close

İMAN NEYE GÖRE ÖLÇÜLÜR?

İmanımız sevgimize, Allah’a olan muhabbetimize göre ölçülür. Tabi, imanımızı sadece Allah’a olan muhabbetimize göre ölçmek yetmez, bir de resulüne olan ve Allah yolunda cihad etmeye olan muhabbetimize göre ölçmemiz gerekir; çünkü Allah ayet-i kerimede “Allah, resulü ve Allah yolunda cihad etmek sizin için her şeyden, canınızdan, evladınızdan, evlerinizden, ticaretinizden, dünya hayatındaki her nimetten daha sevgili değilse Allah’ın emrini bekleyin.”335 Yani belanızı bekleyin, buyurmuştur. O hâlde Allah’ı, resulünü ve onun yolunda cihad etmeyi her şeyden çok seviyorsak mü’miniz demektir. İmanımızın ölçüsünü böyle anlamamız gerekir.

Allah ve yaptığı emirler bizim için her şeyin önünde ve üzerindeyse, resulü de bizim için her önderin, her muallimin, her örneğin önündeyse, onu örnek alıyor, onu önder, rehber olarak kabul ediyor, ona tâbi oluyorsak, onun gibi yapmaya, Allah’a karşı onun gibi edepli olmaya, teslim olmaya ve iman etmeye çalışıyorsak bu durumda imanımız var demektir.

Bir de Allah yolunda cihad ediyorsak; yani Allah’ın rızasını, ebedi hayatımızı kazanmak için resulüne tâbi olmak, Allah’ın vahyine uymak, canlı Kur’an olmak, resulünün ahlakına bürünmek için çaba, gayret sarf ediyorsak, sadece kendimizin kurtuluşu için değil aynı zamanda Allah’ın vahyi gönüllerde hâkim olsun, insanlar cennete girsin, Allah’a âbd olsun diye çaba, gayret sarf ediyor, malımızla, canımızla, hayatımızla fedakârlık yapabiliyorsak o hâlde mü’miniz demektir.

Eğer böyle değilsek o zaman bunları ne kadar yapabiliyorsak bilelim ki imanımız da o kadardır; ama yok, bunları yapmıyorsak imanımız sadece laftaysa ya da imanımızı, müslümanlığımızı, ahiretimizi bir şeylere bağlayıp “bunu yaparsak yeterdir, cennete gideriz” diyorsak bu durumda Allah’ın ölçüsünü kabul edememişiz, ölçümüz yanlıştır, demektir. Böyle yapmakla iman ettiğimizi zannederiz; ama iman etmediğimizin farkında bile olmayız. Dolayısıyla iman edip etmediğimizin ölçüsü; Allah’ın kitabına, resulünün hayatına ve sünnetine göredir.

İman edip etmediğimizin bir de özel bir ölçüsü vardır ki kul kendine dönüp baktığında imanının olup olmadığını net olarak anlar ve imanını kendi üzerinden ölçebilir. Allah ayet-i kerimede “insanlardan öyleleri var ki Allah’ı sever gibi başkalarını (başka şeyleri) severler, oysaki mü’minlerin Allah’a olan muhabbetleri çok şiddetlidir”336 buyurur. Çok şiddetli muhabbet; Allah’a âşık olmak, Allah için her şeyi yapabilecek durumda olmak; yani malını, canını herhangi bir tereddüt yaşamadan Allah’a güvenerek feda edebilecek durumda olmak demektir.

Peki, imanımızı özel olarak nasıl ölçebiliriz?

Kimsenin olmadığı bir yerde tek başımıza bütün gönlümüzle rabbimize dönüp gözümüzü kapatalım ve dünyaya ait bağlarımızı kopararak “ya rabbi! Ben seni seviyorum, ben seni çok seviyorum, ben seni bana ikram ettiğin mallardan, bana ikram ettiğin canımdan, hayatımdan, her şeyden daha çok seviyorum” diyelim. Allah Fezkurûnî ezkurkum veşkurû lî ve lâ tekfurûn:337 “Beni zikredin ben de sizi zikredeyim, bana şükredin ve sakın nankörlerden olmayın” buyurduğu için biz Allah’a böyle söylersek Allah’tan da bunun cevabını alırız; çünkü kul, Allah’ı nasıl zikrederse Allah da onu öyle zikreder.

Kul gerçekten samimi, ihlaslı bir şekilde “ya rabbi! Ben seni seviyorum” derse ve söylediği söz gerçek bir sözse Allah da ona “kulum ben de seni seviyorum” der. Allah “beni zikredin ben de sizi zikredeyim” buyurmuştu ya işte, kul, Allah’ı nasıl zikrederse Allah da ona öyle karşılık verir. Aynı şekilde biri “ya rabbi! Ben günahkârım, beni affet” diye Allah’a duada bulunursa Allah da cevap olarak “seni affettim, mağfiret ettim, günahını sildim ve olmamış gibi kabul ettim” diye kulunun gönlüne cevap verir, bunu ona tattırır.

