EVLADIN ANNE, BABA ÜZERİNDEKİ HAKKI NEDİR?
Herkes genelde anne ve babanın evladı üzerindeki hakkını söyler; ama evladın anne, babanın üzerindeki hakkı ihmal edilmiş ve gerektiği şekilde anlaşılmamıştır. Oysaki bu anlaşılması gereken bir konudur.
Peki, evladın, anne ve babası üzerindeki hakkı nedir?
Öncelikle anne, babaları onları bir âbd olarak yetiştirsin ve onlara hayatı nasıl yaşamaları gerektiğini; kazanmanın, kaybetmenin, doğrunun, yanlışın, hakkın, batılın, güzelin, çirkinin ne olduğunu öğretsin ve çocuklar da iman etsin, Allah’a teslim olsun, rabbini, hayatı öğrensin, tanısın diye Allah, kulunu anne ve babalara emanet etmiştir.
O hâlde anne ve babalar çocuklarına bunları öğretmemiş, onları sadece yedirmiş, içirmiş, doyurmuş ve sadece dünyalarını kazanmaları için teşvik etmişse bu durumda Allah’ın emanetine ihanet etmiş olurlar. Eğer Allah, kulunu anne, babaya teslim ettiyse öncelikle çocuğun sahibinin; yani Allah’ın hakkı gelir. Çünkü çocuk, anne ve babanın değil Allah’ın kuludur ve onun sahibi Allah’tır.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “çocuklarınıza ‘la ilahe illallah’ dedirtin sonra onları bırakın, korkmayın, onlara bir şey olmaz”131 buyurmuştur. Demek ki ilk hak, çocuğa “la ilahe illallah” dedirtmekmiş! Bu yüzden anne ve babanın vazifesi; öncelikle çocuğa rabbini tanıtmak, sevdirmek, rabbinin sevgisini nasıl kazanacağını öğretmek, rabbinin yolunu, sırat-el mustakimi göstermek, ona mürşid olmak, hidayetçi ve yol gösterici olmaktır; yani onu Allah’ın kulu olarak görüp Allah’ın razı olacağı şekilde yetiştirmektir.
Elbette ki herkes kendinde ne varsa karşısındakine de onu verebilir. Peki, kişi kendinde olmayanı çocuklarına nasıl verebilir? -Elbette ki çocuğunu doğru yola iletebilecek kişiye teslim edip onun doğru yola girmesini sağlayarak verebilir. Böyle yaparsa çocuğunun Allah’a âbd olması için ona yardımcı olmuş olur, eğer böyle yapmazsa çocuk Kıyamet günü anne ve babasından davacı olur.
Bununla ilgili olarak Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bir hadis-i şerifinde buyurur “Kıyamet günü kaybeden çocuklar ‘ya rabbi! Annem ve babam kaybetmeme sebep oldu, bana seni tanıtmadılar, iman ettirmediler, yolunu göstermediler, bu yüzden onlara azaptan iki kat ver’ derler. Evladın anne, babasına iki kat azap istemesi onlar için azabın en büyüğüdür, onlar için bundan daha büyük bir azap olmaz.” Yemeyip yedirdiği, içmeyip içirdiği, giymeyip giydirdiği evlatları Kıyamet günü onlar için iki kat azap isterler! Çünkü onlara Allah’ın yolunu göstermemişlerdir. Evlat, anne ve babasını suçladığından artık onlar için nimet değil en büyük musibet ve bela olmuştur. Tabi, bu bela ve musibette anne ve babanın da payı vardır. Her ne kadar tercih kulun kendisine ait olsa da evladın kaybetmesine sebep oldukları için onlar da mutlaka cezalarını çekerler.
Bu yüzden evladın anne, baba üzerindeki ilk hakkı; evladı Allah’a layık bir kul olarak yetiştirip ona iman ettirip “la ilahe illallah muhammedun resulullah” dedirtmek ve önce imanı sonra ise Kur’an’ı ona öğretmektir.
Allah’a imanın neden her şeyden daha önemli olduğuyla ilgili bir örnek vereyim.
