MÜRŞİDİN, DERVİŞİNE OLAN YAKINLIĞI İLE DERVİŞİN, MÜRŞİDİNE OLAN YAKINLIĞI NASIL ANLAŞILIR?
Mürşidin dervişe yakınlığı anlaşılmaz; çünkü bu manevi bir durumdur. Mürşid-i kâmil bütün dervişlerine yakındır. Eğer biri dervişse ve mürşidi onu gönlünden içeriye almışsa, mürşidiyle beraber olup vuslat yolculuğu yapıyor, Allah’a koşuyorsa ve “benim istediğim Allah’tır” diyorsa bu durumda mürşidi ona, o da mürşidine yakındır; ama Allah’a vasıl olup dost olmak için mürşide tabi olmamışsa, sadece “ben de dergâhta bulunayım” niyetiyle ordaysa o hâlde onun için böyle bir yakınlıktan söz edilemez; çünkü yakın olmak, tabi olmak için Mürşid-i kâmilin yaptığını yapmak gerekir; yani sadece dil ile “ben de tabi oldum” demekle kimse Mürşid-i kâmile tabi olmuş olmaz, mürid olmuş, derviş olmuş olmaz. İnsanın mürid olabilmesi için irade edip rabbini istemesi gerekir.
Derviş, mürşidine ne kadar yakın olduğunu kendi gönlünden, mürşidi üzerinden değil kendi gönlünden anlamalıdır.
Peki, derviş, mürşidine yakın olduğunu nasıl anlar?
Derviş kendine dönüp “ben mürşidim için ne yapabilirim, onu ne kadar dinliyorum, Allah’ın vahyini hayatıma geçirmek için ne kadar ‘ben yokum, o var’ diyebiliyorum, mürşidimin vuslatım için verdiği her hükmü kabul edebiliyor muyum, o, Allah’ın vahyiyle ilgili her neyi söylerse söylesin kendi bilgimi bırakıp ‘ben bilmiyorum o biliyor’ diyebiliyor muyum, onun her söylediğini kabul edebiliyor muyum” diye kendine sormalıdır. Eğer cevabı “evet”se bu durumda aklı mürşidinin aklına, iradesi de mürşidinin iradesine tabi olmuş demektir.
Mürşidin söylediği bir sözü anlamasak bile sonuçta yolculuğu onunla yapacaksak mürşidimizle beraber gitmemiz gerekir. Şayet mürşidimize itiraz edersek bizi götüremez, bu defa olduğumuz yerde kalırız. Bilmemiz lazım ki mürşidimizin bize öğreteceği her şey yenidir, yepyenidir. Tabir-i caizse mürşidimizin bize anlattıklarıyla bambaşka bir hâle bürünürüz. Bunun için de o hâle bürünmeyi kabul etmemiz, mürşidimizin “bırak” dediklerini bırakıp “tut” dediklerini de tutmamız gerekir.
Evet, derviş, mürşidine olan yakınlığını kendi gönlünden anlar ve mürşidinin dediklerini ne kadar yapabiliyorsa, ona yakınlığı da o kadardır. Dolayısıyla mürşidin dervişine yakınlığı zahiri olarak ona yaptığı muameleye göre değildir.
Elbette ki mürşidin dervişine olan yakınlığı dervişine zahiri olarak yaptığı muamelede de anlaşılır; ama asıl anlaşılması gereken, insanın kendi gönlünden anlamasıdır; çünkü insanın, gönlünden anladığı dosdoğrudur.
Mesela; Mürşid-i kâmil birine büyük bir yakınlık gösterebilir; ama bu yakınlığı derviş manevi olarak düştüğünden dolayı onu kaldırmak için olabilir ya da derviş bu yakınlığı gerçekten hak etmiş, buna layık olmuş olabilir. Bu yüzden mürşidin, dervişlerine gösterdiği yakınlığın sebebi farklıdır, bu ikisi birbirinin tam tersidir. Mürşid bu iki dervişe de aynı yakınlığı ve muhabbeti gösterir; ama bu yakınlık, biri manevi olarak ayakta dursun, öteki ise daha çok güçlenip diğer kardeşlerini de taşısın diyedir.
Sonuç itibariyle derviş, mürşidine yakın olduğunu kendi gönlünden mürşidine olan bakışıyla anlayabilir.