Tabi, kul gerçekten istiğfar etmişse Allah’tan bu cevabı alır. Kulun, Allah’tan aldığı bu cevabı da kelime olarak değil mana olarak, vahiy olarak alması gerekir. Zaten vahyin manası sessiz ve süratli demektir. Kulun gönlüne bu vahiy, bu mana indiğinde o kul, Allah’ın ona “kulum, ben de seni seviyorum” dediğini tadar.

Kul bunu tadınca gönül âleminde muhabbete gark olur, rabbinin huzurunda olduğunu tadar, hatta öyle bir tadar ki kendisi ve bütün dünya gözünden silinir; çünkü rabbi ona “ben de seni seviyorum” demiştir. Bu, tarifi mümkün olmayan bir aşk, bir muhabbet, bir haz hâlidir.

Biri Allah’a “ya rabbi! Seni seviyorum” dediğinde Allah’tan gelen cevabı tatmadıysa o hâlde “ben rabbime, seni seviyorum diyemedim, demek ki sevgimde samimi değilmişim. Demek ki bir yerde eksik yapıyorum, bir yerde rabbimi sevmeme mâni olan bir perde vardır ve benim onu silmem gerekir” demelidir. Zaten böyle söylerse mutlaka nerde yanlış yaptığının farkına varır. Rabbi için neyden vazgeçemediğini ve rabbiyle arasına nefsinin mi, malının mı, canının mı, evladının mı girdiğini bilir. Kısacası rabbiyle arasına giren şeyin ne olduğunun farkına varır.

Bunu fark ettikten sonra samimi bir şekilde bütün gönlüyle Allah’a dönüp “onu sana kurban ettim ya rabbi! Bana lazım olan, gerekli olan, benim için olmazsa olmaz olan sensin. Sen beni sev, benden razı ol, ben senin sevgine layık olayım, varsın hiçbir şeyim olmasın. Ben senin sevgini kazanayım da varsın hiçbir şeyi kazanmayayım.

Ya rabbi! Her şeyi kaybetsem de seni sevmekten vazgeçemem, seni kaybetmeyi göze alamam; çünkü benim olduğunu söylediğim her şey sana aittir, ben de sana aidim. Ben senden başka nereye giderim, nasıl giderim, nasıl başka tarafa dönerim, nasıl herhangi bir şeyi seni sever gibi sever, senin önüne koyarım. Böyle bir hataya düşmüşsem eğer tövbe ediyorum, beni affet, beni mağfiret et, haddimi aşmışım bilememişim, anlayamamışım tövbe ya rabbi! Sen benim rabbimsin, bana kendinden hayat veren, kendinden varlık veren, beni varlıkta tutansın. Sana dost olayım, dostluğunu kazanayım diye imtihana tâbi tutup bana imkân verensin, benim için ebedi hayatı hazırlayansın, ben seni seviyorum ya rabbi” demesi gerekir. Eğer yine cevap alamadıysa o hâlde söyledikleri doğru değildir ve sözlerine inanmıyor demektir. Bu da samimiyetinin, ihlasının olmadığını gösterir.

İhlaslı olabilmek için de kendi kendimize hakkı anlatıp nefsimizi ikna etmemiz gerekir. Aynı şekilde nefsimize “sen nereye gidiyorsun, neyin peşinden koşuyorsun, rabbine karşı dünyayı nasıl tercih ediyorsun” deyip nefsimizi susturmamız, terbiye etmemiz, ona rabbinin yolunu, imanı göstermemiz ve secdeye kapanıp ağlayarak “ya rabbi! Bana yardım et” dememiz gerekir. Böyle yaparsak rabbimizin bize yardım ettiğini görürüz. Aynı zamanda imanımızı; yani Allah’a olan muhabbetimizi de test etmiş oluruz.

Bilmemiz lazım ki bizi rabbimize yakınlaştırmayan bir iman taklidi bir iman, içi boş, hakikati olmayan, gönlümüze inmeyen bir imandır. Sadece aklımızla, hafızamızla, ilmimizle, bilgimizle iman ettiğimizi zannetmişiz, aklımız onu kabul etmiş; ama gönlümüz tasdik etmemiştir. Oysaki iman; dilin ikrarı ve kalbin tasdikidir. Dil “seni seviyorum ya rabbi! Sen benim rabbimsin, ben de senin âbdinim. Senden başka ilah yoktur. Senden başka sevilen, tapılan, âbd olunan, sevilmeye, sevgisi istenilmeye layık olan yoktur. İlah olan sensin” deyip Allah’a olan sevgisini ikrar etmeli, kalp de bunu tasdik etmelidir.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Tevbe /24 ↩
  2. Bakara /165 ↩
  3. Bakara /152 ↩