NAMAZDA TESBİHLERDEN SONRA TÜRKÇE DUA EDEBİLİR MİYİZ?
Bizim için ölçü, her zaman için Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’dir. Aslında sadece namazdan sonra değil namazın içindeyken de dua etmemiz lazım. Mesela; namazla ilgili “namazda Subhâneke’yi, Fatiha’yı okur, üstüne bir sûre daha okursun, sonra eğilip ‘subhâne rabbiye’l-azîm’ der, tesbih edersin. Ondan sonra doğrulur ‘semi’ Allahu limen hamîdeh’ dersin. Bütün bunları söylerken de anlaman gerekmez” denmiştir. Sanki Allah böyle emretmiş gibi bize böyle anlatılmıştır, biz de böyle anlamışız!
Oysaki baktığımızda subhaneke tesbihi ayet değildir; yani namaza başlarken bir ayetle değil tesbihle, hamd ile başlarız.
İsterseniz subhaneke üzerinden rabbimizi nasıl tesbih ettiğimizi kısaca izah edeyim.
Subhâneke: “Ya rabbi! Sen subhansın her türlü noksanlıktan münezzehsin. Bütün kemâl sıfatlarıyla muttasıfsın, kemal sıfatlara sahipsin.” Allâhumme ve bi hamdik: “Allah’ım hamd senin içindir ve sana layıktır.”
Görüldüğü gibi namaza tesbihle başlarken aslında önce Allah ile konuşuyoruz, rabbimizi tesbih ediyor ve ona hamd ediyoruz.
Evet, devam edelim. Ve tebârakesmuk: “Senin ismin (senin isimlerin) mübarektir.” Senin isimlerin bize sonsuzluğu, sonsuz güzelliği ve sonsuz nimetleri kazandırır, deyip Allah’ı hamd ediyor, tesbih ediyor, isimlerinin mübarekliğini zikrediyor ve o isimleri istiyoruz.
Evet, okuduğumuz subhâneke tesbihi ayet değildir; ama buna rağmen sanki namazda ayetlerden başka bir şey okunamayacakmış gibi zannedilmiştir. Görüldüğü gibi böyle zannetmek doğru değildir.
Tesbihle ilgili olarak bir örnek vereyim.
Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sahabelere namaz kıldırırken rükûdan doğrulup “semi’ Allah’u limen hamideh: Allah hamd edenin hamdini işitti” dediği sırada sahabeden muhtemelen yeni iman etmiş biri Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’den “Allah hamd edenin hamdini işitti” sözünü duyunca “elhamdulillahi hamden, kesiren, mubareken, tayyiben: En büyük hamd, en güzel hamd, en temiz hamd Allah’a aittir” deyip peş peşe Allah’ı tesbih eder. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz namazdan sonra sahabeye dönüp “o hamd eden kişi kimdi” diye sorar. Yüksek sesle hamd edip namazda konuştuğu için sahabe “herhâlde yanlış yaptım” diye düşünüp utana utana elini kaldırır ve “bendim ya Resulullah” der. Bunun üzerine Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “o yaptığın nasıl bir hamddı! Melekler senin hamdını yukarı çıkarmak için gökten inerken birbirleriyle yarıştı” buyurur.
Allah hamd edenin hamdini işitti demek; şayet Allah’a hamd ederseniz Allah hamdınıza karşılık verir, demektir. Bu yüzden namazda Fatiha’yı okuyup hamd eder, ardından da rükûda rabbimizi tesbih ettikten sonra “Allah hamd edenin hamdini işitti” deriz.
Demek ki mesele gönülden gelen hamdmış! Bundan dolayı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz namaz esnasında rabbini yüksek sesle hamd ve tesbih eden sahabeye “namazın bozuldu” dememiştir.
Bütün âlimler Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in namazda seccadeyi ıslatacak kadar ağladığını bilir. Aynı şekilde Hz. Ayşe (r.a.) annemiz, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in namaz kılışını anlatırken der ki: “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in secdede şu duayı okuduğuna şahit oldum: Ya rabbi! Günahlarımdan mağfiretine sığınıyorum, gazabından rahmetine sığınıyorum, senden yine sana sığınıyorum. Sen tevvabsın; tövbeleri kabul edensin, tövbe edenleri sevensin. Sen Afuvsun; affetmeyi seversin bizi affet.” Sahabeler Hz. Ayşe (r.a.) annemize Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in Berat Gecesi’ni nasıl geçirdiğini sorduklarında ise Hz. Ayşe annemiz “Berat Gecesi’nde Resulullah (s.a.v.) Efendimiz yatsıdan sonra iki rekât namaz kıldı; ama kıldığı bu iki rekât namaz sabaha kadar devam etti” demiştir.
