KİMLER CEHENNEME GİDER VE İNSANLAR CEHENNEMDE EBEDİ KALIR MI?
Allah her insana bir tercih hakkı vermiştir. Kişi yaptığı bu tercihle ya Hz. İnsan olur ya da çöplüğe gider. Cehennemi çöp olarak, çöplük olarak anlamamız gerekir. Kul gideceği yerin tercihini kendisi yapar.
Eğer biri Hz. İnsan olmayı, Allah’ın onun için tercih ettiğini tercih ederse kazanacağı şey cennettir, gönlünün cennet olmasıdır, cennete layık olmaktır. Kişi böylece Allah’ın rızasını, dostluğunu kazanır, Allah’ın muradı onun üzerinde gerçekleşmiş olur. Eğer kul, Allah’ın muradı kendisinin üzerinde gerçekleşsin diye bir hayat yaşamaz ve bu yönde bir tercih yapmazsa bu durumda kendi nefsinin tercih ettiğini dolayısıyla şeytanın gittiği yolu tercih etmiş olur ve böyle biri de Hz. İnsan olmayı kaybeder.
Cehennem, insanlığını kaybedenlerin yeridir. Eğer kişi insanlığını kaybederse hayvan gibi olur. Allah ayet-i kerimede “(ayetlerimizi dinlemeyenler) hayvan gibi, hatta hayvandan daha aşağıdır”113 buyurmuştur. Tıpkı hayvanlar gibi yer, içerler; ama ebedi hayatlarının hesabını yapmazlar; yani Allah’ın muradını anlamaya çalışmaz ve o muradın üzerlerinde gerçekleşmesi için çaba, gayret sarf etmezler.
Eğer kişi hayvan olmayı tercih ettiyse mutlaka hayvan olur. Bu yüzden “insanlar cehenneme gitmez; çünkü cehenneme gidenler hayvan gibi olanlar, hayvan olmayı ve hayvanca yaşamayı tercih edenlerdir” diyoruz. Allah onlara irade verdiği için onların yapacağı tercihe de müdahale etmez. Dolayısıyla biri Hz. İnsan olmayı tercih ederse Allah onu Hz. İnsan yapar; ama onun Hz. İnsan olmakla bir alakası, bununla ilgili bir düşüncesi, bir tercihi olmazsa o kişi hayvan olmayı tercih etmiştir.
Kişinin nefsi hangi hale sahipse cehennemde o hayvana dönüşür. Mesela; biri insanlara saldırır, dedikodu yapar, iftira atarsa, insanlarla münakaşa etmeyi, tartışmayı severse böyle biri cehennemde köpeğe dönüşür; çünkü bunları yapan biri köpek gibi havlıyor demektir. Bununla beraber biri insanlara karşı sinsi, hain davranırsa, kendini gizlerse; yani dışardan başka, içeriden başka türlü olursa bu kişi de sinsi, hain bir yılana dönüşür. Bunlar nefsin halleridir.
Kişi, Allah’ın kendisine nefhettiği ruhu kaybederse nefsinin haliyle baş başa kalır, nefisten ibaret olur; yani nefsi hangi haldeyse o da öyle olur. Bu tercihi kişinin kendisi yapar. Böyle biri Allah’ın güzelliğini kazanmak yerine hayvan olmayı tercih etmiş dolayısıyla hayvanca bir hayat, hayvanca bir gönül haliyle yaşamıştır. Dolayısıyla gideceği yer de cehennemdir ve cehennem onun için en layık olduğu yerdir.
Allah ayet-i kerimede cehennem için tam bir ceza buyurmuştur. Allah mükâfatı verince de tam bir mükâfat verir; yani kim neye layıksa, neyi hak etmişse Allah onun karşılığını ona tam olarak öder. Arapça’da ceza “karşılık” demektir. Allah, nimet için de ceza kelimesini kullanır. Bu yüzden cehennemi kişiye sadece bir ceza olarak görmek yetmez; çünkü bu ona layık bir ceza, onun hak ettiği bir karşılıktır.
Cehennemin ebedi oluşunun sebebi, kulun Hz. İnsan olmayı kaybetmesidir. Bununla beraber Allah cehennem için “o ebedidir”114 dediyse o ebedidir, bizim de bunu böyle kabul etmemiz gerekir.
