close

ANNE VE BABAYI DİNLEMENİN SINIRI NEDİR? ONLARI HANGİ KONULARDA DİNLEMELİ, HANGİ KONULARDA DİNLEMEMELİYİZ?

11.BÖLÜM

ANNE VE BABAYI DİNLEMENİN SINIRI NEDİR? ONLARI HANGİ KONULARDA DİNLEMELİ, HANGİ KONULARDA DİNLEMEMELİYİZ?

Hangi konuda olursa olsun mutlaka “acaba Allah bize ne cevap vermiş, nasıl bir yol takip etmemizi emrediyor” diye soruyu rabbimize sormamız gerekir. Bununla beraber resulü nasıl yapmış, sahabeye nasıl öğretmiş, nasıl tavsiye etmiştir, diye soruyu bir de resulüne sormamız gerekir.

Anne, baba hakkı, kul hakkı, kardeş hakkı, mü’min kardeşi hakkı, insan hakkı, hatta hayvan hakkı, varlık hakkı, eşya hakkı denince öncelik olarak Allah’ın hakkını anlamamız; yani Allah’ın hakkını takdir etmemiz gerekir. Allah ayet-i kerimede “onlar Allah’ın hakkını takdir edemediler”1 buyurmuştur. Allah’ın hakkını takdir edebilmek için de kendimizin, annemizin, babamızın, kardeşlerimizin, bütün varlığın hakkını Allah’a göre takdir etmemiz lazım.

Allah anne, babaya nasıl muamele edeceğimizle ilgili ayet-i kerimede “onlardan ikisi veya biri senin yanında yaşlandığında onlara ‘öf’ bile deme, onları azarlama. Nasıl ki sen küçükken onlar seni büyüttülerse (rahmet kanatlarını üzerine gerdilerse) sen de rahmet kanadını onların üzerine ger”2 buyurmuştur. Bu, anne, babanın evladına muhtaç olduğu veya yaşlandığında evladına ihtiyaç duyduğu her an için geçerlidir. Yani nasıl ki onlar küçükken seni yetiştirdilerse sen de bir bebeği yetiştirir, büyütür gibi onlara muamele et ve onlara “öf” bile deme, onlara herhangi bir şekilde kırıcı bir söz söyleme, kırıcı bir tavırda bulunma, tabir-i caizse onlara yüzünü bile ekşitme, buyurdu Allah.

İnsanın anne, babasına muamele ederken önce şükreden bir kul olması gerekir. Biri verdiği nimetlere karşılık Allah’a şükrediyor, hamd ediyorsa aynı şekilde nimete vesile olana da teşekkür eder. Anne, baba bizim için hayra, nimete vesile olmuşsa, Allah onların üzerinden bize nimetlerini ikram etmişse bu durumda bizim de Allah’a karşı şükredici bir kul olabilmemiz için annemize, babamıza şükretmemiz, teşekkür etmemiz gerekir. Bu yüzden Allah ayet-i kerimede “Allah’a ve anne, babanıza şükredin”3 buyurmuştur.

Anne, babaya şükretmek başka, itaat etmek başka bir şeydir. Bu ikisi birbirinden farklıdır. Anne, babaya şükretmeyen, daha doğrusu kendisi için nimete vesile olana şükretmeyen Allah’a şükretmiş olmaz, o zaten şükreden bir kul değildir. Eğer şükreden bir kul olsaydı nimete vesile olana da teşekkür ederdi. Bundan dolayı Resulullah (s.a.v.) Efendimiz “nimete vesile olana şükretmeyen (teşekkür etmeyen) Allah’a şükretmiş olmaz”4 buyurmuştur.

Neden nimete vesile olana teşekkür etmeyen, Allah’a şükretmiş olmaz?

Çünkü böyle biri nankör biridir, nimetin kıymetini bilmeyen ve nimete karşılık teşekkür etmeyen biridir. Vesile olana teşekkür etmeyerek kendi hâlini ortaya koymuştur. Bu yüzden biri vesileye şükretmiyor, nankörlük yapıyorsa Allah’a karşı da nankördür. Biri bizim için nimete vesile oluyorsa o kişi her kim olursa olsun ona mutlaka teşekkür etmemiz gerekir ki Allah’a şükreden bir kul olmuş olalım.

Peki, anne, babamızı dinlememizin ölçüsü nedir?

Allah ayet-i kerimede “onlar (ananız, babanız) bilgileri olmamalarına rağmen (Allah’a şirk koşmanın ne olduğunu bilmemelerine rağmen senin de kendileri gibi olmanı isterlerse) bilgisizce Allah’a şirk koşmanı isterlerse (seni buna zorlarlarsa) onlara itaat etme (saygı gösterme)”5 buyurmuştur. Ayetin doğru meali böyledir.

Allah’a kul olmaya çalışırken hiç kimse önümüzde engel olmamalı, mâni olmamalıdır, daha doğrusu rabbimize kul olma yolunda hiç kimseyi engel olarak tanımamalıyız, bunu yaparken de anne, babamıza işi en güzel şekilde izah etmeliyiz. Böyle yaptığımız hâlde bizi dinlemezlerse o zaman Allah’ın bir emri daha vardır. Bu durumda Allah’ın ayetin devamında “onlarla dünyada iyi geçin”6 buyurduğu üzere anne, babamızla iyi geçinmemiz lazım. “Onlarla iyi geçin” derken “onları kırma, üzme, sen onlara olan muamelenle bana âbd olduğunu, şükreden bir kul olduğunu ortaya koy; çünkü ben seni şükreden bir kul olarak görmek istiyorum” buyurdu Allah.

Mesele karşımızdaki insanların hâline göre muamele etmek değil mesele; rabbimizin bizi gördüğünü bilip muameleyi öyle yapmaktır. Allah bizi şükreden bir kul olarak görmek istiyorsa o hâlde bize düşen de; şükreden bir kul olup dünyada anne ve babamızla iyi geçinmek, onları kırmamak, üzmemek ve onların gönüllerini almaktır. Aynı şekilde gücümüzün yettiği kadarıyla onlara yardım edip onları sevindirmektir. Anne, babamız gayrimüslim de olabilir, bu fark etmez. Yine de bizim şükreden bir kul olmamız, dünya hayatında onlarla iyi, güzel geçinmemiz; ama iş, imana, Allah’a itaate gelince hiçbirini dinlemememiz gerekir; çünkü bir konuda Allah’ın emri varsa orada artık kula itaat yoktur. Buna anne, baba da dâhildir. Bunu da anne, babamızı kırmadan, üzmeden yapmamız gerekir.

Okuyucuda açSesli dinle

Dipnotlar
  1. Hac /74, Zümer /67 ↩
  2. İsrâ/ 23-24 ↩
  3. Lokmân /14 ↩
  4. Tirmizi, Birr 35; Ebu Davut, Edep 11 ↩
  5. Lokman /15 ↩
  6. Lokmân /15 ↩