbimize dönüp; “çamura düştüm, çamura bulandım, çamura battım, kıpırdadıkça daha çok battım. Artık bu çamurdan çıkmak, seninle olmak, seni zikretmek, tesbih etmek, sevmek, aşkımı, imanımı sana arz etmek, geldiğim yere geri dönmek istiyorum. Beni bu çamurun, bu bataklığın içinde bırakma ya rabbi” deyip feryat etmemiz gerekir. İnşallah, tuttuğumuz oruç, kıldığımız namaz bizi bu çamurdan, bu bataklıktan kurtarır ve namazımız miraç olur.

Evet, herkes kendini bilir; ama Allah herkesi herkesten daha iyi bilir. Allah ayeti kerimede; “yaratan yarattığını bilmez mi”15 buyurur. Allah bizim çamura battığımızı ve çırpındığımızı biliyor. Aslında hakikati de, ne yapmamız gerektiğini de anlamışız; ama çamur bize öyle bir yapışmış ki bir tarafı silerken başka bir taraftan yapışıyor ve o çamurdan bir türlü kurtulamıyoruz. Eğer üzerimize yapışan o çamurdan kurtulursak manevi olarak işi bitirip rabbimizle dolayısıyla kendimizle beraber oluruz.

Evet, onun için anlaşılması gereken şey; insanın kulluğunu, âbdliğini; yani âşıklığını bilmesidir. Mâşuk olan Allah’tır, kul da Allah’ın âşığıdır. Kulluk, âşıklığın gereği olan şeylerdir, imtihan da âşığın âşıklığını ispatlaması içindir.

Âşık, mâşuğu için her neyi verebiliyorsa onu o kadar seviyor demektir. Onun için âşık, mâşuğu için her şeyini verebiliyorsa hatta az önce bahsettiğimiz gibi o çamurdan olan elbisesini verebiliyorsa gerçekten âşık demektir! Allah’a âşıklık böyle birine helaldir.

Çamurdan olan elbiseyi vermeden âşıklık olmaz; yani âşık olmak için bedenin kendisini de verebilecek durumda olmak gerekir. Allah, Hz. İnsan olmayı ve cenneti satar. Hz. İnsan olmak için beşeri tarafı verip Hz. İnsanı, cenneti almak için de dünyayı verip ahireti satın almak gerekir; çünkü vermeyenler alamaz.

Allah hepimizi Allah için her şeyini verenlerden, dünyayı verip ahireti, cenneti alanlardan eylesin! Bedeni tarafını, beşeri tarafını, çamurdan olan tarafını verip hakikatini alanlardan, varlığını Allah’a feda edip Allah’ın cemalini, dostluğunu alanlardan eylesin!

Allah hepinizden razı olsun.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Yasin /79 ↩
  2. Fatiha /5 ↩
  3. Yusuf /108 ↩
  4. Fâtır /28 ↩
  5. Sâd /71 ↩
  6. Araf /179 ↩
  7. Necm /3 ↩
  8. Yûnus /100 ↩
  9. Beyhakî, el-Medhal, s.164, Kenzu’l-ummal, H.No:1002, İbnu Abdi'l-Berr, Câmi'u'l-İlm, 2, 91 ↩
  10. Bakara /148, Mâide /48, Hadîd /21 ↩
  11. Bakara /177 ↩
  12. İnsan /21, Vâkıa /19 ↩
  13. Mulk /14 ↩