close

ARAPÇAYI İYİ BİLEN BİR İNSAN KUR’AN’I KENDİ BAŞINA ANLAYABİLİR Mİ?

Evet, anlar; ama anladıkları sınırlı olur. Kur’an-ı Kerim’de hem muhkem hem de müteşabih ayetler vardır; yani ayetlerin hem zahiri hem de batıni tarafı vardır. Kulun da önce ayetin zahirini, ardından ayetin hikmetini anlaması gerekir. Allah’ın her ayetten mutlaka bir muradı vardır ve kul bu muradı mutlaka bir hikmet ehlinden öğrenmelidir.

Allah ayet-i kerimede “Allah kime hikmet vermişse ona pek büyük bir hayır vermiştir”36 buyurur. Herhangi bir ayetteki Allah’ın muradının ne olduğunu ancak hikmet ehli anlar. Biri hikmet ehli değilse Allah’ın o ayetteki hikmetini anlayamaz. Bu yüzden kişinin sadece kendi başına ayetleri okuyarak “ben Kur’an’ı anladım” demesi doğru değildir; çünkü anlaması için ayetlerin hikmetini de bilmesi gerekir. Allah’ın ayetlerini ders edinmek Allah’ın emridir. O hâlde yapılması gereken şey; Allah’ın ayetlerini hikmet ehlinden ders edinip her birinin hikmetini anlamaya, öğrenmeye çalışmaktır. Öyle ki ayetin hem zahiri hem de manevi tarafının hikmetini anlayabilelim. Ayetin hikmetini anlayabilmek için de Allah’ın bize hikmet ilmini öğretmesi gerekir. Bu ilim; manevi bir ikram, manevi bir nimettir. Eğer Allah kendini bize tanıtırsa rabbimizi tanıdığımız için muradını da bilir, anlarız.

İnsanın tek başına Kur’an okuyup “ben ayetleri kendi kendime anlarım” demesi cehâletinden dolayıdır. Ayrıca bu hâli kendisi için zulüm olur, “ben kendime yeterim” deyip kendini müstağni görmek ve kibirlenmek olur. Allah ayet-i kerimede “her bilenin üzerinde bir bilen vardır”37 buyurmuştur, dolayısıyla herkes herkese muhtaçtır. Bizim de ayetlerin hikmetini bir bilenden öğrenmemiz lazım.

Kulun, bildiklerini öğretmeye çalışırken aynı zamanda bilmediklerini de öğrenmeye çalışması gerekir. Son nefese kadar bu böyledir. Misal; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bütün hayatı boyunca hem Allah’ın kendisine öğrettiklerini öğrenmiş hem de bu öğrendiklerini sahabelere öğretmiştir. Bütün insanlara düşen de budur; yani hem öğrenmek hem de öğretmektir.

Kul bir ayeti elli defa okumuş olabilir; ama elli birinci defa tekrar okuduğunda gönlünde başka bir hikmet, başka bir mana açılır; yani Allah ona başka bir ufuk açar. Bu nedenle Allah’ın ayetlerini tekrar tekrar okuyalım, bir de ayetleri tekrar tekrar okuyanlardan ders edinelim. Böyle yaparsak çok farklı şeyler öğrendiğimizi görürüz.

Allah kibirlenenleri, “ben bana yeterim” deyip kendini beğenenleri sevmez.38 Mesela; birinin bana bir harf öğreteceğini bilsem yeminle söylüyorum gidip onun yanında diz çöker ve o harfi öğrenirim; çünkü o harf ebedi hayatım için bana lazımdır. Unutmayalım ki kul bildiği, öğrendiği kadarıyla rabbini tanır ve imana sahip olur. Bu yüzden Allah ayet-i kerimelerde “hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?”39 “Allah’tan ancak âlim kulları layıkıyla haşyet duyar”40 buyurmuştur. Âlimlerin layıkıyla Allah’tan haşyet duymasının sebebi Allah’ı bilmeleri, tanımalarıdır. Bizim de kendimizi, insanları, kâinatı, bütün varlığı Allah’ın kitabı, ayeti olarak okumamız gerekir ki rabbimizi tanıyalım ve ondan layıkıyla haşyet duyalım.

Allah, kuluna bir şey öğretirken bunu başka bir kulu üzerinden yapar ve bazen bir çocuğun, bazen bir cahilin, bazen de bir gayrimüslimin üzerinden kuluna öğretir. Kula düşen de; hikmeti bulduğu yerde almak, ayrıca öğrenmeye, anlamaya çalışırken öğrendiklerini de başkalarına öğretmektir. Yoksa kibirlenmiş, kendini beğenmiş ve kendini müstağni görmüş olur ki bu da onun için felaket olur.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Bakara /269 ↩
  2. Yûsuf /76 ↩
  3. Nisâ /36, Nahl /23 ↩
  4. Zümer /9 ↩
  5. Fâtır /28 ↩