Yani Resulullah (s.a.v.) Efendimiz sadece iki rekât namaz tekbiri getirmiş; ama bu iki rekâtın bir secdesini gecenin bir yarısına kadar, ikinci secdesini ise öbür yarısına kadar devam ettirip secdede sabah namazına kadar rabbine hamd etmiş, dua etmiş ve rabbini tesbih etmiştir. Bu yüzden namazdan sonra değil aksine secdedeyken üç sefer “subhâne rabbiye’l-a’lâ” dedikten sonra yapacağımız nasıl bir dua varsa o duamızı secde sırasında yapmamız gerekir.
Allah ayet-i kerimede vescud vakterib:273 “Secde et ve yaklaş” buyurmuş, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz de “kulun, Allah’a en yakın anı secde anıdır, öyleyse secdede duayı çoğaltın, secdede Allah’tan isteyin”274 demiştir. Bizim de secdede duayı çoğaltmamız ve çokça dua edip Allah’tan istememiz gerekir; çünkü secdedeyken rabbimize en yakın olduğumuz andayız.
Peki, secdedeyken rabbimizden ne istememiz lazım?
Özellikle “ya rabbi! Seni istiyoruz, senin rızanı, dostluğunu, cemalini, cennetini istiyoruz” dememiz, bununla birlikte sıkıntılarımız varsa da “ya rabbi! Şöyle şöyle sıkıntılarım var, bu sıkıntıları aşamıyorum, bana yardım et” deyip rabbimizden yardım istememiz gerekir; çünkü secdedeki dua reddolmaz.
Neden?
Çünkü secde; başını yere koymuş olan kulun, Allah’a en yakın olduğu anıdır ve o anda kul ile Allah arasında perde yoktur. Kardeşlerimiz, secdede Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığı gibi bir dua yapsınlar, böyle yaptıklarında namazdan çıkmayı, başlarını secdeden kaldırmayı istemeyeceklerini görürler. Bunun sebebi; Allah’ı kabul ettiklerini, Allah’ın da onları kabul ettiğini ve Allah’ın huzurunda olduklarını tatmalarıdır.
Secdede yapılan dua başka zamanlarda yapılan duaya benzemez, bu dua bambaşka bir duadır. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz bundan dolayı secdede dua etmiştir. Söyledim; Resulullah (s.a.v.) Efendimiz iki rekât namaz kılıp bütün gece secdede kalmış ve secde ederek sabahlamıştır.
Evet, Resulullah (s.a.v.) Efendimiz seccadeyi ıslatacak kadar ağlıyor ve secdedeyken dua ediyordu. Bütün âlimlerimiz bunu bilir; ama yine de secdede ağlamak, dua etmek sanki yanlış bir şeymiş gibi anlatılmaya devam edilir.
Misal; geçen gün televizyon izlerken bir programa denk geldim. Programda bir hocaya “Resulullah (s.a.v.) Efendimiz seccadeyi ıslatacak kadar ağlayıp dua ediyormuş, biz de böyle yaparsak olur mu” diye sordular. Hoca da “farz namazlarda değil; ama sünnet namazlarında yahut diğer namazlarda yaparsak olur” diye cevap verdi!
Secdedeyken ağlayıp dua etmenin farzı, sünneti olur mu! Yani sen Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’in yaptığına yanlış mı demek istiyorsun, “böyle yapmak doğru değil” mi demek istiyorsun! Bazen mescitte, camide biri secdeyi uzattığında yanındaki ona namazının bozulduğunu söyler. Sırf secdeyi uzattığı, secdede ağladığı için ona “böyle yapman doğru değil” derler. Sanki kendileri her şeyi biliyormuş gibi bir de doğru yapanı düzeltmeye çalışırlar!
Yanlış öğrenilen, yanlış anlaşılan bir şeyi düzeltmek zor bir şeydir; ama bilinmeyen bir şeyi öğretmek kolaydır. Evet, bu yüzden sadece namazdan sonra değil secdede de kendi dilimizde dua edeceğiz. Resulullah (s.a.v.) Efendimiz’e tâbi olup onun yaptığı gibi yaptığımızda hep beraber neyi kazandığımızı görürüz inşallah.
