DİNİ, BİR MEZHEBE BAĞLI OLMADAN YAŞAMAK HERHANGİ BİR AÇIDAN SORUN OLUR MU?
Herhangi bir mezhebe bağlı olmadan dinimizi yaşamaya çalışmamızda bir sorun yoktur; ama mezhep imamlarının yaptığı gibi ayetlerden, hadislerden, sünnetlerden hüküm çıkarıp bunlar hakkında içtihat etme seviyesine sahip olmamız gerekir ki hayatı yaşarken bir sorunla karşılaştığımızda o konuda nasıl hareket etmemiz gerektiğini bilelim.
Eğer ayetlerden, hadislerden, sünnetlerden hüküm çıkarabiliyorsak sorun yoktur; ama çıkaramıyorsak mutlaka birine uymamız gerekir, uyarken de tamamıyla uymamız gerekmez.
Hayatı yaşarken birden fazla mezhebe uyma imkânımız vardır; çünkü mezhep kolaylıktır. Dolayısıyla mezheplerden sadece birini alıp onu dinmiş gibi takip etmek, sadece ona uymak doğru değildir. İşte, bu yüzden bir mü’minin dinini bilmesi, Allah’ın vahyini, emrini, İslam’ı yaşamayı dert edinmesi gerekir.
Peki, bir mezhebe nasıl tabi olunur?
Diyelim ki kişi bir mezhepten bir hükmü öğrendi, bu durumda o hükmün hangi ayete, hangi hadise ve sünnete göre verildiğine ve diğer mezheplerin o konuda nasıl bir hüküm verdiğine bakması gerekir. Bunları yaptıktan sonra kendisi bunların arasından bir hüküm verebilir. Mezhebe tabi olmak da mezhebe uymak da böyledir. Kişi böyle yapmazsa mezhebi sadece taklit etmiş olur.
Taklit hiçbir mana ifade etmez ve taklidin hiçbir kıymeti, değeri de yoktur. Dolayısıyla bir şey yaptığımızda, bir konuda hüküm verdiğimizde onu bilerek, öğrenerek yapmamız ve o emrin hangi ayete, hangi hadise, hangi sünnete dayandığını bilmemiz gerekir.
Sahabeler herhangi bir mezhep imamına tabi değildi; ama her birinin bir mezhebi vardı.
Sahabenin nasıl bir mezhebi vardı?
Allah’ın vahyinden, resulünden görüp öğrendiklerini kendilerine yol edinmişlerdi. Bununla beraber her biri yolu nasıl anladıysa öyle yürümüşlerdi. Mü’mine de düşen; sahabenin yaptığı gibi yapmaktır.
Kur’an’ı okumaya, anlamaya, Allah’ın resulünü ve sünnetlerini anlamaya tenezzül etmeyip “ben de bir mezhebe tabi oldum” demek veya birilerinin “ille de falan mezhebe tabi olacaksın” demesi haddi aşmaktır.
Bu dinin bir kitabı, bir peygamberi vardır. Bize düşen; kitabı, peygamberi, hadisleri ve sünnetleri anlamak ve peygamberin yaşantısını, gönül halini anlayıp ona tabi olmaktır. Böyle bir imkânımız yoksa o halde ayetlere, hadislere ve sünnete göre içtihat etmeyi, hüküm çıkarmayı öğreninceye kadar bir mezhebe tabi olmamız ve yolu öyle yürümemiz gerekir. Zaten daha sonra kendi tercihimizi kendimiz yaparız.