Sahabeden biri mescide girip namaz kılar. O sırada Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de oradadır. Sahabe namazını bitirince Resulullah (s.a.v.) Efendimiz ona bir daha namaz kılmasını söyler. Sahabe tekrar namaz kılar, namazını bitirdiğinde ise Resulullah (s.a.v.) Efendimiz tekrar namaz kılmasını buyurur. Sahabe her namaz kılışında Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “olmadı, sende bir eksiklik var; ama bu eksiklik namazında değil senin imanındadır, Allah’ın huzurunda duramayışındadır” buyurur. Eğer biri huşu ve haşyetle Allah’ın huzurunda durursa o hâlde miraçta olduğunu tadar. Bunun için de iman gereklidir.
Aynı şekilde sahabeler, tabiinlere “size hayret ediyoruz. Biz Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in döneminde önce imanı öğreniyor, iman ediyorduk sonra ise Kur’an’ı, Allah’ın ayetlerini okuyorduk; ama bakıyoruz ki siz tam tersini yapıyorsunuz. Kitabın sahibini tanımamış, ona iman etmemişsiniz; ama onun kelamını öğrenmeye çalışıyorsunuz” demişlerdir. İman etmeden öğrenmeye çalışmak edebe aykırı bir şeydir. Bu şekilde ayetleri layıkıyla dinleyip anlayamayız; çünkü daha ayetleri vahyedeni tanımıyoruz!
Allah’ın ayetlerini dinlerken bir, âşığın maşukunun sözünü dinlemesi gibi dinlemek vardır, bir de herhangi bir kelime söylenmiş gibi dinlemek vardır. Eğer Allah’ın ayetleri okunduğunda kişinin imanını artırmıyorsa o hâlde bir sorun vardır ve bu sorun iman sorunudur; çünkü Allah ayet-i kerimede mü’minleri anlatırken “mü’minler o kimselerdir ki Allah zikredildiğinde kalpleri titrer. Onlara Allah’ın ayetleri okunduğunda imanlarını artırırlar ve onlar rablerine bütünüyle tevekkül ederler”132 buyurmuştur. Hâl böyleyken öyleleri var ki ayeti okuduğu, manasını da öğrendiği hâlde muhabbetinde, imanında herhangi bir artış olmaz, tam tersine öğrendiğiyle kibirlenir. Bu; imanı öğrenmediği ve iman etmediği içindir. Bu nedenle sadece öğrenmek yetmez bir de iman etmek gerekir.
Çocuklarımıza da önce iman ettirip onlara Allah’ı sevdirmeli ve onları büyütürken “benim de rabbim senin de rabbin Allah’tır. Bu evde, bizim üzerimizde Allah’ın emri ve Allah’ın hükmü geçer. Her ne olursa olsun, hep beraber Allah’a itaat edip resulüne tâbi olmamız gerekir. Ben Allah’ın emretmediği bir şey söylersem bana değil rabbine itaat et ve resulüne tâbi ol. Yoksa kurtuluşun olmaz, ebedi hayatını, Allah’ın rızasını, dostluğunu, cemalini kazanamaz, Allah’tan, insan olmaktan mahrum kalırsın” demeli ve Allah’a kul olmayı bu şekilde kendi üzerimizden onlara öğretmeliyiz. Böyle yaptığımızda çocuklarımız büyüdükleri zaman bize karşı merhametli, saygılı, hayırlı olur ve bize rahmet olur, ikram olur, güzellik olurlar.
Anne ve baba, bunun tam tersi olarak çocuğun önüne dünyayı koyup dünyayı tercih ettirmişse sadece kendine ve evladına zulmetmiştir sonra evladı onlara bela olur. Bu yüzden çocuklarımızı başımıza bela olsunlar, ahirette bize azap olsunlar diye değil bize rahmet olsun ve nimet olsunlar diye yetiştirmeliyiz.
Allah ayet-i kerimede “o iman edip salih amel işleyenlerin evlatlarını ve zürriyetinden imanda onlara tâbi olanları da onlara katarız”133 buyurur. Yani evlatlarının güzel amellerini onların da defterine yazar, cennette de onları beraber ederiz. Onlar gibi amel edememiş, amelleri aynı derecede olmamış olabilir; ama imanda onlara tâbi olmuşlarsa Allah onları ayırmaz ve ahirette de beraber eder.
Allah bizi ebediyen beraber eylesin inşallah!
