HADİSLERİN TAMAMINA YAKINI UYDURMADIR, DİYEN KİŞİ DİNDEN ÇIKAR MI?
Böyle bir söz kişiyi dinden çıkarmaktan önce akıllı olmaktan çıkarır; çünkü Resulullah (s.a.v.) Efendimiz yirmi üç yıllık peygamberliği boyunca konuşmuştur ve söylediği her cümle bir hadistir. Biri yirmi üç yıl boyunca konuşursa o hâlde binlerce kelime söylemiş olur. Bu durumda Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in binlerce hadisi vardır, demektir.
Bununla beraber Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e isnat edilen her söze hadis-i şerif demek de doğru değildir. Bize hadis-i şerif diye anlatılan her sözü Kur’an’ın ölçüsüne vurmadan kabul etmemiz Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e iftira olur ya da yapılan iftirayı kabul etmek olur. Bu yüzden hadisleri mutlaka Kur’an’ın ölçüsüne vurmamız gerekir.
Hadisleri Kur’an’ın ölçüsüne vurduğumuzda Kur’an’ın bütününe ters düşmüyorsa kabul etmemiz lazım. Eğer öğrendiğimiz hadis Allah’ın ayetlerine ters düşüyorsa o zaman “herhâlde bu hadis ayeti neshetmiş, hükümsüz bırakmış” diyemeyiz. Böyle dememiz küfür olur. Bu nedenle hadislerin hepsini toptan bir şekilde doğru olarak kabul de etmemeliyiz. Zaten hadisçiler de öyle yapmıştır. Mesela; topladıkları on bin hadisin içinden sadece altı yüz tane hadis seçmişlerdir ya da on beş bin hadisin içinden emin oldukları bin beş yüz tane hadis seçmişler, diğerleri için de “zayıf hadisler” veya “ravisiyle ilgili sorun olan hadisler” demişlerdir.
Peki, bizim için ölçü nedir?
Ölçümüz her zaman için Allah’ın kitabı Kur’an’dır. Bu nedenle hadisleri öncelikle Kur’an’ın ölçüsüne vurmamız lazım. Eğer öğrendiğimiz hadis, Kur’an’a uyarsa bu defa da onu Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in ölçüsüne vurmamız lazım.
Nasıl?
Allah, resulünü âlemlere rahmet olarak anlatır. Bu durumda hadis diye öğrendiğimiz söz âlemlere rahmet olanın sözüne benzemiyorsa o hâlde bilelim ki o söz Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e ait olamaz. Diyelim ki hadisleri Kur’an’ın ölçüsüne vurduk, ona ters düşmese bile âlemlere rahmet olanın söyleyebileceği bir söze ters düşüyorsa bu durumda onu olduğu gibi kabul etmek yine doğru değildir. Mesela; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz hakkında “şöyle olunca mü’minleri lanetledi” denilir. Hâşâ! Hiç böyle bir şey olur mu! Resulullah (s.a.v.) Efendimiz mü’minleri nasıl lanetler! Lanet etmeyi Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e nasıl layık görürüz! O, insanlara lanet için gönderilmemiş, rahmet olsun diye gönderilmiştir. O, âlemlere rahmettir. Hâl böyleyken onun diliyle mü’mine, Müslüman’a nasıl lanet ederiz!
Bu şekilde baktığımızda hadis diye öğrendiğimiz söz Kur’an’da Allah’ın tarif ettiği resulün ölçüsüne uymuyorsa onu olduğu gibi kabul edip “bu hadis-i şeriftir” demeyelim. Bu yüzden hadisleri mutlaka Kur’an’ın, bir de Allah’ın resulünün ahlakının, maneviyatının, gönlünün ölçüsüne vurup öyle kabul edelim. Nasıl ki hadislerin bütününe yakını yanlışmış gibi muamele etmek doğru değilse Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e isnat edilen her sözü olduğu gibi kabul etmek de aynı şekilde yanlıştır. Her zaman için dengeyi kurmamız, hadisleri de Kur’an’ın ve Allah’ın resulünün hayatının, gönlünün ölçüsüne vurup öyle kabul etmemiz lazım.
